ΣΤΙΣ ΤΖΙΤΖΙΦΙΕΣ

Η συνοικία των Τζιτζιφιών, η οποία ανήκει διοικητικά στον σύγχρονο Δήμο Καλλιθέας, περιλαμβάνει την παραθαλάσσια περιοχή μεταξύ του Μοσχάτου και του Δέλτα του (Παλαιού) Φαλήρου, από το ύψος της συμβολής της παραλιακής λεωφόρου (Ποσειδώνος) με την λεωφόρο Ελευθερίου Βενιζέλου (Θησέως) και μέχρι τον παλαιό Ιππόδρομο (νυν Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος - ΚΠΙΣΝ) και την λεωφόρο Συγγρού. 

Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, η ονομασία της περιοχής ως "Τζιτζιφιές" ή και "Τζιτζιφιαίς", προέρχεται από την έπαυλη "Ζιζιφιές", ιδιοκτησίας του δικηγόρου Παναγιώτη Πολίτη, αδελφού του Νικολάου Πολίτη, στον κήπο της οποίας υπήρχαν τζιτζιφιές! Κατ'άλλους, στην ευρύτερη περιοχή της Καλλιθέας, Τζιτζιφιών και Μοσχάτου ευδοκιμούσε το εν λόγω δέντρο το οποίο ονομάτισε την υπό εξέτασιν περιοχή. Για την ιστορία, η τζιτζιφιά, γνωστή με την επιστημονική ονομασία Ziziphus jujuba, είναι ένα μικρό φυλλοβόλο δέντρο ή θάμνος που παράγει εδώδιμους καρπούς, του γένους Ζίζιφος (Ziziphus) της οικογένειας των ραμνίδων (Rhamnaceae). 

Φάληρον Τζιτζιφιές (Phalere Tzitzifies)

Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, ταυτόχρονα με την ονομασία Τζιτζιφιές, η περιοχή επίσης καταγραφόταν ως "Αράπικα". Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, η εν λόγω ονομασία οφειλόταν στην αράπισσα σύζυγο του πάλαι ποτέ μεγαλοκτηματία της περιοχής Μπουγιουκλή (σσ. Μπουγιουκλής, εκ του τουρκικού όρου biyikli, ήτοι ο μουστακαλής)! Πέραν της ονομασίας "Αράπικα", η ίδια περιοχή αποκαλείτο επίσης "Μεσοφάληρο" ή "Κεντρικό Φάληρο", για ευνόητους λόγους, καθόσον ευρισκόταν μεταξύ του νέου και του παλαιού Φαλήρου. Τέλος, στις πηγές όπως επίσης σε παλαιότερα συμβολαιογραφικά έγγραφα καταγράφεται επίσης το παλαιότερο τοπωνύμιο "Μεσία" ή "Μησιά", καθώς επίσης το τοπωνύμιο "Γλυκά Νερά Τζιτζιφιών", μεταξύ νέου και παλαιού Φαλήρου!

Ενδεικτική αναφορά σε "οικόπεδον κείμενον κατά την θέσιν Αράπικα της περιφέρειας του Νέου Φαλήρου του Δήμου Αθηναίων" από το έτος 1908:

Ενδεικτικές αναφορές στη "θέσιν Αράπικα", εν Τζιτζιφιές της περιφέρειας της Κοινότητας Καλλιθέας τέως Δήμου Αθηναίων και "εν Τζιτζιφιαίς ή Αράπικα" της περιφέρειας της Κοινότητας Καλλιθέας τέως Δήμου Αθηναίων μέσα από τις σελίδες του ημερησίου Τύπου του έτους 1929. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως ο συνοικισμός των Τζιτζιφιών, μέχρι το έτος 1926, ανήκε διοικητικά στην κοινότητα του νέου Φαλήρου!

Ενώ λοιπόν στις αρχές του 20ου αιώνα στις Τζιτζιφιές καταγράφονταν διάσπαρτες κατοικίες, δυο δεκαετίες αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του '20, οι Τζιτζιφιές βάσει απογραφής αριθμούσαν 446 κατοίκους. 

Περιστατικό στις Τζιτζιφιές των αρχών του 20ου αιώνα

Λίγα χρόνια αργότερα, μετά την Καταστροφή, βάσει στοιχειών σχετικής απογραφής των προσφύγων ροών από την Μικρά Ασία (κυρίως Σμυρνιοί) και από τον Πόντο, κατά το έτος 1923, στην εν λόγω περιοχή είχαν εγκατασταθεί 339 πρόσφυγες (σσ. σχεδόν διπλασιασμός του πληθυσμού). Η υπό εξέτασιν περιοχή των Τζιτζιφιών, στην οποία εγκαταστάθηκαν αρκετοί Μικρασιάτες πρόσφυγες μετά το 1922, όπως καταγράφηκε σε χάρτη της τοπογραφικής υπηρεσίας Στρατού του έτους 1927:

Αρχειακό ασπρόμαυρο επιστολικό δελτάριο των εκδόσεων Αλεξάκη με τον ιερό ναό των Αγίων Αποστόλων στις Τζιτζιφιές:

Τζιτζιφιές (Φαλήρων). Οδός Καλλιθέας (αρχείο ΕΛΙΑ)

