ΞΥΛΟΚΑΣΤΡΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ: ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ

Στην ακτογραμμή του Κορινθιακού, εκεί όπου το πράσινο του πευκοδάσους συναντά το γαλάζιο της θάλασσας, βρίσκεται το Ξυλόκαστρο, μια πόλη η οποία σήμερα αποτελεί έναν από τους πιο αγαπημένους καλοκαιρινούς προορισμούς της Πελοποννήσου, αλλά πίσω από τη σύγχρονη εικόνα της κρύβει μια μακρά ιστορία, γεμάτη μνήμες, ανθρώπους, ταξιδιώτες και αλλοτινές εποχές.

Η ονομασία του τόπου συνδέεται με ένα ξύλινο στρατιωτικό φυλάκιο το οποίο βρισκόταν πάνω από τη σημερινή πόλη, στη θέση "Κατή τον Πεύκο", κοντά στον ποταμό Σύθα. Το ξύλινο αυτό παρατηρητήριο είχε σημαντική στρατηγική θέση, καθώς από εκεί η φρουρά μπορούσε να ελέγχει τον Κορινθιακό κόλπο, να παρακολουθεί την κίνηση των πλοίων και να επικοινωνεί με τα κάστρα της Ζεμενούς και της Πελλήνης μέσω σημάτων καπνού. Οι κάτοικοι ονόμασαν το σημείο αυτό "Ξύλινο Κάστρο" και σταδιακά η ονομασία πέρασε σε ολόκληρη την περιοχή.

Ξυλόκαστρο: Άποψις του ποταμού Σύθα (Τρικκαλιώτικος)

Μέχρι τον 18ο αιώνα, η περιοχή ήταν γνωστή ως Οξώκαμπος και αποτελούσε έναν μικρό παραθαλάσσιο οικισμό, περισσότερο συνδεδεμένο με τα ορεινά χωριά των Τρικάλων Κορινθίας. Η ακτογραμμή, ως συνήθως, δεν υπήρξε πάντοτε ασφαλές μέρος για κατοίκηση καθώς οι πειρατικές επιδρομές και οι δύσκολες συνθήκες οδηγούσαν τους κατοίκους στα ορεινά, όπου υπήρχε μεγαλύτερη προστασία. Όταν όμως οι κίνδυνοι μειώθηκαν, οι άνθρωποι άρχισαν σταδιακά να κατεβαίνουν προς τη θάλασσα δημιουργώντας τον νέο οικισμό.

Εκείνη την εποχή ολόκληρη η περιοχή ήταν καλυμμένη από ένα μεγάλο πευκοδάσος. Ο σημερινός Πευκιάς αποτελεί το τελευταίο απομεινάρι εκείνου του φυσικού τοπίου που κάποτε απλωνόταν πολύ περισσότερο, προς την ενδοχώρα. Τα πεύκα έφταναν μέχρι τις σημερινές συνοικίες και η περιοχή είχε έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα. Με την ανάπτυξη της καλλιέργειας και την ανάγκη για ξυλεία και ρετσίνι, μεγάλο μέρος του δάσους υλοτομήθηκε και χάθηκε. Ο Πευκιάς όμως διατηρήθηκε, καθώς το αμμώδες παραθαλάσσιο έδαφος δεν ευνοούσε τις καλλιέργειες. Αυτό το μοναδικό δάσος δίπλα στη θάλασσα έμελλε να γίνει αργότερα η ψυχή του Ξυλόκαστρου. Το συγκεκριμένο, σπάνιας ομορφιάς, τοπίο, όπου τα πεύκα ακουμπούν σχεδόν στο κύμα δημιούργησε μια ατμόσφαιρα που γοήτευσε ποιητές, καλλιτέχνες και ταξιδιώτες. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως ο Κώστας Καρυωτάκης το χαρακτήρισε "πράσινο ακρογιάλι της πατρίδας", ενώ για τον Άγγελο Σικελιανό αποτέλεσε τόπο έμπνευσης και δημιουργίας.

