Η ανέγερση μιας μικρής τοπικής δημοτικής αγοράς, στην καρδιά της υδραίικης συνοικίας, πλησίον του ιερού ναού του Αγίου Νικολάου, σε σχέδια του δημοτικού μηχανικού Νικ. Σχινά αποφασίστηκε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1860 (1868). Ήδη βέβαια από τις αρχές της δεκαετίας του 1860 καταγράφονταν αιτήματα σχετικά με τη σύσταση αποσπάσματος αγοράς και αστυνομικού σταθμού πλησίον του ιερού ναού του Αγίου Νικολάου και του Τελωνείου / Υγειονομείου / Λιμεναρχείου. Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως, ο Μιλτιάδης Μπούκας στον Εμπορικό, Γεωγραφικό και Ιστορικό Οδηγό των Πλείστων Κυριωτέρων Πόλεων της Ελλάδος του έτους 1875, καταγράφει την "κατά την πλατείαν Αμαλίας κατά το 1868 μικρά Αγορά".
Η αρχική κατασκευή λοιπόν αφορούσε ένα κεραμοσκεπές ορθογωνικό συγκρότημα, επιφάνειας 220 τετραγωνικών μέτρων, προσπελάσιμου από οκτώ τετράφυλλες και δυο εξάφυλλες θύρες. Η ζωή του εν λόγω κτιριακού συγκροτήματος αποδείχθηκε βραχύβια και κατά την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα κατασκευάστηκαν δυο νέες απόλυτα συμμετρικές πτέρυγες καταστημάτων σε επαφή με τον δυτικό τοίχο αντιστήριξης του ναού του Αγίου Νικολάου οι οποίες έμελλε να παραμείνουν στο σημείο εκείνο περί τα 100 χρόνια. Τα εν λόγω καταστήματα τα εκμεταλλευόταν ο Δήμος Πειραιώς ο οποίος τα ενοικίαζε στους ενδιαφερομένους επιχειρηματίες με το μέγεθος βέβαια της εν λόγω αγοράς να παραμένει πάντοτε ελάχιστο σε σχέση με την Κεντρική Δημοτική Αγορά της πόλεως.
Στις επόμενες δυο ασπρόμαυρες καταγραφές παρουσιάζονται τα καταστήματα της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου στα τέλη του 19ου αιώνα. Στην πρώτη καταγραφή παρατηρήστε εκτός από το Καφφενείον "Το Τελωνείον" του Ιω. Ε. Φουντούκου (σσ. το οποίο για του λόγου το αληθές καταγράφεται τόσο στον Οδηγό του έτους 1902 του Γ. Βώκου όσο και στον Πλήρη Οδηγό του Πειραιώς του 1906-1907) στο βάθος το κτίριο των παλαιών λιμενικών αποθηκών το οποίο διακρίνεται στη συμβολή των οδών Ευπλοίας και Αγίου Νικολάου.
Στη δεύτερη καταγραφή παρατηρήστε το Εστιατόριον "Η Ήπειρος" του Ι. Αρτεμίου και το Ποτοπωλείον / Ζυθοπωλείον του Δ. Κουτρουφιώτου (σσ. το οποίο για του λόγου το αληθές επίσης καταγράφεται στον Οδηγό του Γ. Βώκου του έτους 1902 επί της πλατείας Τελωνείου).
Η πλατεία Τελωνείου (ή πλατεία Ερμού ή πλατεία Αμαλίας) κατά τον 19ο αιώνα υπήρξε σαφέστατα ένα εκ των πλέον πολυσύχναστων σημείων αναφορών όχι μονάχα της προαναφερθείσης υδραίικης συνοικίας αλλά ολόκληρου του Πειραιά. Στα πέριξ του Τελωνείου του Πειραιώς όπου χτυπούσε η καρδιά του επιβατηγού / εμπορικού Πειραιά, καταγράφονται διάφορες αποθήκες αλλά και άλλες δημόσιες υπηρεσίες στις οποίες καθημερινά συνέρρεε πλήθος κόσμου. Ο σταθμός των αμαξών και αργότερα η παρουσία του τροχιόδρομου της παραλίας πιστοποιούν τη σημασία του συγκεκριμένου σημείου της πόλης το οποίο καταγράφηκε - με κύριο σημείο αναφοράς βέβαια τον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου των Υδραίων - σε επιστολικά δελτάρια όπως λ.χ. το ακόλουθο επιχρωματισμένο όπου διακρίνονται ευκρινώς τα καταστήματα της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου:
Με μια πιο προσεκτική ματιά και μελέτη της ως άνω εικόνας, θα καταφέρουμε να εντοπίσουμε το "Ποτοπωλείον Τσαγκούρη" στο αριστερό άκρο των υπό εξέτασιν ισογείων καταστημάτων, στη γωνία με την οδό Σαχτούρη.