Μετά την έλευση και εγκατάστασης των προσφυγικών πληθυσμών, κατά την διάρκεια της δεκαετίας του '20 και του '30, οι συνθήκες διαβίωσης μεγάλου ποσοστού των κατοίκων της περιοχής υπήρξαν σκληρές και συχνά απάνθρωπες. Εκτός από τις κακές συνθήκες διαβίωσης στα ξύλινα παραπήγματα τα οποία καλύπτονταν από πισσόχαρτο, στις παράγκες, στις καλύβες και στις τρώγλες, οι κάτοικοι των Τζιτζιφιών, κατά πλειοψηφία εργάτες και βιοπαλαιστές, είχαν να αντιμετωπίσουν την πείνα, την ανεργία, την φτώχεια, τις επιδημίες (λ.χ. φυματίωση) λόγω των κακών συνθηκών υγιεινής αλλά και τις συχνές πλημμύρες. Εκτός των άλλων, πάνω από 300 παιδιά συνωστίζονταν σε ένα μονάχα δημοτικό σχολείο με έναν δάσκαλο και δυο δασκάλες, τα συσσίτια του Πατριωτικού Συλλόγου δεν επαρκούσαν ενώ οι πολιτικοί και οι δημοτικοί άρχοντες αναλώνονταν σε υποσχέσεις πραγματοποιώντας ταυτόχρονα λοβιτούρες σε δημόσια έργα, όπως λ.χ. στην οδό Αγίας Ελεούσης η οποία παρά τα εκατομμύρια δραχμές που ξοδεύτηκαν παρέμενε αδιάβατη για ανθρώπους και τροχοφόρα (κάρα). Στα μέσα της δεκαετίας του 1920, στις Τζιτζιφιές λειτούργησε το Ιπποδρόμιο του Φαλήρου (επίσημα εγκαίνια την Δευτέρα του Πάσχα, 20η Απριλίου του 1925) στις εγκαταστάσεις του οποίου απασχολήθηκαν αρκετοί κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής, δίχως όμως να επιτευχθεί κάποια ιδιαίτερη αναβάθμισή της. Στα τέλη του έτους 1929, ο πρωτοπόρος Ελβετός αεροπόρος Walter Mittelhozer κατέγραψε σε αεροφωτογραφία του φαληρικού όρμου την περιοχή των Τζιτζιφιών. Κατά το έτος 1937, όπως προέκυψε από πρωτογενή έρευνα βάσει σχετικής απογραφής του Υπουργείου Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως, στις Τζιτζιφιές υπήρχαν 344 ξύλινα παραπήγματα.

• Ο τροχιόδρομος Ακαδημία - Τζιτζιφιές

Κατά το έτος 1887, η Εταιρία των Τροχιοδρόμων η οποία εκμεταλλευόταν τα ιππήλατα ως τότε τραμ των Αθηνών, προχώρησε στη δημιουργία της πρώτης ατμήλατης τροχιοδρομικής γραμμής συνδέοντας το κέντρο της πρωτεύουσας με το νέο Φάληρο και το Παλαιό Φάληρο. Η εν λόγω γραμμή, με αφετηρία έμπροσθεν της Ακαδημίας, διέσχιζε τις λεωφόρους Πανεπιστημίου, Αμαλίας, Θησέως (στην Καλλιθέα) καταλήγοντας στις Τζιτζιφιές, όπου υφίστατο διακλάδωση προς το κοσμικό προάστιο του νέου Φαλήρου και αντίστοιχα προς το Ξηροτάγαρο (Παλαιό Φάληρο), ήτοι προς τα επονομαζόμενα δύο Φάληρα, όπου ως γνωστόν υπήρχαν λουτρά, παραθαλάσσια εξοχικά κέντρα και ξενοδοχεία.

Όπως γίνεται αντιληπτό, ο ατμοτροχιόδρομος προς τα δυο Φάληρα - σσ. αποκαλούμενος "κωλοσούρτης" λόγω των αργών ατμαμαξών - υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής για τους Αθηναίους οι οποίοι κατέρχονταν προς τον φαληρικό όρμο για περίπατο, αναψυχή και διασκέδαση, ιδιαίτερα κατά τις Κυριακές και τις αργίες, ημέρες κατά τις οποίες η επιβατική κίνηση ήταν αυξημένη. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως εκτός από τον σταθμό έναντι της Ακαδημίας, ανάλογες στάσεις επιβίβασης και αποβίβασης υπήρχαν μπροστά στα τότε Ανάκτορα (νυν Βουλή των Ελλήνων), στου Μακρυγιάννη αλλά και στην Καλλιθέα, όπου ειρήσθω εν παρόδω κατασκευάστηκε το κεντρικό Αμαξοστάσιο της Εταιρίας των Τροχιοδρόμων με αποτέλεσμα η περιοχή να κατοικηθεί από πολλούς τροχιοδρομικούς υπαλλήλους. 

Ενδεικτικά αρχειακά τεκμήρια σχετικά με την λειτουργία του ατμήλατου τροχιοδρόμου που προσέγγιζε την ακτή των Τζιτζιφιών από την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα:

Έτος 1893

Έτος 1895

Έτος 1900

Αργότερα, στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 20ου αιώνα, η διπλή γραμμή Αθηνών-Καλλιθέας-Τζιτζιφιών-Νέου Φαλήρου και Παλαιού Φαλήρου έγινε ηλεκτροκίνητη και εγκαινιάστηκε επίσημα το 1910. Η εν λόγω γραμμή, καταγραφόταν στον Νόμο ΓΡΟ' της 11ης Ιουλίου του 1906 "περί κυρώσεως της από 12 Ιουνίου 1906 συμβάσεως μεταξύ της Κυβερνήσεως και των Εταιριών, των Τροχιοδρόμων Αθηνών και Πειραιώς και της Γενικής Εταιρίας των Τροχιοδρόμων Αθηνών και Πειραιώς, ως ετροποποιήθη δια των από 28 Ιουνίου και 1 Ιουλίου 1906 συμπληρωματικών συμβάσεων" ως εξής: [...] Αθήναι - Φάληρα: από της Ακαδημίας δια της οδού Πανεπιστημίου, πλατείας Ανακτόρων, λεωφόρου Αμαλίας, Μακρυγιάννη (Στρατ. Νοσοκομείο), Κοσμά, Γέφυρας Ιλισού, Σφαγείων, Καλλιθέας, Αγίας Ελεούσης και Ζιζιφιών. Διακλάδωσις εκ Ζιζιφιών εις Νέον Φάληρον και εκ Ζιζιφιών εις Παλαιόν Φάληρον, μετά προεκτάσεως μέχρι της άκρας ένθα σήμερον το Μπαρ, οικία Σαμιωτάκη. Το σημείον αφετηρίας των γραμμών Φαλήρων δυνατόν να ορισθή εις την αρχήν της οδού Πανεπιστημίου, εάν ο Υπουργός των Εσωτερικών το ζητήση και εφ'όσον το τοιούτον δεν παρέχει δυσκολίας εις την εκμετάλλευσιν των γραμμών [...]. 

