ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ (Μ.Ι.Ο.Α.Α.)

Μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά από την είσοδο και τα εκδοτήρια του Αρχαιολογικού Χώρου της Ολυμπίας, ένας κατάφυτος δρόμος οδηγεί εντός ολίγων λεπτών σε ένα μικρό ύψωμα, επί του οποίου υφίσταται το κάτωθι εικονιζόμενο κτίριο όπου στεγάζεται και λειτουργεί, αρχής γενομένης από την 24η Μαρτίου του 2004, το Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων της Αρχαιότητας (Μ.Ι.Ο.Α.Α.). 

Για την ιστορία αξίζει να αναφερθεί πως το ως άνω νεοκλασικό κτίριο ανεγέρθη κατά τη δεκαετία του 1880 βάσει δωρεάς του Ανδρέα Συγγρού (σσ. εξ'ου και η επιγραφή "Σύγγρειον" επί της προσόψεως) αποτελώντας, μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του (έτος 1888), το πρώτο Μουσείο της Αρχαίας Ολυμπίας όπου στεγάστηκαν οι τοπικοί αρχαιολογικοί θησαυροί και τα δεκάδες ευρήματα των συστηματικών ανασκαφών που είχαν εκκινήσει κατά το έτος 1875. Οι μεγάλες ζημιές από τους σεισμούς του 1954 και οι ολοένα αυξανόμενες ανάγκες λόγω των νέων ευρημάτων οδήγησαν στην ανέγερση του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου της Ολυμπίας (1966-1975) με αποτέλεσμα, έκτοτε, το κτίριο του επονομαζόμενου "Παλαιού Μουσείου" να παραμείνει κλειστό και εγκαταλειμμένο μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα (1999), όταν αποφασίστηκε η αποκατάσταση/επισκευή και η αξιοποίησή του εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας (2004).

Το σύγχρονο Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων (Μ.Ι.Ο.Α.Α.) φιλοξενεί στις προθήκες του πάνω από 450 αντικείμενα, άμεσα σχετιζόμενα με την ιστορία του θεσμού των Ολυμπιακών Αγώνων της αρχαιότητας, προερχόμενα όχι μονάχα από τον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας αλλά και από άλλα Μουσεία της επικράτειας. Τα εν λόγω εκθέματα, τα οποία καλύπτουν ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα από τον 2ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 5ο αιώνα μ.Χ., παρατίθενται σε θεματικές ενότητες. Ειρήσθω εν παρόδω, μεταξύ αυτών, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει επιγραφές, ειδώλια, κεραμικά, γλυπτά, τη λίθο του αθλητή άρσης βαρών Βύβωνα, τη βάση του χάλκινου ανδριάντα του Ολυμπιονίκη στο παγκράτιο Πολυδάμαντα του Θεσσαλού, τον αναθηματικό αλτήρα του Λακεδαιμονίου αθλητή Ακματίδα κ.α.

Εισερχόμενοι στο Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων, αριστερά στον προθάλαμο, υφίσταται μια γωνία αφιερωμένη στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας (1896) με ιδιαίτερη αναφορά στον Σπύρο Λούη. Εντός ειδικής προθήκης εκτίθεται ένας μελανόμορφος σκύφος, που χρονολογείται μεταξύ 540-520 π.Χ., ο οποίος δόθηκε ως έπαθλο στον νικητή του Μαραθωνίου δρόμου Σπύρο Λούη!

 