Ξυλόκαστρο: Μερική Άποψις (Xylokastro: Vue Partielle)

Προτού όμως το Ξυλόκαστρο γίνει γνωστό ως λουτρόπολη, η ζωή του υπήρξε συνδεδεμένη με τη γη και κυρίως με τη σταφίδα. Κατά τον 19ο αιώνα η σταφίδα αποτελούσε τον μεγάλο πλούτο της περιοχής και καθόριζε την οικονομική ζωή των κατοίκων. Οι αμπελώνες των γύρω χωριών τροφοδοτούσαν την παραγωγή και οι αποθήκες στην παραλία γέμιζαν με το πολύτιμο προϊόν το οποίο ταξίδευε μέσω Πάτρας κυρίως προς τις αγγλικές αγορές. Η άφιξη του σιδηροδρόμου υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία του Ξυλόκαστρου συμβάλλοντας καθοριστικά στη μετέπειτα ανάπτυξή του. Η ιστορική γραμμή των Σιδηροδρόμων Πειραιώς–Αθηνών–Πελοποννήσου (ΣΠΑΠ), που διέσχιζε την πόλη, αποτελούσε τμήμα του μεγάλου μετρικού σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου, συνδέοντας το Ξυλόκαστρο με την Αθήνα, τον Πειραιά, την Πάτρα και τις υπόλοιπες μεγάλες πόλεις της νότιας Ελλάδας. 

Ως γνωστόν η κατασκευή της κύριας γραμμής Πειραιώς–Πατρών ξεκίνησε ύστερα από τη σύμβαση που υπέγραψε η κυβέρνηση του Χαρίλαου Τρικούπη στις 19 Απριλίου 1882, στο πλαίσιο του τότε φιλόδοξου προγράμματος εκσυγχρονισμού της χώρας. Λίγα χρόνια αργότερα, το τρένο έφθασε και στο Ξυλόκαστρο, αλλάζοντας οριστικά τον χαρακτήρα της μικρής παραθαλάσσιας κωμόπολης, καθώς ο σιδηροδρομικός σταθμός εξελίχθηκε σύντομα σε σημείο αναφοράς της τοπικής ζωής, από όπου διακινούνταν καθημερινά επιβάτες, εμπορεύματα και αγροτικά προϊόντα.

Στις αρχές όμως του 20ου αιώνα μια νέα εποχή άρχισε να διαμορφώνεται καθώς οι ξένοι ταξιδιώτες - επισκέπτες της Πελοποννήσου ανακάλυψαν σταδιακά τη γοητεία του τόπου, την καθαρή θάλασσα, τον Πευκιά, τα όμορφα σπίτια με τους κήπους και την ήρεμη ατμόσφαιρα της μικρής πόλης. Μάλιστα δεν άργησαν να δώσουν στο Ξυλόκαστρο το προσωνύμιο "Ανθούπολη", εξαιτίας της ανθισμένης εικόνας που παρουσίαζε. Ειρήσθω εν παρόδω, όπως προκύπτει εκ πρωτογενούς έρευνας, την ίδια εποχή στο Ξυλόκαστρο λειτουργούσε ένας άκρως αξιόλογος και δραστήριος γεωπονικός σύλλογος, μοναδικός για τα τότε ελληνικά δεδομένα, ο οποίος μεταξύ των άλλων μοίραζε εκατοντάδες δενδρύλλια στους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής των Τρικάλων, διατηρούσε φυτώριο, χρηματοδοτούσε υπότροφο στην Τριανταφυλλίδειο Γεωργική Σχολή, με ελάχιστο προϋπολογισμό. Ο εν λόγω Σύλλογος, κινητήριος μοχλός του οποίου υπήρξε ο Ι.Π. Σταματούλης, αριθμούσε περί τα 400 μέλη, διέθετε επίσης Βιβλιοθήκη και τμήμα Σκοποβολής. Αξίζει να αναφερθεί πως ο Ι.Π. Σταματούλης υπήρξε εκείνος που είχε εξοπλίσει το γυμναστήριο του Δημοτικού Σχολείου Ξυλοκάστρου, το οποίο είχε οικοδομηθεί με χορηγία του Ξυλοκαστρίτη Ιωάννου, με σύγχρονα όργανα γυμναστικής, καλύτερα των αντίστοιχων των αθλητικών σωματείων των Αθηνών. Εκτός από τους ξένους επισκέπτες, χιλιάδες Αθηναίοι επισκέπτες έφθαναν κάθε καλοκαίρι για να απολαύσουν το κλίμα, τις παραλίες και το μοναδικό πευκοδάσος του Πευκιά. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί ότι η τουριστική ανάπτυξη του Ξυλοκάστρου κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα οφείλει πολλά στην προαναφερθείσα σιδηροδρομική σύνδεση. Αξιομνημόνευτο είναι επίσης το γεγονός πως ο εργοδηγός των ΣΠΑΠ Γ. Ζαχαράκης φρόντιζε για την διατήρηση ενός εξαιρετικού φυτωρίου δέντρων στον περίβολο του τοπικού σταθμού! 

