Pages

Τρίτη, Ιουνίου 01, 2010

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ) - ΡΩΣΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ [1901]

Στα τέλη του 19ου αιώναη Βασίλισσα Όλγα των Ελλήνων (Όλγα Κωνσταντίνοβνα της Ρωσίας στα ρώσικα:Ольга Константиновна Романова - γέννηση 3 Σεπτεμβρίου 1851, Αγία Πετρούπολη, Ρωσική Αυτοκρατορία - θάνατος 18 Ιουνίου 1926, Ρώμη, Ιταλία), Δούκισσα της Ρωσίας και σύζυγος του Βασιλέα Γεωργίου Α', αγοράζει στον Πειραιά ένα οικόπεδο μετά κτιρίου - επαύλεως, σε προνομιακό σημείο στα όρια του φυσικού όρμου της Φρεαττύδος και του φυσικού λιμένα της Ζέας (Πασαλιμάνι), το οποίο καταγράφεται στις διάφορες πηγές ως τότε ιδιοκτησία της γνωστής οικογενείας μεγαλοκτηματιών Μελετόπουλου

Αξιοσημείωτο το γεγονός πως η εν λόγω παραθαλάσσια έπαυλις, κατασκευής - σύμφωνα με τις ενδείξεις - των αρχών της δεκαετίας του 1880, φέρεται να βγήκε σε πλειστηριασμό από την Εθνική Τράπεζα στα μέσα της δεκαετίας του 1890. 


Στην παρακάτω λεπτομέρεια από μια φωτογραφία των τελών του 19ου αιώνα, παρατηρήστε την Έπαυλη Μελετόπουλου, επί της παραλιακής οδού προς Φρεαττύδα:

Έπαυλις Μελετόπουλου και Συνοικία Τσίλλερ - Δεκαετία 1890

Κατά τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 (σσ. έτος κατά το οποίο καταγράφεται η αγορά του κτιρίου από την Βασίλισσα Όλγα), το κτίριο του μετέπειτα Ρωσικού Νοσοκομείου είχε χρησιμοποιηθεί από τον Βρετανικό Ερυθρό Σταυρό ως Νοσοκομείο στο οποίο διακομίζονταν οι τραυματίες, όπως άλλωστε παρουσιάζεται και στην κάτωθι γκραβούρα από ξένη εφημερίδα εκείνης της εποχής:


Λίγα χρόνια μετά την αγορά του κτιρίου, στις αρχές του έτους 1901, η Βασίλισσα Όλγα εγκαινίασε στο προαναφερθέν κτίριο το Ρώσικο Νοσοκομείο Πειραιά, το οποίο αρχικά διέθετε 24 κλίνες, σύμφωνα με τα όσα μαρτυρεί ο Τύπος εκείνης της εποχής:


Στην επόμενη ασπρόμαυρη φωτογραφία η οποία τοποθετείται χρονικά κατά το έτος 1903, καταγράφεται το άνοιγμα του λιμένος της Ζέας (Πασαλιμάνι) και στα αριστερά, διακρίνονται εκτός του ιδιότυπου χαρακτηριστικού τρούλου της σωζόμενης μέχρι τις μέρες μας οικίας Πατσιάδη και της πλατείας Αλεξάνδρας, ένα τμήμα των επαύλεων της συνοικίας Τσίλλερ καθώς και το υαλουργείο των Τσίλλερ-Οριγώνη ενώ στο δεξί τμήμα της εικόνας, προς την Φρεαττύδα, καταγράφεται το υπό εξέτασιν κτίριο του Ρωσικού Νοσοκομείου Πειραιώς. 


Την επόμενη χρονιά, κατά το μήνα Φεβρουάριο του έτους 1904εντός του νοσοκομείου ιδρύθηκε ρώσικος ορθόδοξος ιερός ναός αφιερωμένος στην Αγία Όλγα - προς τιμήν βέβαια της Βασίλισσας Όλγας - ο οποίος διασώζεται εν λειτουργία μέχρι και τις ημέρες μας. Εντός του νοσοκομείου μάλιστα κατασκευάστηκαν διαμερίσματα για τη διαμονή του ψάλτη και του Ρώσου ιερέα οι οποίοι αναλάμβαναν την κάλυψη των θρησκευτικών αναγκών των Ρώσων ναυτικών και όχι μόνο.

