ΠΑΣΧΑ 1926

Η κάτωθι εικονιζόμενη, επιχρωματισμένη με τη βοήθεια της τεχνολογίας, γελοιογραφία του Πάσχα του έτους 1926 αποτελεί μια εξαιρετική πολιτική σάτιρα η οποία αντικατοπτρίζει την περίοδο της δικτατορίας του Θεόδωρου Πάγκαλου (1925-1926) και την γενικότερη κόπωση της ελληνικής κοινωνίας από τις συνεχείς πολιτικές αναταραχές και την οικονομική πίεση της δεκαετίας του '20.

Για την ιστορία, ας αναφερθεί επιγραμματικά πως το πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα των μέσων της δεκαετίας του 1920 υπήρξε ιδιαίτερα ρευστό και ταραχώδες, καθώς η χώρα βρισκόταν σε μια περίοδο συνεχών ανακατατάξεων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την κατάρρευση της μοναρχίας. Η ανακήρυξη της Αβασίλευτης Δημοκρατίας το 1924 δεν είχε καταφέρει να σταθεροποιήσει το πολιτικό σύστημα, ενώ οι αντιπαραθέσεις μεταξύ βενιζελικών και αντιβενιζελικών παρέμεναν έντονες. Καθοριστικό γεγονός εκείνης της εποχής υπήρξε το πραξικόπημα του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου, ο οποίος κατέλαβε την εξουσία στις 25 Ιουνίου του 1925, εγκαθιδρύοντας δικτατορικό καθεστώς. Την επόμενη χρονιά (1926), ο Πάγκαλος προσπάθησε να εδραιώσει την κυριαρχία του, περιορίζοντας τις πολιτικές ελευθερίες, ελέγχοντας τον Τύπο και καταστέλλοντας την αντιπολίτευση. Μάλιστα, επιχείρησε να νομιμοποιήσει την εξουσία του μέσω εκλογών και δημοψηφισμάτων, τα οποία όμως θεωρήθηκαν ελεγχόμενα και χωρίς πραγματική δημοκρατική βάση.

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, δικαίως ως κεντρική φιγούρα στη γελοιογραφία εμφανίζεται ο - αξιωματικός που τσουγκρίζει το αυγό - Θεόδωρος Πάγκαλος, όντας ο ισχυρός άνδρας της Ελλάδας εκείνη την εποχή, εμφανιζόμενος με τη χαρακτηριστική στρατιωτική του στολή και το πηλήκιο, "τσουγκρίζοντας" (εξουδετερώνοντας πολιτικά) τους ηγέτες των παλαιών κομμάτων. Οι πολιτικοί άνδρες που εικονίζονται με τα σπασμένα αυγά στα δεξιά του Πάγκαλου είναι ο ηγέτης της Δημοκρατικής Ενώσεως, με το χαρακτηριστικό μουστάκι, Αλέξανδρος Παπαναστασίου, ο στρατιωτικός και πολιτικός Γεώργιος Κονδύλης, ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω λίγους μήνες αργότερα θα ανέτρεπε τον Πάγκαλο, ο ηγέτης του Λαϊκού Κόμματος και εκφραστής της αντιβενιζελικής παράταξης Παναγής Τσαλδάρης, ο αρχηγός των Προοδευτικών Φιλελευθέρων Γεώργιος Καφαντάρης και ο σημαντικός φιλελεύθερος πολιτικός και πρώην πρωθυπουργός Ανδρέας Μιχαλακόπουλος.

Η σατιρική αναφορά "μετά το τσίγκρισμα", αναφέρεται σαφώς στην πολιτική σύγκρουση μεταξύ του Θεόδωρου Πάγκαλου και των πολιτικών αντιπάλων, συμβολίζοντας την κατάλυση του κοινοβουλευτισμού και τη φυλάκιση ή εξορία πολλών εξ αυτών!

Μέσα στα ίδια πλαίσια σατιρίζεται η οικονομική πολιτική της δικτατορίας Πάγκαλου ως "Προετοιμασία διά το ψητό", με την αναφορά διαφόρων φόρων που είχαν επιβληθεί εκείνη την περίοδο (Φόρος Επιτηδεύματος, Φόρος Καπνού, Φόρος Δεκάτης, Φόρος ΟΥΛΕΝ) καθώς του περίφημου αναγκαστικού δανείου του Πάγκαλου βάσει του οποίου κόπηκαν τα χαρτονομίσματα στη μέση.

Τέλος, το "φίλημα της αγάπης" αποτελεί μια δεικτική και ειρωνική ματιά στο πασχαλινό έθιμο, απεικονίζοντας τους πολιτικούς άνδρες εκείνων των καιρών να εναγκαλίζονται, σχολιάζοντας κατ'αυτόν τον τρόπο τις πρόσκαιρες και συχνά ανειλικρινείς πολιτικές συμμαχίες της περιόδου.

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Τύπος Εποχής

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.