Κατά το έτος 1906 η περιοχή έγινε γνωστή για ένα πρωτοποριακό γεγονός για τα ελληνικά δεδομένα, καθώς στις ακτές του Πευκιά εμφανίστηκαν οι πρώτοι γυμνιστές στην Ελλάδα. Το Ξυλόκαστρο άρχισε πλέον να αποκτά μια διαφορετική, πιο ελεύθερη και κοσμοπολίτικη ταυτότητα. 

Την επόμενη χρονιά, το 1907, ενώ οι επιχειρηματίες αδελφοί Γιαλκέτση εγκαινίαζαν το νέο, κομψό καφενείο τους, διαμορφωμένο σύμφωνα με τα αθηναϊκά πρότυπα και εξοπλισμένο με άπλετο φωτισμό, πρόθυμη εξυπηρέτηση, υποδειγματική καθαριότητα, καφέ πρώτης ποιότητας, ρώσικο τσάι, περσικούς ναργιλέδες και "μπίσκουϊτ και κέικ", στο κέντρο του Ξυλόκαστρου δρομολογούνταν ένα έργο πολύ μεγαλύτερης σημασίας για την τοπική κοινωνία, η ανέγερση του νέου ιερού ναού του Αγίου Βλασίου στη θέση όπου προϋπήρχε ένας μικρός, παλαιός ναός, ο οποίος μετά βίας μπορούσε να εξυπηρετήσει πενήντα εκκλησιαζόμενους. Οι φθορές που είχε υποστεί ο παλαιότερος ιερός ναός του Αγίου Βλασίου με το πέρασμα των χρόνων ήταν τόσο σοβαρές, ώστε είχε πλέον χαρακτηριστεί επικίνδυνος προς κατάρρευση. Η ανάγκη για την ανέγερση ενός νέου, μεγαλύτερου και επιβλητικότερου ναού ήταν επιτακτική, καθώς το Ξυλόκαστρο γνώριζε ήδη σημαντική πληθυσμιακή και οικονομική ανάπτυξη. Η επίσημη θεμελίωση του ναού πραγματοποιήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 1908, ανήμερα της εορτής του Αγίου Βλασίου, προστάτη Αγίου των νοσημάτων του λαιμού και του λάρυγγα, μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα. Η ανέγερση ολοκληρώθηκε περίπου δύο χρόνια αργότερα, χάρη κυρίως στη γενναιόδωρη οικονομική ενίσχυση της οικογένειας Νοταρά, αλλά και άλλων επιφανών ευεργετών της περιοχής, μεταξύ των οποίων ο Λυκούργος Φραντζής από τα Τρίκαλα Κορινθίας.

Ο νέος ιερός ναός δεν προοριζόταν απλώς να καλύψει τις λατρευτικές ανάγκες της συνεχώς αναπτυσσόμενης πόλης καθώς από την πρώτη στιγμή αποτέλεσε σύμβολο της ακμής και των φιλοδοξιών του Ξυλόκαστρου, δεσπόζοντας στο κέντρο του οικισμού και σηματοδοτώντας τη μετάβαση από ένα μικρό παραθαλάσσιο χωριό σε μια σύγχρονη επαρχιακή κωμόπολη. Έτσι, η ανέγερση του ναού του Αγίου Βλασίου δεν αποτέλεσε μόνο ένα σημαντικό οικοδομικό έργο των αρχών του 20ού αιώνα, αλλά και μια πράξη που αποτύπωσε την ιστορική μνήμη, την πίστη και την αυτοπεποίθηση μιας κοινωνίας που έβλεπε το μέλλον της να διαμορφώνεται με αισιοδοξία.

Έπαυλις Σικελιανού - Ξυλόκαστρον

Την ίδια περίπου εποχή, μια εκδρομή στη Συκιά Κορινθίας στάθηκε η αφορμή για μια απόφαση που θα άφηνε το αποτύπωμά της στην ιστορία της περιοχής. Η Εύα Πάλμερ αγόρασε ένα παραθαλάσσιο οικόπεδο, στην άκρη του πευκοδάσους του Πευκιά, όπου ο Άγγελος Σικελιανός σχεδίασε και ανήγειρε, κατά την περίοδο 1912-1916, την εξοχική κατοικία του ζευγαριού. Το ιδιαίτερο αυτό οικοδόμημα συνδύαζε το αρχαιοελληνικό ιδεώδες με κίονες στην πρόσοψη, βυζαντινά στοιχεία στα ανοίγματα και ενετικές επιρροές στα μπαλκόνια, αποτυπώνοντας τις αισθητικές και πνευματικές αναζητήσεις των δημιουργών του. Σύντομα η έπαυλη της Συκιάς εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά σαλόνια της Ελλάδας των αρχών του 20ού αιώνα καθώς εκεί φιλοξενήθηκαν και αντάλλαξαν ιδέες κορυφαίες προσωπικότητες των γραμμάτων, των τεχνών και της μουσικής, μεταξύ των οποίων ο Κωστής Παλαμάς, ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Δημήτρης Μητρόπουλος, ο Μανώλης Καλομοίρης, η Ισιδώρα Ντάνκαν και η Κατίνα Παξινού, ενώ από το σπίτι πέρασαν κατά καιρούς και πολλοί ακόμη διανοούμενοι και καλλιτέχνες της εποχής. Έτσι, η άκρη του Πευκιά μετατράπηκε σε έναν τόπο δημιουργικής ζύμωσης και πνευματικής ακτινοβολίας, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση του οράματος του ζεύγους Σικελιανού - Πάλμερ για την αναγέννηση του ελληνικού πολιτισμού.