Η λειτουργία της υπό εξέτασιν τροχιοδρομικής γραμμής συνεχίστηκε απρόσκοπτα μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως προπολεμικά, επί ημερών Ηλεκτρικής Εταιρίας Μεταφορών (ΗΕΜ), σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε η επέκταση της γραμμής από Παλαιό Φάληρο προς Έδεμ, την ίδια στιγμή που στο νέο Φάληρο η γραμμή εκ Τζιτζιφιών ουδέποτε ενώθηκε με την γραμμή Νέου Φαλήρου - Πειραιώς καθώς υπήρχε σχετική ρήτρα από πλευράς του Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου. Ταυτόχρονα, πρωτοεμφανίστηκαν τα λεωφορεία από την Αθήνα προς το Παλαιό Φάληρο μέσω της λεωφόρου Συγγρού. Στα χρόνια της Κατοχής, μετά την μεγάλη πυρκαγιά του Αμαξοστασίου της Καλλιθέας και τις τεράστιες ζημιές που υπέστησαν πολλά τροχιοδρομικά οχήματα, το δίκτυο της ΗΕΜ δέχθηκε μεγάλο πλήγμα. Μεταπολεμικά, τα τμήματα Τζιτζιφιών - Νέου Φαλήρου και Τζιτζιφιών - Παλαιού Φαλήρου - Έδεμ, δεν λειτούργησαν (σσ. λειτουργούσε μονάχα το τμήμα Ακαδημία - Καλλιθέα - Τζιτζιφιές, με τα χαρακτηριστικά κίτρινα τροχιοδρομικά οχήματα). Εν τέλει, κατά το έτος 1951, επαναλειτούργησε η τροχιοδρομική γραμμή στο τμήμα Τζιτζιφιές - Νέο Φάληρο το οποίο επανεντάχθηκε στη Γραμμή 1 με αφετηρία την Ακαδημία.

Έτος 1951

Η τροχιοδρομική γραμμή Ακαδημίας - Καλλιθέας - Τζιτζιφιών λειτούργησε καθ'όλη τη δεκαετία του 1950 και καταργήθηκε, όπως η πλειοψηφία των τροχιοδρομικών γραμμών, κατά το έτος 1959.

• Τα θαλάσσια λουτρά και οι αλιείς των Τζιτζιφιών

Από τα τέλη του 19ου αιώνα, η ακτή των Τζιτζιφιών αποτέλεσε δημοφιλής τοποθεσία θαλασσίων λουτρών. Ομοίως, αρκετός κόσμος προτιμούσε επίσης τις ακτές του Παλαιού Φαλήρου (λουτρά Ξηροτάγαρου), ενώ οι πλέον γνωστές και οργανωμένες εγκαταστάσεις θαλασσίων λουτρών βρίσκονταν στο νέο Φάληρο, εκεί όπου η Εταιρία των Σιδηροδρόμων είχε κατασκευάσει σχετικές υποδομές στα πρότυπα των λουτροπόλεων της Ευρώπης. Η σύνδεση Αθηνών - Τζιτζιφιών διαμέσου της προαναφερθείσης τροχιοδρομικής γραμμής συνέβαλε στην άνοδο της δημοτικότητας της ακτής των Τζιτζιφιών, οι οποίες εξελίχθηκαν σταδιακά σε αγαπημένο προορισμό των Αθηναίων για ξεκούραση, περίπατο, αναψυχή και βεβαίως μπάνιο! Ταυτόχρονα με την ανάπτυξη λουτρικών εγκαταστάσεων στην παραλία των Τζιτζιφιών, στην περιοχή λειτούργησαν κοσμικά κέντρα και ταβέρνες πλησίον της ακτής καθώς επίσης νυχτερινά κέντρα αρχής γενομένης από την εποχή του Μεσοπολέμου (λ.χ. το χαρακτηριζόμενο ως "ύποπτο κέντρο των Τζιτζιφιών 5Φ") όπως επίσης και ξενοδοχεία (λ.χ. το επίσης χαρακτηριζόμενο ως "ύποπτο Ξενοδοχείο Ύπνου "Άνθεων" στο οποίο κατά το έτος 1928 καταγράφηκε στυγερό έγκλημα πάθους). Άξιο μνείας επίσης το γεγονός πως η παραλία των Τζιτζιφιών μέχρι το Παλαιό Φάληρο ηλεκτροφωτίστηκε κατά την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα.

Ενδεικτικές αρχειακές αναφορές στα Λουτρά Διασταυρώσεως (Τζιτζιφιών) από τις αρχές του 20ου αιώνα: 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1910, στις εγκαταστάσεις των θερμών θαλασσίων λουτρών των Τζιτζιφιών προστέθηκε τμήμα ιαματικών λουτρών:

Ενδεικτική ανακοίνωση σχετική με τα θερμά θαλάσσια λουτρά των Τζιτζιφιών από τα μέσα της δεκαετίας του 1910:

Οι εγκαταστάσεις των θαλασσίων λουτρών των Τζιτζιφιών όπως καταγράφηκαν δια χειρός του γνωστού φωτογράφου του Μεσοπολέμου, Πέτρου Πουλίδη, κατά την δεκαετία του 1920:

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1930, τα λύματα που κατέληγαν στον φαληρικό όρμο διαμέσου της Σούδας του νέου Φαλήρου ξεκίνησαν να επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα των υδάτων αρχικά στις ακτές του νέου Φαλήρου και μετέπειτα των Τζιτζιφιών και του Παλαιού Φαλήρου.

Μετά τον Πόλεμο και πιο συγκεκριμένα κατά την δεκαετία του 1950, ξεκίνησαν οι πρώτες απαγορεύσεις κολύμβησης στη ζώνη από την Καστέλλα μέχρι το Παλαιό Φάληρο, με σχετικές αποφάσεις του Υγειονομικού Κέντρου Πειραιώς.

Σχετικά με την ακτή των Τζιτζιφιών, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε έστω και επιγραμματικά στους αλιείς που δραστηριοποιούνταν επί δεκαετίες σε όλο το παράκτιο μέτωπο νέου Φαλήρου - Μοσχάτου - Τζιτζιφιών βγάζοντας μεταξύ των άλλων το περίφημο μαριδάκι του Φαλήρου, οι οποίοι καταγράφηκαν σε διάφορα επιστολικά δελτάρια όπως λ.χ. το κάτωθι:

Αλιείς εν Τζιτζιφιαίς (Pecheurs a Ziziffia) 

Αλιείς εν Τζιτζιφιαίς (Pecheurs a Ziziffia) 

Οι αλιείς του ενιαίου μετώπου του φαληρικού όρμου (νέου Φαλήρου - Τζιτζιφιών), για τους οποίους το παρόν ιστολογίο έχει αναφερθεί σε ξεχωριστό αφιέρωμα το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ, συνέχισαν την δραστηριότητά τους επί της παραλίας, αλιεύοντας με το σύστημα της πεζότρατας (γρίπου) μέχρι τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, όπως μαρτυρά η κάτωθι έγχρωμη φωτογραφική καταγραφή δια χειρός του Γερμανού φωτογράφου Konrad Helbig από τον Δεκέμβριο του 1965.

