ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΟΔΩΝ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΟΜΗΡΙΔΟΥ ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΚΑΙ ΑΛΙΠΕΔΟΥ

Βαδίζοντας σε ένα κομβικό σημείο της πόλης στις αρχές της δεκαετίας του 2010, στα όρια της ιστορικής συνοικίας του Βάβουλα με τα Παλιατζίδικα του Πειραιά και με την συνοικία των Καμινίων, επί του πάλαι ποτέ Αλιπέδου του Πειραιώς που εκτεινόταν από το νέο Φάληρο έως το λιμάνι της πόλης, ο φωτογραφικός φακός του ιστολογίου καταγράφει δυο εγκαταλειμμένα διατηρητέα κτίρια. Το πρώτο εξ' αυτών είναι το κάτωθι εικονιζόμενο κτίριο το οποίο υψώνεται στη συμβολή της σημερινής οδού Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση 27α και 27β (πρώην οδός Τροχιοδρόμων) και της οδού Αλιπέδου, πλησίον της αρχής της οδού 34ου Συντάγματος Πεζικού, το οποίο στα μέσα της δεκαετίας του 1990 καταγραφόταν ως οικία ιδιοκτησίας Αντύπα (πιο συγκεκριμένα ιδιοκτησίας Ελένης χήρας Σπυρίδωνος Αντύπα το γένος Δ. Τουλιάτου, Αικατερίνης συζύγου Μιχ. Συμιανάκη το γένος Σπυρίδωνος Αντύπα, Παναγή - Παναγιώτη Σπυρ. Αντύπα, Διονυσίου Σπυρ. Αντύπα, Βαρβάρας χήρας Βασ. Αντύπα το γένος Δημ. Ρουφογάλη και Χαραλαμπου Βασ. Αντύπα). Ειρήσθω εν παρόδω, αργότερα, η ίδια οικία καταγραφόταν πλέον ως ιδιοκτησία των Νικολάου και Παναγιώτη Χάλαρη. 

Η εν λόγω εγκαταλειμμένη εδώ και αρκετά χρόνια διώροφη οικία, παραπλεύρως των σιδηροδρομικών γραμμών του Ηλεκτρικού, έχει χαρακτηριστεί από το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής ως ένα αξιόλογο διατηρητέο κτίριο με βάση την υπ' αριθμόν 72749/5562/8.11.1989 απόφαση. Στα αρχεία του ΥΠΕΚΑ υφίστανται οι κάτωθι φωτογραφικές καταγραφές του υπό εξέτασιν διατηρητέου κτιρίου επί των οδών Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση 27α/27β και Αλιπέδου (σσ. στην πρώτη λήψη διακρίνεται μάλιστα και το γειτονικό διατηρητέο επί της οδού Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση 25α/25β και Αλιπέδου 52/52α και 54 - βλέπε παρακάτω):

Όπως μπορεί κάποιος να παρατηρήσει από τις ως άνω καταγραφές εκ του αρχείου του ΥΠΕΚΑ, στο ισόγειο της πάλαι ποτέ οικίας Αντύπα λειτουργούσαν καταστήματα (εξοπλισμοί καταστημάτων, γραφείων, πλοίων "ΕΛΒΙΚ", εμπορία πυροσβεστήρων).

Το υπό εξέτασιν κτίριο κατέγραψε περί τα τέλη της δεκαετίας του 1960 - αρχές της δεκαετίας του 1970 ο γνωστός φωτογράφος Στέλιος Σκοπελίτης για το λεύκωμα με τίτλο "Νεοκλασικά της Αθήνας και του Πειραιά".