Το 1919 το Ξυλόκαστρο αναγνωρίστηκε επίσημα ως θερινός προορισμός ξένων επισκεπτών και η μεταμόρφωσή του σε λουτρόπολη ήταν πλέον γεγονός. Βασιλείς, πολιτικοί, καλλιτέχνες και εύπορες οικογένειες επέλεγαν την περιοχή για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Τα παλιά ξενοδοχεία, οι παραθαλάσσιοι περίπατοι και οι ανθισμένοι κήποι συνέθεταν την εικόνα μιας Ελλάδας που ανακάλυπτε τον τουρισμό.

Το 1923 υπήρξε μια ιδιαίτερα ξεχωριστή χρονιά για το Ξυλόκαστρο καθώς στον Πευκιά πραγματοποιήθηκαν τα περίφημα "Ανθεστήρια", μια γιορτή εμπνευσμένη από την αρχαιότητα, την οποία οργάνωσε ο ζωγράφος Νίκος Σαντοριναίος. Μέσα στο πευκοδάσος, νεαρές κοπέλες ντυμένες ως αρχαίες θεές και νύμφες χόρευαν ανάμεσα στα δέντρα και μοίραζαν λουλούδια στους επισκέπτες, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που συνέδεε το φυσικό τοπίο με το αρχαιοελληνικό ιδεώδες. Η εκδήλωση γνώρισε μεγάλη απήχηση και συνέβαλε στην προβολή του Ξυλόκαστρου ως τόπου πολιτισμού και αναψυχής. Την ίδια χρονιά, μια ακόμη σημαντική προσφορά σημάδεψε την ιστορία της πόλης καθώς ο ευεργέτης Σωτήρης Κροκιδάς χρηματοδότησε την ίδρυση του Κροκιδείου Δημοτικού Σχολείου, προσφέροντας στο Ξυλόκαστρο ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό ίδρυμα που έμελλε να υπηρετήσει για πολλές δεκαετίες τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.

Πίσω όμως από την εικόνα της κοσμοπολίτικης λουτρόπολης, τα προβλήματα της καθημερινότητας παρέμεναν έντονα. Καθ' όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, η οδός Αθηνών–Πατρών βρισκόταν σε κακή κατάσταση, με αποτέλεσμα η πρόσβαση στο Ξυλόκαστρο να είναι ουσιαστικά ασφαλής μόνο κατά τους θερινούς μήνες. Με τις πρώτες έντονες φθινοπωρινές βροχές, μεγάλα τμήματα του δρόμου μετατρέπονταν σε βούρκο, δυσχεραίνοντας ή και διακόπτοντας τη συγκοινωνία. Ανάλογη ήταν η εικόνα και στις δημοτικές υποδομές: ο ηλεκτροφωτισμός χαρακτηριζόταν ελλιπής, παρά το ιδιαίτερα υψηλό κόστος του, οργανωμένο δίκτυο ύδρευσης ουσιαστικά δεν υπήρχε, ενώ πολλοί δρόμοι της πόλης παρέμεναν χωμάτινοι και σε κακή κατάσταση. Παράλληλα, το λιμάνι, από το οποίο εξάγονταν σημαντικές ποσότητες σταφίδας, ελαιολάδου, φρούτων και άλλων αγροτικών προϊόντων, διέθετε ανεπαρκείς εγκαταστάσεις, γεγονός που δημιουργούσε συνεχώς προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές.