Ενδεικτική αρχειακή αναφορά στην εξαφάνιση δυο ερασιτεχνών αλιέων, κατοίκων Καλλιθέας, μέσα από τις σελίδες του Τύπου του έτους 1966:

Θα ήταν παράλειψη στο σημείο αυτό να μην αναφερθούμε στον γνωστό προπολεμικό/μεταπολεμικό Αϊβαλιώτη ψαρά καπετάν Ανδρέα Ζέππο, ο οποίος δεν διέμενε μεν στις Τζιτζιφιές, πλην όμως υπήρξε θαμώνας της περιοχής και των κοσμικών κέντρων της, καθώς επίσης επιστήθιος φίλος του συνομηλίκου του Γιάννη Παπαϊωάννου, ο οποίος άλλωστε είχε γράψει το τραγούδι "Ψαροπούλα" με αναφορές στον Ζέππο ("Μια ψαροπούλα είναι αραγμένη, στο ακρογιάλι τον Ζέππο περιμένει, καπετάν Ανδρέα Ζέππο χαίρομαι όταν σε βλέπω, χαίρομαι όταν σε βλέπω καπετάν Ανδρέα Ζέππο".)

Καπετάν Ανδρέας Ζέππος

Ο καπετάν Ανδρέας Ζέππος - με τις λαστιχένιες γαλότσες στα δεξί άκρο του φωτογραφικού κάδρου - φωτογραφίζεται με δυο Ιταλούς στρατιώτες και κάποιον άγνωστο ψαρά στην λεωφόρο Ποσειδώνος. Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα της Σωτηρίας Μπέλλου, ο Ζέππος, γνωστός γλεντζές, σύχναζε στην ταβέρνα του Καούδη, επί της παραλίας των Τζιτζιφιών, όντας επιστήθιος φίλος και θαυμαστής του Γιάννη Παπαϊωάννου, ο οποίος τραγουδούσε συχνά εκεί. 

• Η οικία Μωραϊτου

Σημείο αναφοράς των Τζιτζιφιών της εποχής του Μεσοπολέμου υπήρξε η οικία Φ. Μωραΐτου, η οποία κατασκευάστηκε την περίοδο 1921-1923 σε σχέδια του Πειραιώτη αρχιτέκτονα Δημητρίου Πικιώνη  (Πειραιάς, 26 Ιουνίου 1887 - Αθήνα, 28 Αυγούστου 1968). Η εν Τζιτζιφιές οικία Μωραϊτου (σσ. κατεδαφισμένη), στην αριστερή όχθη του Ιλισού ποταμού, η οποία καταγράφεται ως το πρώτο έργο του Πικιώνη, αναφέρεται ως ένα οικοδόμημα αντιπροσωπευτικό της αττικής λαϊκής αρχιτεκτονικής. 

Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Μουσείο Μπενάκη

• Στις μεταπολεμικές Τζιτζιφιές

Οι Τζιτζιφιές μετά τον Πόλεμο χαρακτηρίστηκαν από την ύπαρξη και λειτουργία διαφόρων ταβερνών (λ.χ. χασαποταβέρνα/ψησταριά του Ανδρέα Γκινόπουλου, ταβέρνα "Φωλιά" ιδιοκτησίας Γκίκα, ταβέρνα Αγιοβλασίτη, ταβέρνα Καούδη, ταβέρνα η "Στάνη", ψησταριά "Ο Μήτσος" κ.α.) αλλά και κοσμικών / νυχτερινών κέντρων διασκεδάσεως (μπουζουκιών) κυρίως επί της παραλιακής λεωφόρου Ποσειδώνος και επί της λεωφόρου Θησέως (Ελευθερίου Βενιζέλου). Στο τμήμα από την λεωφόρο Θησέως προς το Ιπποδρόμιο, υπήρχαν αραιά κτίσματα, παραπήγματα, μάντρες, στάβλοι και βουστάσια. Προσφυγικές οικίες υφίσταντο κατά μήκος της οδού Ναυάρχου Βότση ενώ επί των οδών Αγησιλάου, Ασκληπιού και Ευριπίδου, πλησίον του Ιπποδρομίου, καταγράφονταν οι διώροφες προπολεμικές προσφυγικές πολυκατοικίες κατασκευής των τελών της δεκαετίας του '30 (σσ. τα προπολεμικά σχέδια στέγασης των προσφυγικών πληθυσμών στις Τζιτζιφιές δεν ολοκληρώθηκαν λόγω του Πολέμου). Διοικητικά, οι Τζιτζιφιές παρέμεναν μια εκ των τριών συνοικιών του Δήμου Καλλιθέας (σσ. οι άλλες δυο συνοικίες ήταν η Καλλιθέα και τα Παλαιά Σφαγεία). Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την λεπτομερή ανάλυση του κάτωθι ήμι-κτηματολογικού χάρτη της δεκαετίας του 1950, στις Τζιτζιφιές εκείνης της εποχής σημεία αναφοράς, πλην των κοσμικών / νυχτερινών κέντρων, θεωρούνταν η βίλα Δεμπόνα στη συμβολή των οδών Ισμήνης και Κ. Τσιμένη (μετέπειτα μετονομάστηκε σε οδό Αιγέως), το πρατήριο καυσίμων Shell στη συμβολή της οδού Κ. Τσιμένη με την παραλιακή λεωφόρο, το ξενοδοχείο "Σαρωνικός" στη συμβολή των οδών Πεισιστράτου και Πραξιτέλους, το εργοστάσιο της εταιρίας κατασκευής οικιακών ηλεκτρικών συσκευών ΙΖΟΛΑ (σσ. από το 1937 στις Τζιτζιφιές), ο σταθμός της Αστυνομίας Πόλεως επί της οδού Θησέως 340 καθώς επίσης οι ιεροί ναοί των Αγίων Αποστολών και της Παναγίας Παντάνασσας. Αξιομνημόνευτο το γεγονός πως σε απόσταση αναπνοής από την κοίτη του Ιλισού ποταμού και προς το Μοσχάτο, επί της παραλιακής λεωφόρου, καταγράφονταν το Μαρκομιχελάκειον Θεραπευτήριον και η βίλα Δροσόπουλου στη θέση αποκαλούμενη "Μεσία" ή "Μησιά" (βλέπε παραπάνω).

