Στην αρχή της εν Αθήναις οδού Μαυρομιχάλη, λίγο μέτρα μακριά από τον θόρυβο της πολύβουης οδού Ακαδημίας, το κάτωθι εικονιζόμενο νεοκλασικό κτίριο καλεί αθόρυβα τους επισκέπτες. Πρόκειται για το περικαλλές Μέγαρο Τσίλλερ-Λοβέρδου, το οποίο σχεδιάστηκε από τον γνωστό αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ στις αρχές της δεκαετίας του 1880, με σκοπό να αποτελέσει την κύρια κατοικία του και τον χώρο εργασίας του. Κατά το έτος 1912, το εν λόγω κτίριο πέρασε στην ιδιοκτησία του τραπεζίτη Διονυσίου Λοβέρδου, ο οποίος μετέτρεψε τμήμα της οικίας προκειμένου να φιλοξενήσει εντός αυτής τη σημαντική συλλογή του έργων μεταβυζαντινής τέχνης. Στα τέλη της δεκαετίας του '70, το μέγαρο παραχωρήθηκε από τις κληρονόμους του Λοβέρδου στο Ελληνικό Δημόσιο. Ακολούθησαν σημαντικές εργασίες αναστήλωσης κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010 με απώτερο σκοπό τη μετατροπή του σε μουσείο. Εν τέλει, αρχής γενομένης από τον μήνα Μάιο του έτους 2021, το κτίριο φιλοξενεί τμήμα της συλλογής Λοβέρδου, ως παράρτημα του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου.
Η αναμονή για την είσοδο στο κτίριο στα πλαίσια της ξενάγησης του Open House Athens 2026 έδωσε την ευκαιρία εκτενούς παρατήρησης των εξωτερικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του αποκατεστημένου διατηρητέου κτιρίου, το οποίο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ώριμου νεοκλασικισμού στην Αθήνα.
Όπως ήδη αναφέρθηκε, το εν λόγω μέγαρο οικοδομήθηκε από τον Ερνέστο Τσίλλερ (Ernst Moritz Theodor Ziller, 22 Ιουνίου 1837 - 4 Νοεμβρίου 1923), κατά την περίοδο 1882-1885, με σκοπό την στέγαση της κύριας οικίας του, του αρχιτεκτονικού γραφείο του και του εργαστηρίου του.
Επί περίπου τρεις δεκαετίες ο Τσίλλερ διέμεινε στο ιδιόκτητο κτίριο με τη σύζυγό του, την Ελληνίδα σολίστ πιάνου και συνθέτρια Σοφία Δούδου, με την οποία είχε γνωριστεί στις αρχές του 1876 στη Βιέννη. Στην κάτωθι λήψη από το εσωτερικό του Μεγάρου Τσίλλερ-Λοβέρδου, διακρίνονται οι προσωπογραφίες του Ερνέστου Τσίλλερ και της Σοφίας Δούδου σε ένα από τα σαλόνια της οικίας, εκεί όπου το ζεύγος υποδεχόταν τακτικά πληθώρα επισκεπτών, μεταξύ των οποίων διάφορες γνωστές προσωπικότητες του πολιτικού, επιχειρηματικού και καλλιτεχνικού χώρου εκείνων των καιρών.
Από τον γάμο τους ο οποίος τελέστηκε τον Ιούνιο του 1876, το ζεύγος Τσίλλερ απέκτησε πέντε τέκνα. Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως στο Μέγαρο Τσίλλερ, μεταξύ των άλλων, υπήρχε αίθουσα μουσικής για τις ανάγκες της Σοφίας Δούδου. Τα κάτωθι εικονιζόμενα αρχικά "SEZ" επί του κάτωθι εικονιζόμενου φυτικού διακόσμου στην οροφή ενός πάλαι ποτέ υπνοδωματίου της οικίας αναφέρονται σαφώς στην προαναφερθείσα σύζυγο του Ερνέστου Τσίλλερ, ήτοι την Sofia Ernst Ziller.