Άποψις Ξυλοκάστρου (δεκαετία 1930)

Όλα αυτά αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν αναλογιστεί κανείς ότι από το Ξυλόκαστρο και την ευρύτερη περιοχή κατάγονταν εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Παναγής Τσαλδάρης, ο Κωνσταντίνος Ρέντης, ο Παναγιώτης Αραβαντινός και ο Π. Πετρίδης. Παρά την πολιτική τους επιρροή αλλά και την επίσκεψη του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Ξυλόκαστρο στα πλαίσια σχετικής περιοδείας το καλοκαίρι του 1928, τα μεγάλα έργα υποδομής που είχε ανάγκη η πόλη καθυστέρησαν για πολλά ακόμη χρόνια, αφήνοντας το Ξυλόκαστρο να ισορροπεί ανάμεσα στη φήμη μιας ανερχόμενης λουτρόπολης και στις δυσκολίες μιας επαρχιακής κωμόπολης που αγωνιζόταν να εκσυγχρονιστεί. Για την ιστορία να αναφερθεί πως ο Βενιζέλος είχε καταλύσει στο ξενοδοχείο "Πευκιάς" του Στέφανου Παναγόπουλου, στο ίδιο σημείο όπου μια δεκαετία αργότερα (1938), παραθέριζε η μεγάλη ηθοποιός Κυβέλη μαζί με τον βαφτιστικό της Δημήτρη Χορν.

Ξυλόκαστρο (τέλη δεκαετίας 1930)

Μετά το πέρασμα του Πολέμου και της Κατοχής, οι δεκαετίες του 1950 και του 1960 σηματοδότησαν την εποχή της μεγάλης ακμής του Ξυλόκαστρου, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες, με τον ερχομό χιλιάδων παραθεριστών. Τα καφενεία άπλωναν τα τραπεζάκια τους στα πεζοδρόμια, νέες μονάδες φιλοξενίας ξεκίνησαν να λειτουργούν όπως λ.χ. το κάτωθι εικονιζόμενο ξενοδοχείο "Αρίων" (σσ. το οποίο λειτουργεί μέχρι τις μέρες μας, υπό την ίδια ονομασία), οι βόλτες στον παραλιακό δρόμο κρατούσαν μέχρι αργά τη νύχτα και ο Πευκιάς αποτελούσε καθημερινό σημείο συνάντησης. 

Αξίζει να σημειωθεί πως στα τέλη της δεκαετίας του '50, όπισθεν του προαναφερθέντος ξενοδοχείου "Αρίων", λειτούργησε το ξενοδοχείο - εστιατόριο "Περίανδρος", από το όνομα του αρχικού ιδιοκτήτη Περίανδρου Ράλλη. Αξιοσημείωτο το γεγονός πως το εν λόγω ξενοδοχείο λειτούργησε μέχρι το 2013, ανακαινίστηκε και πλέον καταγράφεται υπό άλλη ιδιοκτησία και διεύθυνση ως Gardens Gallery Hotel!

Η δε κατασκήνωση των αδελφών Τυπάλδου φιλοξενούσε εκατοντάδες ξένους επισκέπτες και έδινε στην πόλη έναν διεθνή χαρακτήρα.

Το δε ιστορικό, κάτωθι εικονιζόμενο, Τουριστικό Περίπτερο στον Πευκιά, το οποίο λειτουργούσε ήδη από το 1932, συνέχισε να αποτελεί σημείο αναφοράς για τις νέες γενιές επισκεπτών, διατηρώντας τη σύνδεση της μεταπολεμικής πόλης με το παλαιότερο κοσμοπολίτικο παρελθόν της.

Τουριστικό Περίπτερο Πευκιά (Ξυλόκαστρο) - μέσα δεκαετίας 1950

Ενδεικτικά μεταπολεμικά επιστολικά δελτάρια των εκδόσεων Perla με περιγραφή στην ελληνική και στη γαλλική γλώσσα. Αξίζει να σημειωθεί πως ο συγκεκριμένος εκδοτικός οίκος κυκλοφόρησε τουριστικές cartes postales από τον Μεσοπόλεμο έως και τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως το Ξυλόκαστρο συνδέθηκε ακόμη και με τον ελληνικό κινηματογράφο, αποτελώντας σκηνικό για σημαντικές καλλιτεχνικές στιγμές τόσο προπολεμικά όσο και μεταπολεμικά. Ενδεικτικά ας αναφερθεί πως η "Φίνος Φιλμ" γύρισε στο Ξυλόκαστρο μεγάλο μέρος της ταινίας "Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο" (1955), ενώ το 1963 ο Έλληνας σκηνοθέτης Βασίλης Γεωργιάδης (1921-2000), ο οποίος είχε ζήσει τα παιδικά του χρόνια στο Ξυλόκαστρο όντας πρόσφυγας από την Μικρά Ασία, γύρισε εκεί σκηνές της πολυβραβευμένης ταινίας "Τα κόκκινα φανάρια". Μάλιστα, ο ίδιος, κατόπιν σχετικής επιθυμίας του, ετάφη στο Ξυλόκαστρο μετά τον θάνατό του, ενώ προς τιμήν του, το Ανοιχτό Θέατρο Ξυλόκαστρου φέρει το όνομά του. Ειρήσθω εν παρόδω, στο Ξυλόκαστρο είχε γεννηθεί στις 30 Νοεμβρίου 1949 ο χαρισματικός τραγουδιστής, ηθοποιός και παρουσιαστής Βλάσσης Μπονάτσος, ο οποίος κατά τη διάρκεια του σχετικά σύντομου βίου, βάσει μαρτυριών, υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της γενέτειράς του, προβάλλοντας διαρκώς το Ξυλόκαστρο. 

Μια άποψη του παλαιού σιδηροδρομικού σταθμού του Ξυλόκαστρου, επί της μετρικής γραμμής Πειραιώς - Πατρών, των πάλαι ποτέ Σιδηροδρόμων Πειραιώς - Αθηνών - Πελοποννήσου (ΣΠΑΠ). Γενιές Ξυλοκαστρινών μεγάλωσαν με το χαρακτηριστικό σφύριγμα του τρένου, με τις αφίξεις και τις αναχωρήσεις από τον εικονιζόμενο σταθμό του οποίου η λειτουργία ανεστάλη κατά το έτος 2011, κλείνοντας ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας της πόλης.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, βάσει των αναφερομένων στο Βασιλικό Διάταγμα 333/1.4.1966 (ΦΕΚ 91/26.4.1966), ο Άγιος Βλάσιος αναγνωρίσθηκε επισήμως ως πολιούχος και προστάτης του Ξυλόκαστρου κι έκτοτε, την 11η Φεβρουαρίου, η πόλη έχει αργία. 

Όπως προκύπτει εκ προσωπικής έρευνας, κατά τον μήνα Δεκέμβριο του 1971, η Βούλα Τουμπανάκη, ομογενής εξ ΗΠΑ, επισκέφθηκε τον Νομάρχη Κορινθίας, προσφέροντας 1.000.000 δραχμές για την ανέγερση δημοτικού σχολείου στο Ξυλόκαστρο και 35.000 δραχμές υπέρ του ιερού ναού Αγίου Γερασίμου Ξυλόκαστρου. 

Στα μέσα της δεκαετίας του '70 ξεκίνησε τη λειτουργία του το γνωστό επί δεκαετίες ξενοδοχείο Ξυλόκαστρο Beach Hotel (Ξυλόκαστρο Μπιτς Χοτέλ), αρχικής ιδιοκτησίας της αλυσίδας ξενοδοχείων Hellas Beach, πάνω στην παλαιά Εθνικό Οδό, στο ύψος του οικισμού Μελίσσι - στο δρόμο προς Ξυλόκαστρο. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως το Ξυλόκαστρο Beach Hotel, όταν πρώτο-λειτούργησε, έθεσε νέα πρότυπα σε σχέση με τα παλαιότερα υφιστάμενα ξενοδοχεία της περιοχής, εκφράζοντας την προσπάθεια εκείνων των καιρών να περάσει από την παραδοσιακή φιλοξενία της λουτρόπολης σε ένα πιο σύγχρονο μοντέλο οργανωμένου παραθαλάσσιου τουρισμού. Ειρήσθω εν παρόδω, το Ξυλόκαστρο Beach Hotel (το οποίο αργότερα μετονομάστηκε σε "Aqua Mare Resort", ανακαινίστηκε το 2017 και πλέον ονομάζεται "Black and White Boho Resort) διέθετε αξιομνημόνευτο νυχτερινό κέντρο / beach bar στην παραλία, το οποίο συγκέντρωνε πλήθος κόσμου από τις γύρω περιοχές της Κορινθίας αλλά και την Αθήνα, ιδίως τα Σαββατοκύριακα! 

Προς τα τέλη της ιδίας δεκαετίας και πιο συγκεκριμένα στις 12 Ιουνίου του 1978, στο Ξυλόκαστρο έλαβαν χώρα τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη, παρουσία του Αντιπροέδρου της Κυβερνήσεως Κ. Παπακωνσταντίνου, Υπουργών, Βουλευτών, Νομαρχών, διαφόρων επισήμων και πλήθους κόσμου. Η προτομή του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη, έργο του διακεκριμένου γλύπτη Φάνη Σακελλαρίου, τοποθετήθηκε στην πλατεία του Ξυλοκάστρου, πλησίον της οικίας του εκλιπόντος. 