Η περιοχή των Τζιτζιφιών, που αριθμούσε 2.843 κατοίκους περί τα μέσα της δεκαετίας του 1950, επλήγη από καταστρεπτικές πλημμύρες τόσο κατά την δεκαετία του 1950 όσο και κατά την δεκαετία του 1960 - σσ. πλέον αξιομνημόνευτες είναι η πρωτοφανής νεροποντή της 14ης Ιουλίου του 1959, η καταστρεπτική νεροποντή της 5ης Νοεμβρίου του 1961 και η χαλαζόπτωση της 19ης Φεβρουαρίου του 1965 κατά την διάρκεια της οποία σημειώθηκαν κατάρρευση οικίας (Λυσικράτους 33), καταρρεύσεις παραπηγμάτων και ζημίες σε καταστήματα, οικίες και παραπήγματα).

Πρωτοφανούς εντάσεως χαλαζοθύελλα έπληξε επί τρίωρον τας Αθήνας (19.12.1965)

Εκτός από τον φόβο των πλημμυρών, οι κάτοικοι των μεταπολεμικών Τζιτζιφιών είχαν να αντιμετωπίσουν την ελλιπή συγκοινωνιακή κάλυψη της περιοχής με τον προαναφερόμενο τροχιόδρομο (μέχρι το έτος 1959) και με τα λεωφορεία των ΕΗΣ όπως επίσης την γειτνίαση με το Ιπποδρόμιο και τις βοηθητικές εγκαταστάσεις του (μαντριά, στάβλοι κτλ.).

Όπως ήδη αναφέραμε, από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και καθ'όλη τη δεκαετία του 1960, οι ακτές των Τζιτζιφιών, όπως προκύπτει από σχετική πρωτογενή έρευνα στον Τύπο εκείνων των καιρών, συμπεριλαμβάνονταν σε ετήσια βάση στις περιοχές όπου απαγορευόταν η κολύμβηση λόγω ακαθάρτων και μολυσμένων υδάτων. 

Πέραν αυτών, στην ευρύτερη περιοχή των Τζιτζιφιών, λόγω της ύπαρξης αρκετών κοσμικών / νυχτερινών κέντρων, συχνά καταγράφονταν ατυχή περιστατικά όπως λ.χ. το κάτωθι αναφερόμενο:

Ετραυματίσθη υπό τριών αγνώστων (έτος 1959)

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως στον συνοικισμό των Τζιτζιφιών κατέληγε το ρέμα της Κατσιποδούς, το οποίο εκκινούσε από την Νέα Σμύρνη. Το εν λόγω ρέμα, ακολούθησε την μοίρα της πλειοψηφίας των αθηναϊκών ρεμάτων και καλύφθηκε (μπαζώθηκε). 

Ανερεύθη αρχαία πλαξ εις Τζιτζιφιές (έτος 1959)

Ενδεικτικό αρχειακό τεκμήριο με αναφορά στους οικογενειακούς ιατρούς του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ) που εξυπηρετούσαν την περιοχή Χρυσοστόμου Σμύρνης - κοίτης Ιλισού - Περωνίας - λεωφόρου Συγγρού - Ιπποδρόμου και πλατείας Τζιτζιφιών, στις αρχές της δεκαετίας του '60. Την ίδια εποχή, το δημοτικό ιατρείο Τζιτζιφιών καταγραφόταν στη συμβολή των οδών Πεισιστράτου και Πραξιτέλους.

Ειρήσθω εν παρόδω, την ίδια περίοδο, στην υπό εξέτασιν περιοχή των Τζιτζιφιών λειτουργούσαν οι κινηματογράφοι "Μιραμάρε", "Ποσειδών", "Φλωρεντία" και "Φοίνιξ". 

Ενδεικτικό αρχειακό τεκμήριο, μέσα από τις σελίδες του Τύπου του έτους 1964, με αναφορές σε συμβάντα που έλαβαν χώρα στις Τζιτζιφιές.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 (έτος 1969) και για περίπου μια δεκαετία, στα πλαίσια της τουριστικής αναπτύξεως / αξιοποιήσεως του φαληρικού όρμου, έλαβαν χώρα διάφορες προμελέτες, μελέτες και έργα διευθέτησης των εκβολών του Κηφισού και του Ιλισού, όπως επίσης η κατασκευή της νέας λεωφόρου Ποσειδώνος και η προσωρινή σύνδεση αυτής με την (παλαιά) παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος, από το αρμόδιο Υπουργείο Δημοσίων Έργων, με την σύμπραξη άλλων φορέων (λ.χ. Ε.Ο.Τ.). Στην παραλία των Τζιτζιφιών, όπως άλλωστε σε όλο το παραλιακό μέτωπο από το νέο Φάληρο μέχρι το Παλαιό Φάληρο, αρχής γενομένης από το έτος 1969 ξεφορτώθηκαν συστηματικά τόνοι μπαζών. Η νέα παραλιακή λεωφόρος Ποσειδώνος η οποία δημιουργήθηκε από νέο Φάληρο μέχρι Παλαιό Φάληρο παραδόθηκε για χρήση την άνοιξη του έτους 1978. 

Ενδεικτική αναφορά σε ένα από τα αρκετά περιστατικά που έλαβαν χώρα στα νυχτερινά κέντρα / μπαρ των Τζιτζιφιών:

Άγρια δολοφονία σε μπαρ των Τζιτζιφιών (Δεκέμβριος 1977)

Μοιραία λοιπόν, στα τέλη της δεκαετίας του '70, η ακτή των Τζιτζιφιών είχε ήδη εξαφανιστεί και μετατοπιστεί κατά δεκάδες μέτρα προς τα νοτιοδυτικά, λόγω των επιχωματώσεων. Ο δημοφιλής και πολυσύχναστος παραλιακός περίπατος αντικαταστάθηκε από την νέα παραλιακή λεωφόρο, η αμμουδιά καλύφθηκε, η θάλασσα απομακρύνθηκε, οι αλιείς και οι βάρκες τους σταδιακά εκδιώχθηκαν και τα διάφορα πάλαι ποτέ παραθαλάσσια καταστήματα (κοσμικά κέντρα, ταβέρνες κτλ.) παρήκμασαν σταδιακά. Τα έργα βέβαια που συντελέστηκαν στην περιοχή δεν την απήλλαξαν από τα προβληματικά ζητήματα που την ταλαιπωρούσαν, όπως λ.χ. τις πλημμύρες, με τις Τζιτζιφιές και τις γύρω περιοχές να υπόκεινται σε μεγάλες ζημίες από την πρωτοφανή νεροποντή της 2ης Νοεμβρίου του 1977.