Μια ενδεικτική άποψη του χαρακτηριστικού σαλονιού "της Πομπηίας" στο Μέγαρο Τσίλλερ-Λοβέρδου, το οποίο βρίσκεται στο ισόγειο του κτιρίου:
Οι αποτυχημένες οικονομικές επιλογές του Τσίλλερ τον οδήγησαν στην πώληση της ιδιόκτητης οικίας, ενώ είχε προηγηθεί μια απόπειρα εισπράξεως επιπρόσθετων εσόδων από την μερική μετατροπή του κτιρίου σε οικοτροφείο. Νέος ιδιοκτήτης του περικαλλούς μεγάρου υπήρξε ο οικονομολόγος, τραπεζίτης και συλλέκτης έργων τέχνης Διονύσιος Λοβέρδος, ο οποίος προχώρησε αρχικά σε μια ανακατασκευή του κυρίως κτιρίου και αργότερα στην ανέγερση ενός παρεκκλησίου εντός του κήπου του Τσίλλερ και στην τροποποίηση του πρώην εργαστηρίου του αρχιτέκτονα, με απώτερο σκοπό την έκθεση της ιδιωτικής συλλογής του η οποία αποτελείτο από, περίπου, 500 εικόνες.
Άποψη του εσωτερικού προαυλίου χώρου του αναστηλωθέντος μεγάρου, στα αριστερά καταγράφεται ο τρούλος του παρεκκλησίου:
Άποψη του πρώην εργαστηρίου του Τσίλλερ, το οποίο όπως προαναφέρθηκε, διαμορφώθηκε από τον Διονύσιο Λοβέρδο ως κύρια αίθουσα του μουσείου του.
Άποψη του ψηφιδωτού διακόσμου του εσωτερικού τμήματος του θόλου του παρεκκλησίου.
Μετά από μια αξιοσημείωτη περίοδο εγκατάλειψης, απαξίωσης και φθοράς, το Μέγαρο Τσίλλερ-Λοβέρδου, ως παράρτημα πλέον του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, καλεί τους επισκέπτες να περπατήσουν στο εσωτερικό του ισορροπώντας μεταξύ της πάλαι ποτέ οικίας και του νυν μουσείου. Στο σύγχρονο Μέγαρο Τσίλλερ-Λοβέρδου οι τοιχογραφίες, οι οροφογραφίες, τα τζάκια και τα ιδιαίτερα πλακάκια που ο ίδιος ο Τσίλλερ σχεδίαζε συνυπάρχουν με εικόνες της Κρητικής και της Επτανησιακής σχολής, ξυλόγλυπτα τέμπλα και έργα που κουβαλούν μια ολόκληρη παράδοση μεταβυζαντινής τέχνης.
Ειρήσθω εν παρόδω, στο πάτωμα μιας αίθουσας του κτιρίου συναντάμε τον μετέπειτα ... παρεξηγημένο "αγκυλωτό σταυρό", ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τον Τσίλλερ σε μωσαϊκά, ανάγλυφα και διακοσμήσεις κτιρίων ως κλασικό, νεοκλασικό, διακοσμητικό στοιχείο το οποίο που παρέπεμπε στην αρχαιοελληνική παράδοση, αρκετές δεκαετίες προ της εμφανίσεως του ναζιστικού κινήματος το οποίο οικειοποιήθηκε το εν λόγω σύμβολο.
Ολοκληρώνοντας την ουσιώδη πλην όμως σύντομη - λόγω της πίεσης του χρόνου - ξενάγηση στο Μέγαρο Τσίλλερ-Λοβέρδου στα πλαίσια του Open House Athens 2026, εκτός από την ανάγκη επιστροφής στο μουσείο για την παρατήρηση των εκθεμάτων - έργων τέχνης με μεγαλύτερη προσοχή και άνεση χρόνου, αξίζει κανείς να αναλογιστεί την αλλαγή που υπέστη στο πέρασμα των δεκαετιών το υπό εξέτασιν κτίριο, από ιδιωτικός χώρος ενός αρχιτέκτονα σε τόπο στέγασης της προσωπικής συλλογής ενός ανθρώπου των τεχνών και εν τέλει σε ανοιχτό χώρο πολιτισμού. Η επιστροφή στην πραγματικότητα της οδού Μαυρομιχάλη στο χαοτικό κέντρο των Αθηνών "προσγειώνει" απότομα τον επισκέπτη που προέρχεται από την ξεχωριστή αίσθηση ηρεμίας που προφέρει αυτός ο τόσο διαφορετικός "κρυμμένος" κόσμος του εσωτερικού του Μεγάρου Τσίλλερ-Λοβέρδου!
Κείμενο - Πηγές:
Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:
- http://loverdosmuseum-bma.gr/
- https://archaeologicalmuseums.gr/
- https://www.culture.gov.gr/
- https://www.openhouseathens.gr/
Φωτογραφίες:
- Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
- Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
- Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου