Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΒΡΑΧΟΥ (ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗ) ΚΑΤΩ ΤΑΡΣΟΥ

Η "Παναγία του Βράχου" είναι ένα ιστορικό πλην όμως ιδιότυπο μοναστηριακό κτίσμα το οποίο υφίσταται εντός μιας ρηγμάτωσης του εντυπωσιακού βραχώδους σχηματισμού των "Κορινθιακών Μετέωρων", στην περιοχή του Κάτω Ταρσού, στη βορειοανατολική πλευρά της λεκάνης του Φενεού Κορινθίας. 

Η πρόσβαση στο σημείο όπου βρίσκεται το αντικείμενο του σημερινού ταξιδιωτικού αφιερώματος γίνεται σχετικά εύκολα, μέσω ενός ήπιου χωματόδρομου με σχετικά επαρκή σήμανση, ο οποίος οδηγεί εντός ολίγων λεπτών της ώρας από τον σχεδόν ακατοίκητο οικισμό του Κάτω Ταρσού μέχρι τα "Κορινθιακά Μετέωρα".

Στην επόμενη φωτογραφία δείτε μια ευρεία άποψη του επιβλητικού βραχώδους σχηματισμού - όπου βρίσκεται εκτός από την "Παναγία του Βράχου" και το "Σπήλαιο των Άγγλων" (κρησφύγετο Άγγλων αλεξιπτωτιστών κατά τη διάρκεια της Κατοχής) - όπως διακρίνεται από τον προαναφερόμενο χωματόδρομο:

Με χρήση τηλεφακού, από το ίδιο σημείο του χωματόδρομου, καταγράφουμε από απόσταση την είσοδο στην "Παναγία του Βράχου" η οποία ξεχωρίζει λόγω του χαρακτηριστικού Σταυρού και των σημαιών που την στολίζουν:

Με τον ίδιο τρόπο εντοπίζουμε στο γενικότερο φωτογραφικό κάδρο το εγκαταλειμμένο πλέον γυναικείο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας το οποίο βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την "Παναγία του Βράχου":

Φθάνοντας στο σημείο από όπου ξεκινάει η μικρή ανάβαση προς την είσοδο του μονυδρίου (μικρή μονή / μοναστηράκι) της "Παναγίας του Βράχου" συναντάμε το παρακάτω εικονιζόμενο λιθόστρωτο μονοπάτι με ένα χαρακτηριστικό πέτρινο εικονοστάσι - περίπτερο:

Μια ευρύτερη άποψη της θέας μετά το ανέβασμα των γλιστερών πέτρινων σκαλιών λίγο πριν εισέλθουμε στα ενδότερα της μικρής μονής: 

Ένα μικρό σήμαντρο αναμένει κάποιο χέρι να το κρούσει με φόντο τις χιονισμένες κορυφές του όρους Κυλλήνη (Ζήρεια):

Στη μικρή σιδερένια πόρτα η οποία οδηγεί στα ενδότερα του βράχου ξεχωρίζει μια πινακίδα η οποία παρακαλεί τους επισκέπτες να σβήνουν όλα τα κεριά και να κλείνουν την πόρτα κατά την αναχώρησή τους, για ευνόητους λόγους:

Πάνω στον βράχο, δίπλα στην ως άνω εικονιζόμενη πόρτα, υπάρχουν μια μαρμάρινη επιγραφή η οποία αναφέρει τη δωρεά του Γεωργίου Π. Σμυρνιώτη, μια μικρή αναφορά στην ιστορία του Ταρσού και εντός μιας εσοχής ένα μικρό προσκυνητάρι με μια επάργυρη εικόνα της Παναγίας:

Ως προς τη δημιουργία του υπό εξέταση μονυδρίου κατά τον 15ο αιώνα (μεταβυζαντινή εποχή), δεν υφίστανται ακριβή ιστορικά στοιχεία διαθέσιμα παρά μόνο εικασίες και θρύλοι. Η παρακάτω σύντομη ιστορική περιγραφή του Ιερού Ναού της Παναγίας του Βράχου (Φανερωμένης) Κάτω Ταρσού την οποία επιμελήθηκε ο πατήρ Αναστάσιος Κοΐνης εμπεριέχει την πλέον επικρατούσα άποψη: 

"Ο Ταρσός ήταν σημαντική πόλη της Κορινθίας κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο και άνηκε στο Δεσποτάτο του Μοριά. Η πόλη είχε Μητρόπολη και τρεις ακόμη μικρότερες εκκλησίες ενώ ο πληθυσμός της ήταν περίπου 10.000 κάτοικοι. Ο Καθεδρικός ναός πιθανόν αφιερωμένος στους Αγίους Ταξιάρχες. Η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή στα μέσα του 15ου αιώνα μ.Χ.

Την εποχή εκείνη ήταν Επισκοπή και είχε και Επίσκοπο Ταρσού. Σε εκκλησιαστικό έγγραφο αναφέρεται ότι όταν ήταν αυτοκράτορας ο Αλέξιος Α' ο Κομνηνός (1081-1118 μ.χ.) μνημονεύεται η ίδρυση της Επισκοπής Ταρσού και Ζήμαινας (Ζεμενό) και σαν Επισκοπή Ταρσοκορώνης (λόγω ότι τα όρια αυτής έφταναν μέχρι την Κορώνη). 