Τρόλλευ της γραμμής 1 (Καλλιθέα - Πλατεία Αττικής) στην οδό Σταδίου (έτος 1978)

Κατά τη δεκαετία του 1980, η υπό εξέτασιν συνοικία παρέμενε συγκοινωνιακά αποκομμένη παρά την επέκταση της γραμμής τρόλεϊ Πλατείας Αμερικής - Καλλιθέα μέχρι τις Τζιτζιφιές, με κύριο σημείο αναφοράς το παρακείμενο Ιπποδρόμιο. Η συνοικία η οποία αριθμούσε πλέον περί τους 30.000 κατοίκους χαρακτηριζόταν από τα χαμηλά σπίτια με πρασιές και δέντρα, τις λιγοστές πολυκατοικίες, τους φαρδύς δρόμους και την γειτνίαση με την θάλασσα, αλλά μαστιζόταν από έντονα προβλήματα που προέκυπταν από την έλλειψη αποχετευτικού συστήματος (σσ. υπήρχαν μονάχα απορροφητικοί βόθροι οι οποίοι συνεχώς υπερχείλιζαν), από τα ημιτελή αντιπλημμυρικά έργα (σσ. ιδιαίτερη απειλή για την περιοχή ο Ιλισός), από την παρουσία του Ιπποδρόμου και άλλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων με επιβλαβή απόβλητα όπως λ.χ. το εργοστάσιο βαφής υφασμάτων "Φοίβος" ή ο υποσταθμός της ΔΕΦΑ. (σσ. η απομάκρυνση του Ιπποδρόμου και των στάβλων του από την περιοχή και η δημιουργία χώρου πρασίνου / αναψυχής υπήρξε πάγιο αίτημα των κατοίκων της περιοχής και του Εξωραϊστικού Συλλόγου Τζιτζιφιών - Αγίας Ελεούσης με σχετικά ψηφίσματα, δράσεις, διαμαρτυρίες κ.α. κινητοποιήσεις). Επίσης στην ευρύτερη συνοικία λειτουργούσαν καφετέριες/μπαρ τα οποία θεωρούνταν κακόφημα στέκια υπόπτων όπου γινόταν διακίνηση ναρκωτικών, ενώ ιδιαίτερα κατά τις βραδινές ώρες, κυριαρχούσε ο φόβος στις ερημικές γωνιές της περιοχής όπου είχαν καταγραφεί αρκετές απόπειρες απαγωγών αλλά και βιασμών. Στις 9 Νοεμβρίου του 1980, η δολοφονία του συνταξιούχου μηχανολόγου Νικολάου Βλαχόπουλου εντός της οικίας του στην οδό Αθηνάς 18, υπήρξε ένα το οποίο απασχόλησε αρκετά την κοινή γνώμη εκείνων των καιρών.

Στις αρχές της δεκαετίας του '80, όπως προκύπτει από σχετικά αρχειακά τεκμήρια, στην πάλαι ποτέ παραλία των Τζιτζιφιών στάθμευαν και λειτουργούσαν διάφορα τσίρκο (λ.χ. Μεγάλο Τσίρκο της Γαλλίας, "Μπερολίνα" της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας, Αμέρικαν Τσίρκο κ.α.). 

Σε σχετικό Οδηγό του έτους 1983, καταγράφεται το λεωφορείο "910" Αθήνα - Τζιτζιφιές, με αφετηρία στην οδό Κοραή (Αθήνα) και τέρμα στη λεωφόρο Ελευθερίου Βενιζέλου (Θησέως) στις Τζιτζιφιές, όπως επίσης τα ξενοδοχεία "Σάντρα" (Γ' Κατηγορίας), στην οδό Νάρκισσου 1 και "Σαρωνικός" (επίσης Γ' Κατηγορίας) στην οδό Πραξιτέλους 63. Τέλος, στην οδό Αχιλλέως 88, καταγραφόταν το ΛΓ' Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής.

Η περιοχή των Τζιτζιφιών (1983 - προσωπικό αρχείο)

Άποψη κατασκευών στη συμβολή των οδών Πεισιστράτου και Αιγέως, πλησίον της κοίτης του Ιλισού, από τα τέλη της δεκαετίας του 1980:

Διατηρητέο κτίριο επί της οδού Πεισιστράτου 68, όπως καταγράφηκε για λογαριασμό του ΥΠΕΚΑ στα τέλη της δεκαετίας του 1980:

• Στις Τζιτζιφιές του 21ου αιώνα

Στις αρχές του 21ου αιώνα, η περιοχή των Τζιτζιφιών υπέστη μια νέα μεγάλη μετάλλαξη, αρχικά με την κατασκευή νέων κτιριακών εγκαταστάσεων επί του παραλιακού μετώπου εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Παρότι ο φάκελος της υποψηφιότητάς "Αθήνα 2004" ουσιαστικά υιοθετούσε για την παραλία των Τζιτζιφιών και τον Ιππόδρομο τις προϋπάρχουσες προτάσεις του αρχιτέκτονα, μηχανικού και πολεοδόμου Γεωργίου Κανδύλη (1911-1995), ο οποίος είχε ετοιμάσει κατά τα τελευταία χρόνια της ζωή του τον φάκελο της υποψηφιότητας "Αθήνα 1996", προτείνοντας μια ομολογουμένως ήπια και ανθρωποκεντρική ανάπλαση του παραλιακού μετώπου δίχως μόνιμα κτίσματα, εντούτοις αντί για προσωρινές / λυόμενες εγκαταστάσεις στον χώρο του Ιπποδρόμου κατασκευάστηκαν μόνιμες στο παράκτιο μέτωπο Τζιτζιφιών (Καλλιθέας) και Παλαιού Φαλήρου. Κατ'αυτόν τον τρόπο, στην ήδη απομακρυσμένη και μπαζωμένη παραλία των Τζιτζιφιών προέκυψαν το ανοιχτό γήπεδο "beach volleyball", ένα κτιριακό συγκρότημα για την φιλοξενία διαφόρων πολιτιστικών και αθλητικών δρωμένων και εντός των ορίων του Παλαιού Φαλήρου το κλειστό γήπεδο του Taekwondo / Handball. Ειρήσθω εν παρόδω, η μοναδική πρόταση από το σχέδιο του Κανδύλη που εφαρμόστηκε στην περιοχή υπήρξε η κατασκευή της Εσπλανάδας, ήτοι μιας πλατιάς δενδροφυτευμένης πεζογέφυρας η οποία θα ενοποιούσε την αναπλασμένη παραλία του Παλαιού Φαλήρου - Τζιτζιφιών (μετέπειτα Πλατεία Νερού) με τον χώρο του Ιπποδρόμου. Την ίδια περίοδο, το Ιπποδρόμιο και οι εγκαταστάσεις του μεταφέρθηκαν στο Μαρκόπουλο Αττικής εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων (2004), ικανοποιώντας εν μέρει τα μακροχρόνια αιτήματα των κατοίκων της περιοχής. 

Μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες "Αθήνα 2004", οι προαναφερθείσες κτιριακές και αθλητικές εγκαταστάσεις, παρά τα μεγαλεπήβολα σχέδια αξιοποίησης και εκμετάλλευσης που είχαν δει το φως της δημοσιότητας, εγκαταλείφθηκαν ολικά (λ.χ. γήπεδο "beach volleyball") ή υπολειτουργούν (λ.χ. κλειστό γήπεδο Taekwondo / Handball ως συνεδριακό κέντρο, χώρος εκθέσεων, εκδηλώσεων και συναυλιών).

Το καλοκαίρι του έτους 2007, το Ίδρυμα "Σταύρος Νιάρχος" υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με το Ελληνικό Δημόσιο για την κατασκευή των νέων κτιριακών εγκαταστάσεων της Εθνικής Βιβλιοθήκης, της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και ενός Πάρκου στο σημείο όπου βρισκόταν το παλαιό Ιπποδρόμιο. Για την εκτέλεση του έργου δημιουργίας του Κέντρου Πολιτισμού του Ιδρύματος "Σταύρος Νιάρχος" (ΚΠΙΣΝ) επιλέχθηκε ο διεθνούς φήμης αρχιτέκτονας Renzo Piano, το γραφείο του οποίο εκπόνησε την ανάλογη μελέτη σχεδιασμού η οποία παρουσιάστηκε στις αρχές του 2009. Τον Ιούλιο του ιδίου χρόνου (2009), η Βουλή των Ελλήνων υπερψήφισε το σχετικό νομοσχέδιο με το οποίο επικυρώθηκε η σύμβαση μεταξύ του Ιδρύματος "Σταύρος Νιάρχος" και των υπολοίπων εμπλεκομένων φορέων (Ελληνικό Δημόσιο, Εθνική Λυρική Σκηνή, Εθνική Βιβλιοθήκη, Ολυμπιακά Ακίνητα, Εταιρία Ακινήτων Δημοσίου - ΕΤΑΔ). Η ανέγερση (Οκτώβριος 2012 - Φεβρουάριος 2016) και η σταδιακή λειτουργία του Κέντρου Πολιτισμού του Ιδρύματος "Σταύρος Νιάρχος" (ΚΠΙΣΝ) αρχής γενομένης από το καλοκαίρι του έτους 2016 αποτέλεσαν ορόσημο για την ευρύτερη περιοχή, η οποία ωφελήθηκε σε πολλαπλό βαθμό και αναβαθμίστηκε με τις τιμές των ακινήτων (ενοικίαση/πώληση) της συνοικίας να εκτινάσσονται!   

Ειρήσθω εν παρόδω, κατά το έτος 2018, ξεκίνησαν τα έργα της κατ'ευφημισμού υπογειοποίησης της παραλιακής λεωφόρου Ποσειδώνος και της δημιουργίας πάρκου το οποίο θα ένωνε το νέο Φάληρο, από το ύψος του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας (ΣΕΦ) μέχρι τις Τζιτζιφιές και το Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος "Σταύρος Νιάρχος". 

Την ίδια χρονική περίοδο, τα ακίνητα και οι εγκαταστάσεις των Ολυμπιακών Αγώνων στην πάλαι ποτέ ακτή των Τζιτζιφιών παρέμεναν σταθερά σε απαξίωση και εγκατάλειψη, έχοντας αποκόψει σχεδόν κάθε πρόσβαση προς το θαλάσσιο μέτωπο. Παρεμπιπτόντως, ο παράδρομος της (νέας) παραλιακής λεωφόρου ο οποίος κάποτε ξεκινούσε από τους χώρους στάθμευσης του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας και διέτρεχε την παραλία του Μοσχάτου καταλήγοντας στις Τζιτζιφιές, παραμένει επί μακρόν ουσιαστικά μη προσβάσιμος λόγω των ημιτελών έργων της υπογειοποίησης της παραλιακής λεωφόρου (σσ. διαβάστε εδώ σχετικό αφιέρωμα - οδοιπορικό στο συγκεκριμένο σημείο).

Η ολικά εγκαταλειμμένη, απαξιωμένη και κατεστραμμένη αθλητική εγκατάσταση του Beach Volleyball στην παραλία των Τζιτζιφιών με την πανάκριβη άμμο, συνολικού κόστους 3 εκατομμυρίων ευρώ, στο ύψος της οδού Θησέως (Ελευθερίου Βενιζέλου), υπό την ευθύνη της Περιφέρειας Αττικής (από το 2016).

Η κατ'ευφημισμόν παραλία των Τζιτζιφιών με τα ημιτελή έργα υπογειοποίησης (κατασκευή τούνελ) της παραλιακής λεωφόρου Ποσειδώνος, όπως καταγράφηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2020, από το Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος "Σταύρος Νιάρχος". Αξιοσημείωτο το γεγονός πως η θάλασσα έχει απομακρυνθεί σε τέτοιο βαθμό από τις Τζιτζιφιές που μετά βίας διακρίνεται στο φωτογραφικό κάδρο!

  

 

 

Στα ενδότερα των Τζιτζιφιών του 21ου αιώνα, μιας περιοχής η οποία πλέον κινείται στους ρυθμούς του Κέντρου Πολιτισμού του Ιδρύματος "Σταύρος Νιάρχος", ο επισκέπτης μετά δυσκολίας θα αναγνωρίσει κάποιους δεσμούς με το παρελθόν, πέραν των προσφυγικών κατοικιών που διασώζονται και όσων μονοκατοικιών με αυλή δεν έχουν ακόμα δοθεί προς αντιπαροχή. 