Εν συνεχεία, άρχεται η κύρια έκθεση, διαιρεμένη όπως προαναφέρθηκε σε θεματικές ενότητες οι οποίες αναπτύσσονται στις 11 πλευρικές αίθουσες και την μεγάλη κεντρική σάλα του Μουσείου. "Η Προϊστορία της Άθλησης" και η εμφάνιση του αθλητισμού στην αρχαία Ελλάδα παρουσιάζονται μέσα από μικροευρήματα και κεραμική της μινωικής και της μυκηναϊκής εποχής (λ.χ. χρυσά δακτυλίδια-σφραγίδες με τις πρώτες απεικονίσεις αγωνισμάτων), για να ακολουθήσει μια αναφορά στις απαρχές των Αγώνων και στον μυθικό Ηρακλή, θεωρούμενο ως εκ των ιδρυτών των Ολυμπιακών Αγώνων. Η "λατρεία του Διός" αποτελεί μια ξεχωριστή θεματική ενότητα, με την παρουσίαση του Ιερού του Διός στην Ολυμπία κατά τους πρώτους Αγώνες συνοδεία πλήθους ειδωλίων, αγαλματιδίων και χάλκινων και μαρμάρινων ενεπίγραφων πλακών. Ακολούθως, μια σειρά λίθινων και χάλκινων επιγραφών από την Ολυμπία προσφέρουν πολύτιμες μαρτυρίες σχετικά με την "Οργάνωση των Αγώνων". Κατόπιν μιας συνοπτικής αναφοράς στην αρχαία Ήλιδα, την πρωτεύουσα και μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη του ομώνυμου κράτους των Ηλείων, στην Ιερά Οδό και στην Iερά Πομπή, ακολουθεί η θεματική ενότητα που αφιερώνεται στην "Προετοιμασία των Αθλητών", στην οποία εκτίθενται μεταξύ των άλλων κεραμικά και ανάγλυφα με παραστάσεις αθλητών από προπονήσεις και γυμνάσια, στλεγγίδες (σσ. καμπυλωτό μεταλλικό όργανο με λαβή, συνήθως χάλκινο, με το οποίο οι αθλητές, μετά την άσκηση, αφαιρούσαν τη σκόνη και τον ιδρώτα, καθώς και τα έλαια με τα οποία είχαν επιχρίσει το σώμα τους) και αλτήρες.

 

 

 

 

Στην κάτωθι εικονιζόμενη γωνιαία αίθουσα του Μουσείου στην οποία παρουσιάζεται η ενότητα "Γυναίκες και Άθληση", εκτίθεται μεταξύ των άλλων τμήμα της κυκλικής βάσεως του αναθήματος της Κυνίσκας, η οποία φέρεται να υπήρξε που διακρίθηκε στις ιπποδρομίες (σσ. οι ιπποδρομίες και οι αρματοδρομίες υπήρξαν τα μοναδικά αθλήματα των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων στα οποία επιτρεπόταν η συμμετοχή γυναικών).

 

Ενδεικτικός χρονολογικός πίνακας με τις ημερομηνίες εισαγωγής των διαφόρων αγωνισμάτων στους Ολυμπιακούς Αγώνες:

 

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η θεματική ενότητα που αφιερώνεται στους "Νικητές των Αγώνων", στους Ολυμπιονίκες, των οποίων η δόξα και η φήμη κατά την αρχαιότητα αποτελούσαν ύψιστο αγαθό, ενώ παράλληλα η απονομή του κότινου από τους κλάδους της ιερής αγριελιάς της Ολυμπίας θεωρείτο η ανώτατη τιμή που μπορούσε να κερδίσει ένας θνητός αθλητής. Ανάμεσα στα εκθέματα, αξιοσημείωτη η παρουσία τμήματος ενός ψηφιδωτού δαπέδου µε παράσταση της Νίκης που στεφανώνει τον Έρωτα.

 

Στην επόμενη ευήλια αίθουσα του Μ.Ι.Ο.Α.Α. παρουσιάζονται τα έπαθλα που λάμβαναν οι Ολυμπιονίκες και κυρίως τα αναθήματα τα οποία οι νικητές συχνά αφιέρωναν στο Ιερό, ανάλογα με το αγώνισμα στο οποίο είχαν διακριθεί (λ.χ. τριποδικοί λέβητες, χάλκινα φύλλα ελιάς κ.α.)

 

Κατόπιν μιας σύντομης αναφοράς στους "Θεατές των Αγώνων", ακολουθεί η θεματική ενότητα της Ελληνιστικής και της Ρωμαϊκής περιόδου, όπου ο επισκέπτης δύναται να παρατηρήσει διάφορες μαρμάρινες κεφαλές - απομεινάρια αγαλμάτων φυσικού μεγέθους, νομίσματα εκείνης της εποχής (λ.χ. στατήρες, τετράδραχμα) καθώς επίσης το κάτωθι εικονιζόμενο άγαλμα, κατασκευασμένο από πεντελικό μάρμαρο, το οποίο αναπαριστά τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Κλαύδιο, ο οποίος για λόγους πολιτικής προπαγάνδας, παρουσιάζεται σε μια μεγαλοπρεπή και ηρωική στάση ως Ζευς, με τον αετό δίπλα του, στο δεξί του πόδι. 

 

Ειρήσθω εν παρόδω, στους Δελφούς, στον επονομαζόμενο "ομφαλό της γης", λάμβαναν χώρα κάθε τέσσερα χρόνια τα Πύθια, η δεύτερη μετά τα Ολύμπια πανελλήνια αθλητική εκδήλωση, προς τιμήν του θεού Απόλλωνα. Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως ο πανελλήνιος χαρακτήρας των Πυθικών Αγώνων οφειλόταν περισσότερο στη φήμη και τη μεγάλη ακτινοβολία του ιερού και του μαντείου παρά στους ίδιους τους αγώνες, οι οποίοι αρχικά υπήρξαν μονάχα μουσικοί, ενώ αργότερα (582 π.Χ.) καθιερώθηκαν οι γυμνικοί και οι ιππικοί αγώνες, έχοντας ως πρότυπο τους Ολυμπιακούς Αγώνες. 

 

Αντίστοιχα, εν Αθήναις, η πλέον λαμπρή εκδήλωση της πόλεως κατά την αρχαιότητα υπήρξε η γιορτή των Παναθηναίων, μέσα στην οποία είχαν συγχωνευτεί στο πέρασμα των χρόνων τελετουργίες από διάφορες θρησκευτικές εκδηλώσεις προς τιμήν της πολιούχου θεάς Αθηνάς. Αρχής γενομένης από τα χρόνια της αναδιοργάνωσης των Παναθηναίων, περί τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ., τελούνταν δύο διαφορετικές γιορτές: τα Μικρά Παναθήναια, κάθε χρόνο και τα Μεγάλα κάθε τέσσερα χρόνια. Άξιο μνείας είναι το γεγονός πως στα Παναθήναια περιλαμβάνονταν, εκτός από τους μουσικούς και τους ποιητικούς διαγωνισμούς, αθλητικοί αγώνες, στους οποίους εντάσσονταν Ολυμπιακά αθλήματα όπως ο δρόμος, το πένταθλο, διάφορα είδη πάλης και ιππικοί αγώνες. 

 

Τέλος, στην επιβλητική, ευρύχωρη, κεντρική αίθουσα του υπό εξέτασιν Μουσείου, όπου παλαιότερα φιλοξενήθηκε επί δεκαετίες ο υπέροχος γλυπτός διάκοσμος του Ναού του Διός, παρουσιάζονται σε εκθεσιακές υπό-ενότητες τα αγωνίσματα που συνιστούσαν το αθλητικό πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων της Αρχαιότητας (αγώνες παίδων, ιππικοί αγώνες – αρματοδρομίες, άλμα, ακόντιο, δίσκος, δρόμος, παγκράτιο, πυγμαχία, πάλη, πένταθλο, οπλιτοδρομία).

Εντός τούτης της αίθουσας, τα διάφορα εκθέματα (αμφορείς, σκεύη, αλτήρες, δίσκοι, αγάλματα, αγαλματίδια, ειδώλια και κεφαλές, εξοπλισμός οπλιτοδρομιών κ.α.) διατάσσονται τόσο περιμετρικά όσο και στο κέντρο αυτής, με απώτερο στόχο ο επισκέπτης να αποκτήσει μια συνολική εικόνα και εμπειρία επί του αθλητικού προγράμματος / αγωνισμάτων μιας αρχαίας Ολυμπιάδας. 

Αντί επιλόγου, να επισημανθεί πως η είσοδος στο Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων (Μ.Ι.Ο.Α.Α.) εξασφαλίζεται με το ενιαίο εισιτήριο το οποίο καλύπτει επίσης την είσοδο στον Αρχαιολογικό Χώρο της Ολυμπίας και στο σχετικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Κάντε μια εικονική περιήγηση στο Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων εδώ

Δείτε όλες τις προσωπικές φωτογραφίες από το Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων εδώ.

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ολυμπίας

Στην Αρχαία Ολυμπία

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

Μουσείο της Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων - Επίσημη Ιστοσελίδα

Υπουργείο Πολιτισμού

Φωτογραφίες: 

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο και διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας.
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.