Οι τρεις ως άνω ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Στέλιου Σκοπελίτη αποτέλεσαν τη βάση για τη δημιουργία των τριών κάτωθι σχετικών συνθέσεων / αντιπαραβολών του Πειραιά "χθες" και του "σήμερα", μέσα από το πρωτότυπο προσωπικό project Πειραιάς / Piraeus Retronaut:

Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα, το υπό εξέτασιν διατηρητέο κτίριο παρέμεινε σταθερά εγκαταλειμμένο, παρουσιάζοντας ιδιαίτερα εκτεταμένες και σημαντικές φθορές στην πρόσοψή του αλλά και στο εσωτερικό του. Στις αρχές της δεκαετίας του 2010, το ισόγειο τμήμα της εγκαταλειμμένης οικίας καλύφθηκε με προστατευτικές λαμαρίνες ώστε να αποτρέπεται η επαφή με το ισόγειο τμήμα του κτιρίου, η παράνομη είσοδος σε αυτό και θεωρητικά να προστατεύεται ο δρόμος από τυχόν κατάρρευση τμημάτων. Το κτίριο έχει υποστεί αρκετές φθορές έχοντας απολέσει πλήθος αρχιτεκτονικών στοιχείων που το χαρακτήριζαν (απουσιάζουν τα διακοσμητικά αγάλματα, ο κεντρικός εξώστης έχει καταρρεύσει κ.ο.κ), οι οποίες οφείλονται όχι μονάχα στο πέρασμα του χρόνου αλλά και στην παρουσία του τριτοκοσμικού παζαριού του Πειραιά το οποίο λαμβάνει χώρα εδώ και πολλά χρόνια σε εκείνο το σημείο της πόλης (οδός Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση, οδός Αλιπέδου και πέριξ δρόμοι). 

Ακολουθούν ορισμένες φωτογραφικές καταγραφές της πάλαι ποτέ οικίας ιδιοκτησίας Αντύπα από τις αρχές της δεκαετίας του 2010:

Εντύπωση τουλάχιστον και έκπληξη προκαλεί η ύπαρξη πινακίδας με την ένδειξη "δίνεται με αντιπαροχή", επί ενός κτιρίου το οποίο καταγράφεται επισήμως ως διατηρητέο και για το οποίο έχουν καθοριστεί δις ειδικοί όροι και περιορισμοί δόμησης. 

Η πρόσοψη του εγκαταλειμμένου κτιρίου όπως καταγράφηκε από την οδό Αλιπέδου στις αρχές της δεκαετίας του 2010:

Παραπλεύρως της πάλαι ποτέ οικίας Αντύπα, ο φωτογραφικός φακός του ιστολογίου επίσης κατέγραψε στις αρχές της δεκαετίας του 2010 τα απομεινάρια δυο διαδοχικών δίφατσων διατηρητέων κτηρίων επί της οδού Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση 25α-25β, τα οποία διέθεταν επίσης μέτωπο - πρόσοψη και επί της οδού Αλιπέδου 52-54. Αμφότερα τα προαναφερθέντα κτίρια βρίσκονταν σε ερειπωμένη κατάσταση, έχοντας απολέσει πλήθος αρχιτεκτονικών στοιχείων ενώ οι άνω όροφοι είχαν ήδη καταρρεύσει ολικά.

Άποψη των ως άνω μισογκρεμισμένων διατηρητέων κτιρίων όπως καταγράφηκαν από την οδό Αλιπέδου στις αρχές της δεκαετίας του 2010:

Τα εν λόγω κτίρια καταγράφηκαν φωτογραφικά από την οδό Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση, δια χειρός του ερασιτέχνη φωτογράφου και καθηγητή μαθηματικών Γεωργίου Μπακούρου, κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1960 (σσ. στο βάθος διακρίνεται το καπνεργοστάσιο του Γ.Α. Κεράνη):

Την ίδια περίπου εποχή, ο φωτογράφος Στέλιος Σκοπελίτης, κατέγραψε την όψη των δυο εν λόγω διαδοχικών κτιρίων από την οδό Αλιπέδου, πέρα από τις γραμμές του Ηλεκτρικού. Μάλιστα, όπως διακρίνεται στο φωτογραφικό κάδρο, το κτίριο στον αριθμό "54" της οδού Αλιπέδου (αριστερά) με τα δυο χαρακτηριστικά τριγωνικά αετώματα, κατοικείτο εκείνη την εποχή, ενώ μια ελληνική σημαία ανέμιζε στον άνω όροφο. 