Το 1458 ο Μωάμεθ Β' ο Πορθητής πολιόρκησε το κάστρο του Ταρσού, το οποίο μετονομάστηκε σε κάστρο Σφυρών, όπου άλλοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και άλλοι σφαγιάστηκαν. Από τις γυναίκες άλλες τις πήραν μαζί τους σκλάβες και άλλες τις έριξαν από τον γκρεμό και κατά άλλους μερικές πήδηξαν μόνες τους από τον βράχο για να μην γίνουν σκλάβες των Τούρκων. Κατά την παράδοση, ο Ναός της Παναγίας του Βράχου (τα Μετέωρα της Κορινθίας) ιδρύθηκε ως εκπλήρωση τάματος από κάποια γυναίκα Ταρσινή, η οποία σώθηκε ως εκ θαύματος κατά την άλωση του Βυζαντινού Ταρσού. Με το μωρό στην αγκαλιά της η νεαρή μητέρα ικέτευε τους Τούρκους να λυπηθούν αυτή και το παιδί της. Οι Τούρκοι όμως δεν συγκινήθηκαν καθόλου και την έριξαν από το βράχο μαζί με το μωρό της. Εκείνη όμως επικαλέστηκε τη βοήθεια της Παναγίας: "Παναγία μου σώσε μας!" Και ω, του θαύματος! Η γυναίκα βρέθηκε στη βάση του κάθετου βράχου, ύψους 100 μέτρων, σώα και αβλαβής. Από ευγνωμοσύνη για την σωτηρία και αυτής και του παιδιού της διαμόρφωσε την σχισμή του βράχου σε ναό αφιερωμένο στην Πλατυτέρα των Ουρανών, στην γλυκιά μας Παναγία, όπου εορτάζει κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου."

Πάντως, σε συνέχεια των παραπάνω, αξίζει να επισημάνουμε ότι υφίστανται ενδείξεις πως κατά τον 17ο αιώνα στο συγκεκριμένο σημείο υπήρξαν μοναχοί οι οποίοι ασκήτεψαν εντός του βράχου όπου είχαν διαμορφωθεί διάφοροι χώροι αφιερώνοντας το υφιστάμενο μονύδριο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Η αναφορά της συγκεκριμένης "Παναγίας" και ως Φανερωμένης" για τον συγκεκριμένο χώρο συνδέεται άμεσα με την προαναφερθείσα ιστορία της θαυματουργικής εμφανίσεως της Παναγίας στην νεαρή Ταρσινή. Επιπλέον, στο συγκεκριμένο σημείο εικάζεται πως λειτουργούσε και "κρυφό σχολειό" από τους μοναχούς κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ενώ διάφοροι κατατρεγμένοι φέρεται να βρήκαν καταφύγιο εντός του ιδιότυπου μοναστηριού. Τέλος, κατά το δεύτερο μισό του 19ο αιώνα, οι χώροι της "Παναγίας του Βράχου" εγκαταλείφθηκαν μεν οριστικά αλλά την μέριμνα αυτών ανέλαβαν οι μοναχές της παρακείμενης γυναικείας μονής της Αγίας Τριάδος (βλέπε φωτογραφία παραπάνω) η οποία λειτουργούσε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990. 

Η σιδερένια πόρτα οδηγεί στον υγρό προθάλαμο της "Παναγίας του Βράχου" όπου στην κάτω δεξιά πλευρά καταγράφεται εντός τοξωτού ανοίγματος το σημείο όπου ρέει το αγίασμα. Στο σημείο αυτό, ο επισκέπτης μπορεί να βρει και ανάψει ένα κερί προσφέροντας ταυτόχρονα τον οβολό του. 

Μετά τον άνωθεν εικονιζόμενο προθάλαμο, εισερχόμαστε στον γεμάτο εικόνες διαφόρων μεγεθών πρόναο του μονυδρίου - ο οποίος παλαιότερα πιθανότατα χρησιμοποιείτο ως χώρος διαβίωσης μοναχών - από όπου μια μικρή είσοδος οδηγεί προς τον κυρίως ναό:

Μια μικρή εσοχή - άνοιγμα επιτρέπει στο φως να εισέλθει στον πρόναο φωτίζοντας το πλήθος των αναθηματικών αντικειμένων (ταμάτων) που βρίσκονται κρεμασμένα στο χώρο.

Εισερχόμενοι στον κυρίως ναό, το βλέμμα κεντρίζει βεβαίως το τέμπλο με τις τρεις δεσποτικές εικόνες εκατέρωθεν της Ωραίας Πύλης οι οποίες τοποθετούνται χρονικά στις αρχές/μέσα του 19ου αιώνα και αποδίδονται στον εκ Καλαβρύτων αγιογράφο Ασημάκη Α. Σκαλτζά (ή Σκαλτσά). 

Μια ακόμη άποψη του κυρίως ναού στην οποία διακρίνεται (στα δεξιά) μια λαξευμένη εσοχή εντός της οποίας υφίσταται μια λειψανοθήκη με οστά ιερομόναχων και απλών μοναχών που ασκήτεψαν στο μονύδριο της "Παναγίας του Βράχου":

Αποχωρώντας από την "Παναγία του Βράχου", μια τελευταία φωτογραφική ματιά ακριβώς πάνω από την είσοδο στο μονύδριο, εκεί όπου τα επιβλητικά θεόρατα βράχια ενώνονται με τον συννεφιασμένο ουρανό: 

Φωτογραφίες:

• Όλες οι φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.