ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΟΥ 1913

Πειραιεύς, Δεκέμβριος του έτους 1913

Η Ελλάς, με μονάρχη τον τότε λαοφιλή Κωνσταντίνο Α', υιό του δολοφονηθέντος την άνοιξη του ιδίου έτους Γεωργίου Α' και πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, διένυε μια μεταβατική περίοδο πολιτικών, κοινωνικών και διπλωματικών ζυμώσεων, μετά τον διπλασιασμό της εδαφικής της κυριαρχίας όπως τούτη προέκυψε έπειτα από τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους, λίγους μήνες προ της ενάρξεως του Α' Παγκοσμίου Πολέμου το καλοκαίρι της επόμενης χρονιάς και την κορύφωση του Εθνικού Διχασμού. Στον δε Πειραιά, των περίπου 75.000 κατοίκων, Δήμαρχος ήταν ο Δημοσθένης Ομηρίδης Σκυλίτζης ή Σκυλίτσης [1856-1935]. 

Η περίοδος των εορτών των Χριστουγέννων του 1913 στον Πειραιά χαρακτηριζόταν στον Τύπο εκείνης της εποχής ως υποτονική και μελαγχολική, παρ'όλη την καλοκαιρία, γεγονός το οποίο είχε σχετικό αντίκτυπο στην κίνηση της αγοράς της πόλης. 

Επίκεντρα των εορταστικών εκδηλώσεων και σημεία αναφοράς υπήρξαν βεβαίως η σάλα του Πειραϊκού Συνδέσμου στην Τερψιθέα, όπου είχε στολιστεί το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο του Συνδέσμου, το Ξενοδοχείο "Ακταίον" όπου λάμβαναν χώρα χοροεσπερίδες διαφόρων συλλόγων και συνδέσμων, αρκετές για φιλανθρωπικούς σκοπούς, με υψηλούς καλεσμένους και βεβαίως το Δημοτικό Θέατρο της πόλης, όπου οι μαθήτριες του Πειραϊκού Ωδείου είχαν αναλάβει τον στολισμό του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου με σπάνια κομψοτεχνήματα και εκατοντάδες λαμπιόνια για τη μεγάλη χριστουγεννιάτικη εορτή η οποία θα λάμβανε χώρα παρουσία της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Δήμου και της Μαντολινάτας του Πειραϊκού Ωδείου. Δεν εξέλειπαν βέβαια και οι ιδιωτικές κλειστού κύκλου εσπερίδες και συνεστιάσεις, είτε σε επαύλεις επιφανών κατοίκων της πόλης, είτε στο κοσμικό προάστιο του νέου Φαλήρου, είτε στο θέρετρο της Καστέλλας. 

Στις συνοικίες του Πειραιά, κατά την παραμονή των Χριστουγέννων, ημέρα Τρίτη, η κίνηση υπήρξε κάπως πιο αισθητή απ'ότι στο κέντρο της πόλης, με τους ήχους των κάλλανδων να αντηχούν στους δρόμους και τους φούρνους να πωλούν ευωδιαστά χριστόψωμα.

Η πλειοψηφία των κατοίκων είχε φροντίσει να προμηθευτεί δώρα και φαγώσιμα για το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι, αν και υπήρξαν πολλοί που περίμεναν τις αγορές της τελευταίας στιγμής. Την "τιμητική" τους, κατά την περίοδο των εορτών, είχαν φυσικά τα γαλακτοπωλεία / ζαχαροπλαστεία της πόλεως, τα οποία φρόντιζαν να προωθούν στις διάφορες διαφημιστικές καταχωρήσεις τους τα προσφερόμενα εορταστικά προϊόντα τους (τσουρέκια, κουραμπιέδες διαφόρων ειδών, λουκουμάδες κλπ) τονίζοντας και τις "ειλικρινείς τιμές" τους!

Ομοίως, έντονη δραστηριότητα παρουσίαζαν τα υπόλοιπα καταστήματα δώρων, ανδρικής και γυναικείας ένδυσης, τα χρυσοχοεία, τα αδαμαντοπωλεία, τα ωρολογοποιεία, τα ανθοπωλεία κ.ο.κ. Ακολουθούν ορισμένες ενδεικτικές διαφημίσεις εν Πειραιεί καταστημάτων από την περίοδο των Χριστουγέννων του έτους 1913.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως δεν έλειπαν διαφημίσεις πιο "εξεζητημένων" προϊόντων (λ.χ. χαβιάρι), προερχόμενων από μακρινές χώρες, κυρίως στα καταστήματα Εδώδιμων / Αποικιακών που βρίσκονται εντός και στα πέριξ της Κεντρικής Δημοτικής Αγοράς της πόλης αλλά απευθύνονταν σε έναν πιο περιορισμένο καταναλωτικό κοινό:

Εκτός βέβαια από την χαρμόσυνη και εορταστική όψη των Χριστουγέννων, των αγορών και των δώρων, υπήρξε και η ακριβώς αντίθετη εικόνα όπως αυτή αντικατοπτριζόταν από την πολυάριθμη παρουσία απόρων κάθε ηλικίας που έσπευσαν να λάβουν το βοήθημα των εορτών από τον Δήμο Πειραιώς στην κεντρική πλατεία του Δημοτικού Παρθεναγωγείου.

Η κίνηση στα διάφορα καταστήματα του κέντρου της πόλης και στην Αγορά υπήρξε, όπως ήδη αναφέρθηκε υποτονική, αφού οι τιμές, ειδικά στα είδη διατροφής, παρουσιάστηκαν ανεξήγητα υψηλές, όπως τονίστηκε σε πολλά δημοσιεύματα του Τύπου εκείνων των ημερών. 

Αξίζει τον κόπο να αναγνώσει κανείς το κάτωθι μικρό απόσπασμα από τον Τύπο της εποχής στο οποίο περιγράφεται η εικόνα των κρεοπωλείων, των ορνιθοπωλείων, των οπωροπωλείων, των παντοπωλείων και των αρτοποιείων κατά τις εορτάσιμες ημέρες εκείνης της χρονιάς:

Αντίθετα όμως με την όψη των καταστημάτων, οι τιμές χαρακτηρίζονταν ως "αποκρουστικότατες":

Ακολουθεί ένας ενδεικτικός τιμοκατάλογος των αποικιακών ειδών κατά την 24η Δεκεμβρίου (παραμονή Χριστουγέννων) του 1913: 

Αρκετοί βιοπαλαιστές και εργάτες της πόλεως πάντως είχαν κατακλύσει την Κεντρική Δημοτική Αγορά κατά τις εσπερινές / βραδινές ώρες της Παραμονής των Χριστουγέννων ώστε να προμηθευτούν, την τελευταία στιγμή, τα εδέσματα του Χριστουγεννιάτικου τραπεζιού για το σπιτικό τους.

Την Τετάρτη 25 Δεκεμβρίου του 1913, στον Μητροπολιτικό ναό της Αγίας Τριάδος Πειραιώς τελέστηκαν, σύμφωνα με το πρόγραμμα, δυο πανηγυρικές θείες λειτουργίες:

Ο πειραϊκός Τύπος υποδέχθηκε τα Χριστούγεννα με εικονογραφημένα πρωτοσέλιδα τα οποία παρουσίαζαν αλληγορικές και μη εικόνες από τη Θεία Γέννηση:

Διηγήματα, μυθιστορήματα, ποιήματα ή και στίχοι αγνώστων ή γνωστών προσωπικοτήτων των γραμμάτων και τεχνών σχετικά με τα Χριστούγεννα, όπως λ.χ. του λογοτέχνη Παύλου Νιρβάνα, προσέφεραν στους αναγνώστες μια λόγια προσέγγιση της εορταστικής περιόδου.

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Τύπος Εποχής
• Οδηγοί Πόλεως

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.