Μετά τη δεκαετία του 1980, το Ξυλόκαστρο εισήλθε σε μια περίοδο βαθιών αλλαγών, με τον σταδιακό μετασχηματισμό της παλιάς λουτρόπολης, που είχε διαμορφωθεί από τις αρχές του 20ού αιώνα με τις επαύλεις, τα ξενοδοχεία, τις θερινές κατοικίες και τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα. Η μεγάλη ανάπτυξη της παραθεριστικής κατοικίας, η βελτίωση του οδικού δικτύου και η γειτνίαση με την Αθήνα οδήγησαν σε μια πρωτοφανή οικοδομική δραστηριότητα. Τα μεγάλα οικόπεδα, οι κήποι και οι παλιές μονοκατοικίες κοντά στη θάλασσα περιορίστηκαν και στη θέση τους εμφανίστηκαν οι πρώτες πολυκατοικίες, οι οποίες άλλαξαν οριστικά την εικόνα του κέντρου και της παραλιακής ζώνης. Κατ'αυτόν τον τρόπο, το Ξυλόκαστρο έπαψε πλέον να είναι αποκλειστικά ένας θερινός προορισμός και εξελίχθηκε σε μια πόλη με μόνιμη ζωή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Παράλληλα όμως, η αυξημένη δόμηση αλλοίωσε μέρος της παλαιότερης αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας, καθώς πολλά από τα χαρακτηριστικά κτίσματα της εποχής της ακμής της λουτρόπολης χάθηκαν μέσα στις επόμενες δεκαετίες. 

Κατ' αυτόν τον τρόπο λοιπόν, ο παραλιακός δρόμος (οδός Κ. Καραμανλή) άλλαξε όψη και το κεντρικό Ξυλόκαστρο απέκτησε σταδιακά δεκάδες πολυκατοικίες. Δυστυχώς, πολλά νεοκλασικά αριστουργήματα αρχιτεκτονικής τέχνης χάθηκαν με τον οικοδομικό οργασμό μέσα στην καρδιά της πόλης.

Στον αντίποδα, η παραλία του Ξυλοκάστρου, συνέχισε να διατηρεί το μεγάλο της πλεονέκτημα, την μοναδική συνύπαρξη της θάλασσας με το πευκοδάσος, προσελκύοντας σταθερά επισκέπτες και κατοίκους, προσφέροντας ένα τοπίο σπάνιο για παραθαλάσσιο οικισμό. Κατά τις δεκαετίες του 1980 και 1990, η παραλία απέκτησε νέα μορφή καθώς οι παλιές καντίνες, τα παραδοσιακά καφενεία και τα θερινά αναψυκτήρια έδωσαν σταδιακά τη θέση τους σε σύγχρονες επιχειρήσεις εστίασης, καφέ, μπαρ και χώρους νυχτερινής διασκέδασης. Νέα ξενοδοχεία λειτούργησαν σε κεντρικά σημεία του Ξυλοκάστρου (λ.χ. ξενοδοχείο "Παράδεισος", ξενοδοχείο "Μιραμάρε", ξενοδοχείο "Fadira") ή λίγο έξω από αυτό αυξάνοντας τις διαθέσιμες κλίνες της περιοχής. Εκτός από τα ξενοδοχεία, πολλοί ιδιώτες έσπευσαν να εκμεταλλευτούν την τουριστική ανάπτυξη ενοικιάζοντας δωμάτια ή κατασκευάζοντας μικρές παραθεριστικές κατοικίες.

Στις αρχές της δεκαετίας του '80, ο Δημήτριος Αν. Σκούρας εξέδιδε την μηνιαία ανεξάρτητη εφημερίδα των Ξυλοκαστρινών υπό την ονομασία "Ξυλοκαστρινά":

Την άνοιξη του 1985, ο Σκακιστικός Όμιλος Ξυλόκαστρου διοργάνωσε με μεγάλη επιτυχία το 35° Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Σκακιού, φιλοξενώντας μάλιστα στο Ξυλόκαστρο τον τότε πρόεδρο της Παγκόσμιας Σκακιστικής Ομοσπονδίας Florencio Campomanes (22.02.1927 – 03.05.2010)

Το καλοκαίρι του 1987 ιδρύθηκε ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών Ξυλόκαστρου - Ευρωστίνης "Οι Φίλοι της Ζωής" κατόπιν σχετικής πρωτοβουλίας κατοίκων της πόλεως. Ο εν λόγω Σύλλογος μέχρι και σήμερα προσφέρει ανεκτίμητη βοήθεια σε πάσχοντες ανθρώπους.