Διαβάστε το ιστορικό του παρεκκλησίου της Αγίας Όλγας συνοδεία σύγχρονων φωτογραφιών και ντοκουμέντων εποχής εδώ.

Στην παρακάτω φωτογραφία του έτους 1904, η Βασίλισσα Όλγα, η συνοδεία της, Ρώσοι ναύτες, ασθενείς, τρόφιμοι και το προσωπικό του νοσοκομείου καθώς και διάφοροι άλλοι επισκέπτες ποζάρουν στο φωτογραφικό φακό σε κάποια από τις πολυάριθμες καθόδους / επισκέψεις της Βασίλισσας Όλγας στον Πειραιά:

Ετος 1904 - Η Βασίλισσα Όλγα στο Ρώσικο Νοσοκομείο Πειραιά (Πηγή Εικόνας: ΕΛΙΑ)

Βασίλισσα Όλγα των Ελλήνων

Ενδεικτικό ιστορικό τεκμήριο από τον Τύπο του έτους 1904 αναφερόμενο σε δίωρη επίσκεψη της Βασιλίσσης Όλγας "εις το εντεύθεν της Φρεαττύος ρωσσικόν νοσοκομείον":


Η δημιουργία του συγκεκριμένου νοσοκομείου από τη ρωσική βασιλική οικογένεια δεν πρέπει να μας ξενίζει. Η Ρωσία αποτελούσε μια πολύ υπολογίσιμη δύναμη εκείνη την εποχή, με ενεργό ρόλο στα εσωτερικά του ελληνικού κράτους (μαζί με την Αγγλία και την Γαλλία) και με τέτοιες κινήσεις προσπαθούσε να "αποδείξει" τον προστατευτισμό προς τον ομόδοξο ελληνικό λαό και να παγιώσει ακόμη περισσότερο τη θέση της ως "μεγάλη και προστάτιδα δύναμη". Άλλωστε, παρόμοιο νοσοκομείο ανεγέρθηκε και στη Θεσσαλονίκη, με αποτέλεσμα η Τσαρική Ρωσία να διαθέτει ουσιαστικά δυο άτυπες βάσεις στα δυο σπουδαιότερα λιμάνια της Ελλάδας και των Βαλκανίων. 

Δίγλωσσο Επιστολικό Δελτάριο - Ρωσσικόν Νοσοκομείον - Hopital Russe

Η ως άνω φωτογραφία, μέσα από το πρωτότυπο προσωπικό project συνθέσεων / αντιπαραβολών του Πειραιά του "χθες και του σήμερα" με την επωνυμία Πειραιάς / Piraeus Retronaut:

ΝΑΥΤΙΚΟ (ΠΡΩΗΝ ΡΩΣΙΚΟ) ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ - ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ

Το Ρωσικό Νοσοκομείο του Πειραιά, το οποίο απασχολούσε όπως είναι λογικό και επόμενο κυρίως ρωσικής καταγωγής προσωπικό, παρείχε τρόφιμα, κατάλυμα και ιατρικές υπηρεσίες προς Ρώσους μετανάστες που αποφάσιζαν να μετοικήσουν στον Πειραιά αλλά και σε ναύτες ρωσικών εμπορικών πλοίων που περνούσαν από το λιμάνι του Πειραιά. Βέβαια, από την πρώτη στιγμή της ίδρυσης του, το εν λόγω νοσοκομείο δε φάνηκε χρήσιμο μονάχα στους Ρώσους αλλά σε όλους τους κατοίκους του Πειραιά, αφού οι υπηρεσίες του διατίθεντο δωρεάν και προς αυτούς. Γύρω δε από το Ρωσικό Νοσοκομείο, αναπτύχθηκε μοιραία και μια μικρή ρωσική συνοικία.