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως για τα ως άνω αναφερόμενα διατηρητέα κτίρια υπάρχει σχετική ειδική ρύθμιση από το έτος 2007, η οποία προβλέπει αποκατάσταση των προσόψεων τους, ανακατασκευή των διακοσμητικών μορφολογικών στοιχείων, ανακατασκευή του ορόφου που έχει καταρρεύσει στο κτίριο της οδού Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση 25α/25β, δημιουργία νέας διαρρύθμισης, κλιμακοστασίων και εγκατάσταση ανελκυστήρα, δημιουργία δυο ανοιγμάτων για την ενδοεπικοινωνία των δυο κτιρίων ενώ μάλιστα οριοθετείται και η χρήση αυτών ως εστιατόριο (με είσοδο από την οδό Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση) και χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων (Gallery σύγχρονης τέχνης) με είσοδο από την οδό Αλιπέδου. Όσοι ενδιαφέρονται για περαιτέρω λεπτομέρειες μπορούν να ανατρέξουν στο σχετικό ΦΕΚ εδώ.

Τα υπό εξέτασιν διατηρητέα κτίρια όπως είχαν καταγραφεί για λογαριασμό του ΥΠΕΚΑ κατά το παρελθόν:

Κατά την περίοδο της πρώτης δημαρχίας Γιάννη Μώραλη (Σεπτέμβριος 2014 - Σεπτέμβριος 2019), η φερόμενη ως πρώην οικία Αντύπα και το γειτονικό ήμι-γκρεμισμένο νεοκλασικό (όπως συνέβη και σε άλλα κτίρια σε παρόμοια κατάσταση εγκατάλειψης) "επενδύθηκαν" εξωτερικά ώστε να μην φαίνεται η κατάντια τους, στα πλαίσια της "ωραιοποίησης" της πόλεως, με την ευγενική χορηγία της ΠΑΕ Ολυμπιακός. Σε σύντομο χρονικό διάστημα βέβαια οι "κουρτίνες" με τις οποίες επενδύθηκαν τα κτίρια μαύρισαν από το καυσαέριο, βεβηλώθηκαν με συνθήματα και τρύπησαν σε αρκετά σημεία. 

Η φερόμενη ως πρώην οικία Αντύπα όπως καταγράφηκε φωτογραφικά, σε κατάσταση απαξίωσης και εγκατάλειψης, κατά τα μέσα Ιανουαρίου του έτους 2023:

 

Το φθινόπωρο του έτους 2023, το διατηρητέο κτίριο στη συμβολή της οδού Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση 27α και 27β με την οδό Αλιπέδου, ευρισκόμενο σε σταθερή κατάσταση απαξίωσης και εγκατάλειψης, σημάνθηκε από τον Δήμο Πειραιώς με σχετική πινακίδα ως "επικίνδυνο" και "ετοιμόρροπο", δίχως βέβαια να ληφθεί κανένα μέτρο προστασίας για τους πεζούς περαστικούς και τα διερχόμενα οχήματα, σε μια κλασική κίνηση αποποίησης ευθυνών του εσχάτως επανεκλεγέντα για τρίτη συνεχόμενη φορά δημάρχου Γιάννη Μώραλη.

 

 

 

Η τουλάχιστον τραγική και τριτοκοσμική εικόνα με την οποία το κέντρο του Πειραιά υποδέχεται τους επισκέπτες του σε μια από τις κύριες εισόδους της πόλεως. 

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Η οδός Τροχιοδρόμων [Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση]

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• ΥΠΕΚΑ
• Αρχείο Γ. Μπακούρου
• "Νεοκλασικά Σπίτια της Αθήνας και του Πειραιά", Φωτογραφικό Λεύκωμα, Στέλιος Σκοπελίτης (1975)

Φωτογραφίες: 

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος καθώς και οι συνθέσεις / αντιπαραβολές ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.