Στα άλλοτε ερημικά στενά γύρω από τον πάλαι ποτέ Ιππόδρομο, εκεί όπου κυριαρχούσε η χαμηλή δόμηση, οι μάντρες, τα συνεργεία αυτοκινήτων, οι αποθήκες και οι στάβλοι, υψώνονται πλέον πολυόροφες πολυκατοικίες. Παρόλα ταύτα, τα προβλήματα του παρελθόντος δεν έχουν εξαφανιστεί καθώς η περιοχή έχει πληγεί από πλημμύρες τρεις φορές κατά τα τελευταία χρόνια, μία το έτος 2018 και δύο το έτος 2022!

Απομεινάρι των παλαιών Τζιτζιφιών, επί της οδού Πεισιστράτου, πλησίον της κοίτης του Ιλισού:

Μέσα στο γενικότερο κλίμα αλλαγής, ανάπτυξης και μεταμόρφωσης της περιοχής, η οικογενειακή ψαροταβέρνα (παλαιότερα οινομαγειρείο) του Πεζούλα συνεχίζει την πορεία της στο χρόνο από το 1951 επί της οδού Πεισιστράτου 11, ευρισκόμενη στα χέρια της τρίτης γενιάς ιδιοκτητών. Σαφέστατα μεταγενέστερο, το σουβλατζίδικο της οικογένειας Λεβέντη (από το 1985) στην οδό Πεισιστράτου 81, όπως επίσης η ψαροταβέρνα της Πόντιας "Γιαγιάς Ελισάβετ" τα "5Φ" (από το 1993) αρχικά στην οδό Ξενοφώντος 179 και πλέον στην οδό Ναυάρχου Βότση 2 και οι ψαρομεζέδες "της Αντωνίας" (από το 1996) στην οδό Ισμήνης 36. Επί της παραλιακής λεωφόρου Ποσειδώνος (παλιά παραλιακή) δεν έχει απομείνει πλέον καμία ταβέρνα/ψαροταβέρνα, ενώ έκλεισε το γνωστό πατσατζίδικο του "Σαλονικιού" στις αρχές της δεκαετίας του 2010. 

Στην άλλοτε πολυσύχναστη συμβολή της παραλιακής λεωφόρου με την οδό Θησέως (Ελευθέριου Βενιζέλου), εκεί όπου λειτούργησαν κατά καιρούς πληθώρα μαγαζιών, έχει απομείνει η Ντίσκο (Disco) "Boom Boom", κάποιες διάσπαρτες καφετέριες, το διώροφο κτίριο της ψαροταβέρνας "Τα Καβουράκια" κατεδαφίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2010 ενώ το εστιατόριο "Καστελόριζο", στη συμβολή των οδών Θησέως 334 και Πεισιστράτου μετονομάστηκε "Ρακί Μεζέ". Σε επίπεδο νυχτερινής διασκέδασης, η πάλαι ποτέ ακτή των Τζιτζιφιών με τα πολυάριθμα κοσμικά κέντρα δεν θυμίζει σε τίποτε το ένδοξο παρελθόν της. Το τελευταίο κέντρο διασκεδάσεως με ζωντανή ελληνική μουσική υπήρξε το "Teatro Music Hall" (πρώην "Άμμος") επί της λεωφόρου Ποσειδώνος 22-24 ενώ στην περιοχή δραστηριοποιούνταν επίσης στριπτιζάδικα (όπως λ.χ. οι "Μούσσες στην οδό Πραξιτέλους πλησίον της παλιάς παραλιακής, Platinum Club στο τέρμα της Θησέως κ.α.).

Στη θέση των κοσμικών κέντρων και των ταβερνών της παλιάς παραλιακής των Τζιτζιφιών πλέον υφίστανται πολυώροφα κτίρια κατοικιών αλλά και γραφείων, καθώς στην περιοχή πλέον εδρεύουν αρκετές ναυτιλιακές εταιρίες (όπως λ.χ. η Dorian LPG Management Corp. σε νέο ιδιόκτητο κτίριο, η SeaWorld Management & Trading Inc., η Prime Tanker Management Inc. κ.α.), ο νηογνώμονας American Bureau of Shipping (ABS), εταιρίες πληροφορικής κ.α. επαγγελματίες. Επίσης, άξιο μνείας είναι το γεγονός πως οι παλιές εργοστασιακές εγκαταστάσεις της ιστορικής ΙΖΟΛΑ, στη συμβολή των οδών Ευριπίδου 69 και Αιγέως, μετατράπηκαν σε υπερκατάστημα της αλυσίδας "Σκλαβενίτης" στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Σημαντική Σημείωση:

Περισσότερα στοιχεία, πληροφορίες και αρχειακά τεκμήρια εκ πρωτογενούς έρευνας για το υπό εξέτασιν θέμα βρίσκονται στη διάθεση του γράφοντος το ιστολόγιο, πλην όμως θα δημοσιευτούν μελλοντικά, λόγω των συνεχών περιπτώσεων λογοκλοπής και υπεξαίρεσης πνευματικής εργασίας από διάφορους "ερευνητές", "συγγραφείς", "δημοσιογράφους" κτλ.

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Τα κοσμικά κέντρα των Τζιτζιφιών

Η "Φαληριώτισσα" του Παπαϊωάννου

Οι αλιείς του νέου Φαλήρου και των Τζιτζιφιών

Τα δυο Φάληρα

Τα εγκαίνια του Ιπποδρόμου στο Δέλτα Φαλήρου [20.04.1925]

Στον παλιό ιππόδρομο του Φαλήρου (1927)

Ανάλεκτα από τον Ιππόδρομο του Φαλήρου

Στην Εσπλανάδα του Φαλήρου

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• Τοπωνύμια της Αθήνας, του Πειραιά και των Περιχώρων, Γιάννη Καιροφυλλά, Εκδόσεις Φιλιππότη.
• "Από τα παμφορεία στο μετρό. 170 χρόνια δημόσιες συγκοινωνίες Αθηνών-Πειραιώς-Περιχώρων", Εκδόσεις Μίλητος, 2017
• "Ρεμπέτικα Τραγούδια", Ηλίας Πετρόπουλος, Εκδόσεις Κέδρος (2011)
• Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Μουσείο Μπενάκη
• Ελληνικό και Λογοτεχνικό Αρχείο (ΕΛΙΑ)
• Η στέγαση των προσφύγων στην Καλλιθέα
• Καλλιθέα: Αναδρομή στην εξέλιξη ενός πρότυπου οικισμού της Αθήνας
• Τύπος Εποχής - Συλλεκτικοί Χάρτες - Οδηγοί Πόλεως - Προφορικές Μαρτυρίες

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.