Το 1912-1913, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, το νοσοκομείο διατέθηκε εξ' ολοκλήρου για τη νοσηλεία αξιωματικών και οπλιτών του Ελληνικού Στρατού. Σε αυτό το χρονικό διάστημα, το νοσοκομείο παρείχε ιατρική κάλυψη και περίθαλψη σε 29.646 ασθενείς, στρατιώτες αλλά και μέλη οικογενειών των επιστρατευμένων ανδρών. Την ίδια εποχή (έτος 1912), ως διευθυντής του Ρωσσικού Νοσοκομείου επί της ακτής Τρύφωνος Μουτσοπούλου 121 παρά την Φρεαττύδα καταγράφεται ο κ. Σφετονικώφ.


Η παραπάνω φωτογραφία όπως χρησιμοποιήθηκε μέσα από το πρωτότυπο προσωπικό project συνθέσεων / αντιπαραβολών του Πειραιά του "χθες και του σήμερα" με την επωνυμία Πειραιάς / Piraeus Retronaut:

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ) - ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ

Επιστολικά δελτάρια των αρχών του 20ου αιώνα με θέμα το Ρωσικό Νοσοκομείο:





Στις επόμενες δυο φωτογραφίες εποχής, οι οποίες προέρχονται από το ψηφιοποιημένο αρχείο του Γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού, εμφανίζονται σκηνές από την επίσκεψη του Γάλλου αξιωματούχου Justin Jodart στον ιατρό Portemann στο Ρωσικό Νοσοκομείο κατά τη διάρκεια της Β' Αγγλογαλλικής Κατοχής του Πειραιά τον Ιούλιο του 1918

Ιούλιος 1918 - Φωτογράφος Pierre Machard

Ιούλιος 1918 - Φωτογράφος Pierre Machard

Στις 25 Μαρτίου του 1924, το Ρωσικό Νοσοκομείο περιήλθε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Ναυτικών, αφού βέβαια στην Τσαρική Ρωσία είχε προηγηθεί η Οκτωβριανή Επανάσταση με όλα τα συνεπακόλουθά της. Μετά την εκδίωξη όλων των Ρώσων εργαζομένων, την 9η Νοεμβρίου του 1925 εκδόθηκε σχετικό κυβερνητικό διάταγμα σύμφωνα με το οποίο το κτίριο μετατρεπόταν σε Νοσοκομείο του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, ιδιότητα την οποία διατηρεί μέχρι και σήμερα.

Οι επόμενες τέσσερις ασπρόμαυρες ιστορικές φωτογραφίες τοποθετούνται χρονικά στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1920. Το πάλαι ποτέ Ρώσικο Νοσοκομείο έχει ήδη περιέλθει στο ελληνικό κράτος και στην κεντρική είσοδο αναγράφεται ήδη "Ναυτικό Νοσοκομείο Πειραιώς":





Η καταγραφή του Ναυτικού Νοσοκομείου (πρώην Ρωσσικού), στον Μέγα Οδηγό της πόλης του 1928-1929 υπό τη διεύθυνση του Α. Σκοτάδη, με Παθολογικό, Χειρουργικό, Μικροβιολογικό, Οφθαλμολογικό και Ωτορινολαρυγγολογικό Τμήμα.

Ναυτικόν Νοσοκομείον (πρώην Ρωσσικόν) - Μέγας Οδηγός Πειραιώς - 1928/1929

Στην επόμενη φωτογραφία εποχής, δεκαετίας 1930 περίπου, διακρίνουμε το κτίριο του πρώην Ρωσικού Νοσοκομείου καθώς και παραπλεύρως αυτού, παραδοσιακή οικία επί της ακτής Τρύφωνος Μουτζοπούλου - η οποία έχει πλέον κατεδαφιστεί - και στην οποία στεγάστηκε μετέπειτα το Τμήμα Μεταγωγών του Πειραιά.

Φωτογράφος Λαμπράκης - Πηγή: Εθνικό Ιστορικό Αρχείο

Η ίδια λήψη, όπως παρουσιάστηκε μέσα από το πρωτότυπο προσωπικό project συνθέσεων / αντιπαραβολών του Πειραιά του "χθες και του σήμερα" με την επωνυμία Πειραιάς / Piraeus Retronaut:

ΠΑΣΑΛΙΜΑΝΙ - ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ

Στην επόμενη μεταπολεμική ασπρόμαυρη φωτογραφία των αρχών της δεκαετίας του 1960 η οποία περιλαμβανόταν στην Εικονογραφημένη Έκδοση Πειραϊκής Προβολής "Πειραιεύς 1966", όπως μπορεί κάποιος να παρατηρήσει, τα έργα διαμόρφωσης της μαρίνας ελλιμενισμού των σκαφών της Ζέας βρίσκονταν εν εξελίξει μπροστά από το Ναυτικό Νοσοκομείο Πειραιώς:


Έχοντας ως βάση την παραπάνω ασπρόμαυρη φωτογραφία των αρχών / μέσων της δεκαετίας του 1960 παρουσιάζουμε την ακόλουθη σύνθεση / αντιπαραβολή του Πειραιά του "χθες" και του "σήμερα", στα πλαίσια του πρωτότυπου προσωπικού project Πειραιάς Retronaut:

ΝΑΥΤΙΚΟ (ΠΡΩΗΝ ΡΩΣΙΚΟ) ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ - ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ

Το νοσοκομείο λειτούργησε ως το 1981 όποτε και το κτίριο υπέστη σημαντικές καταστροφές λόγω του σεισμού που έπληξε το λεκανοπέδιο της Αττικής. Το 1985, με πρωτοβουλίες του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού, το κτίριο ανακαινίστηκε και επαναλειτούργησε με την επωνυμία Ναυτικό Νοσοκομείο Πειραιά (ΝΝΠ), ως παράρτημα του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών (ΝΝΑ).


  • Σύγχρονες Φωτογραφίες 
Η όψη του Ναυτικού Νοσοκομείου Πειραιά (ΝΝΠ) κατά τον 21ο αιώνα, επί της ακτής Τρύφωνος Μουτζοπούλου, μέσα από μια σειρά σύγχρονων φωτογραφικών καταγραφών εκ προσωπικού αρχείου σε χρονολογική σειρά.

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (Ν.Ν.Π) (1875)

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ) (1875)

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ) 

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ)

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ)

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ)

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ)

ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ - ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ]

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ [ΝΝΠ]

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ)

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΝΝΠ)

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ]

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ]

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ]

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ]

ΠΑΣΑΛΙΜΑΝΙ [ΛΙΜΗΝ ΖΕΑΣ]

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ] ~ ΜΑΡΙΝΑ ΖΕΑΣ

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΝΝΠ]

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ 

ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ

Διαβάστε σχετικά θέματα:


Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο που συνοδεύει τις φωτογραφίες είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας.
Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:
  • Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ)
  • Μεγάλο Πειραϊκό Λεύκωμα, Καραμπερόπουλος, Εκδόσεις Κοινωνική, Πειραιάς, 2010
  • Μεγάλο Πειραϊκό Λεύκωμα, Χρήστου Πατραγά, Εκδόσεις Μυτιληναίος, Πειραιάς, 2004
  • "Τα κτίρια του Πειραιά κατά τον 19ο αιώνα - Δημόσια Κτίρια και Κατοικία", Νικόλας Σ. Ντόριζας, Εταιρία Φίλων του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, 1997
  • Γαλλικό Υπουργείο Πολιτισμού
  • Μέγας Οδηγός της πόλης Πειραιώς 1928-1929
  • ΥΠΕΚΑ - Αρχείο Διατηρητέων Κτιρίων
  • Τύπος Εποχής
Φωτογραφίες: 
  • Οι ιστορικές φωτογραφίες παρατίθενται για εκπαιδευτικούς σκοπούς - κάθε νόμιμο δικαίωμα ανήκει στους νομίμους κατόχους αυτών.
  • Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
  • Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
  • Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

2 σχόλια:

  1. Εξαιρετικό το αφιέρωμά σας. Πολλά συγχαρητήρια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μπράβο, πληρέστατο και κατατοπιστικότατο αφιέρωμα, επιπέδου ιστορικής μελέτης Θα έλεγα. Μακάρι να δούμε και άλλες τέτοιες εργασίες για αξιοημείωτα διατηρητέα μνημεία. Θα είχα να συμπληρώσω ότι το Ναυτικό Νοσοκομείο έχει αποτυπωθεί και σε δύο ταινίες του παλιού Ελληνικού κινηματογράφου. "Δύο κοθώνια στο Ναυτικό" (1952) και "Η ζωή μου αρχίζει με σένα" (1961).

    ΑπάντησηΔιαγραφή