Ακόμα μια καταγραφή των καταστημάτων της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου πίσω από την κίνηση της πολυσύχναστης πλατείας όπου στάθμευαν άμαξες, περί τις αρχές του 20ου αιώνα:
Γάλλοι στρατιώτες πεζοπορούν έναντι των καταστημάτων της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου - με τις χαρακτηριστικές τέντες για τον ήλιο - το καλοκαίρι του έτους 1917:
Ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση (του έτους 1925) του Κορνιζοπωλείου / Φωτογραφείου των Παπαδάκη και Τσατσαρώνη το κατάστημα των οποίων βρισκόταν στην αγορά του Αγίου Νικολάου:
Ενδεικτική ανακοίνωση του Δημάρχου Πειραιώς (έτος 1936, επί δημαρχίας Σ.Κ. Στρατήγη) σχετικά με πλειοδοτική δημοπρασία δια προφορικών προσφορών ως προς την τριετή ενοικίαση συγκεκριμένων καταστημάτων της πλατείας του Αγίου Νικολάου:
Τα καταστήματα της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου κάτω από τον ομώνυμο ιερό ναό σε μια ελαφρώς μεταπολεμική φωτογραφία του Λυκούργου Βαγιάκη:
Στην επόμενη έγχρωμη φωτογραφία του έτους 1956, καταγράφονται τα ισόγεια καταστήματα της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου που βρίσκονταν επί της οδού Σαχτούρη. Διακρίνονται οι πινακίδες ενός καταστήματος τροφίμων-ποτών (στη γωνία Σαχτούρη και Αγίου Νικολάου), του καφεκοπτείου του Λάζαρου Λαζαρίδη, ενός γραφείο ταξιδίων, του ζαχαροπλαστείου "Πειραϊκόν" κ.α.
Μια από τις τελευταίες φωτογραφικές καταγραφές των καταστημάτων της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου δια χειρός του Αυστριακού φωτογράφου Harry Weber, κατά τη δεκαετία του 1960. Πιο συγκεκριμένα βρισκόμαστε στη συμβολή των οδών Σαχτούρη, Αγίου Νικολάου και Χαριλάου Τρικούπη με τα καταστήματα της δημοτικής αγοράς να καταγράφονται στο αριστερό τμήμα της ασπρόμαυρης φωτογραφίας. Ειρήσθω εν παρόδω, απέναντι από τη δημοτική αγορά, στη συμβολή Χαριλάου Τρικούπη και Φίλωνος, καταγράφεται νεοκλασικό κτίριο στο ισόγειο του οποίου λειτουργούσε το ουζερί του Τσαγγούρη (όπου ως γνωστόν γυρίστηκαν σκηνές της ταινίας "Ποτέ την Κυριακή" με την Μελίνα Μερκούρη) ενώ στον άνω όροφο του ιδίου κτιρίου διακρίνεται η πινακίδα του Ξενοδοχείου "Δωδεκάνησος".
Τα καταστήματα της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου - τα οποία είχαν υποστεί ζημίες κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών του Β' Παγκοσμίου Πολέμου - όπως καταγράφηκαν μέσα από τον φακό του Δημητρίου Παπαδήμου στα μέσα της δεκαετίας του 1960 λίγο προ της κατεδαφίσεως τους:
Μια έγχρωμη μεταπολεμική καταγραφή των ισόγειων καταστημάτων της δημοτικής αγοράς του Αγίου Νικολάου η οποία τοποθετείται χρονικά στα μέσα προς τέλη της δεκαετίας του 1960:
Διαβάστε σχετικά θέματα:
Κείμενο - Πηγές:
Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων.
Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:
- "Πειραιάς 1834-1912", Σταματίνα Μαλικούτη, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς
- Οδηγοί Πόλεως - Τύπος εποχής
Φωτογραφίες:
- Οι ιστορικές φωτογραφίες παρατίθενται για εκπαιδευτικούς σκοπούς - κάθε νόμιμο δικαίωμα ανήκει στους νομίμους κατόχους αυτών.
- Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
- Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Για κάποια χρόνια πριν γκρεμιστούν λειτουργησαν και καταστήματα με τουριστικά ενθύμια. Επίσης ο Harry Weber ήταν Ναυλομεσίτης και ενα διάστημα συνεταίρος σε μικρή ναυτιλιακή εταιρεία.
ΑπάντησηΔιαγραφή