Κατά τη δεκαετία 1990–2000 το Ξυλόκαστρο γνώρισε περαιτέρω σημαντική κοινωνική, οικονομική και οικιστική ανάπτυξη, με τον τουρισμό να αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες μεταβολής της πόλης. Η περιοχή συνέχισε να προσελκύει μεγάλο αριθμό παραθεριστών χάρη στον Πευκιά, τις παραλίες και το φυσικό της περιβάλλον, ενώ παράλληλα αυξήθηκαν οι τουριστικές επιχειρήσεις, οι καφετέριες, τα καταστήματα και οι υπηρεσίες. Η ανάπτυξη αυτή όμως άλλαξε αισθητά την εικόνα της πόλης, καθώς παλαιότερες κατοικίες και κήποι συνυπήρχαν πλέον με νέες πολυκατοικίες και πιο έντονη εμπορική δραστηριότητα. 

Σημαντική εξέλιξη υπήρξε επίσης η ίδρυση του Οικολογικού Συλλόγου Ξυλοκάστρου το 1994, γεγονός το οποίο αποδεικνύει την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση των κατοίκων για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και ιδιαίτερα του Πευκιά και της παραλιακής ζώνης. Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι προσπάθειες πολεοδομικής και κυκλοφοριακής οργάνωσης, ενώ η περιοχή άρχισε να αποκτά πιο έντονα χαρακτηριστικά σύγχρονου τουριστικού προορισμού. Ωστόσο, η εν λόγω δεκαετία χαρακτηρίστηκε από μια πληθυσμιακή μείωση καθώς ο πληθυσμός της Δημοτικής Ενότητας Ξυλοκάστρου μειώθηκε από 14.743 κατοίκους το 1991 σε 13.671 το 2001. Συνολικά, η περίοδος 1990–2000 αποτέλεσε μια μεταβατική δεκαετία, κατά την οποία το Ξυλόκαστρο πέρασε σταδιακά από τον παραδοσιακό χαρακτήρα μιας μικρής παραθαλάσσιας πόλης σε έναν πιο σύγχρονο και έντονα τουριστικό οικισμό, ενώ παράλληλα άρχισε να γίνεται πιο έντονη η ανάγκη προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού του πλούτου.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 καταγράφηκε επίσης η επαναλειτουργία του ιερού ναού του Αγίου Βλασίου, στην κεντρική πλατεία της πόλεως, ο οποίος είχε υποστεί σοβαρές ζημιές από τους ισχυρούς σεισμούς που έπληξαν την περιοχή της Κορινθίας (1974 / 1981), κρινόμενος ακατάλληλος προς λειτουργική χρήση. Ειρήσθω εν παρόδω, στην περίφημη αγιογράφησή της προαναφερθείσας εκκλησίας, η οποία ξεκίνησε προπολεμικά και ολοκληρώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο αγιογραφικός διάκοσμος πραγματοποιήθηκε από έναν από τους πλέον παραγωγικούς, αναγνωρίσιμους και δημοφιλείς Έλληνες εικαστικούς, τον Σπύρο Βασιλείου (Γαλαξίδι, 16 Ιουνίου 1903 − Αθήνα, 22 Μαρτίου 1985) σε συνεργασία με τον επίσης σπουδαίο ζωγράφο, αγιογράφο και χαράκτη Αγήνορα Αστεριάδη (Λάρισα, 1898 – Αθήνα, 17 Δεκεμβρίου 1977).

Στα τέλη του 20ου αιώνα, επί ημερών δημαρχίας Δημητρίου (Τάκη) Σκούρα, το Ξυλόκαστρο γνώρισε μια περίοδο εκτέλεσης μεγάλων έργων που αναμόρφωσαν τη φυσιογνωμία του. Πιο συγκεκριμένα, κατασκευάστηκαν το δημοτικό υπαίθριο θέατρο "Βασίλης Γεωργιάδης", το δημοτικό κλειστό θέατρο "Άγγελος Σικελιανός", το "Ξύλινο Κάστρο" (σσ. όπου σήμερα το "Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής"), μια μαρίνα ελλιμενισμού σκαφών και γήπεδα αθλοπαιδιών στις όχθες του ποταμού Σύθα. Πέραν των ανωτέρω, κατά την ίδια χρονικό περίοδο ανεγέρθηκαν επίσης το Γενικό και Τεχνικό Λύκειο Ξυλόκαστρου, το 2° Γυμνάσιο Ξυλόκαστρου, το 3° Δημοτικό Σχολείο "Βαρδάβειον", το 1ο Νηπιαγωγείο "Λίλιαν Βουδούρη" και το 2° Νηπιαγωγείο στον οικισμό Αριστοναύτες ενώ επισκευάστηκε το 1° Δημοτικό Σχολείο Ξυλόκαστρου. 

Το κλειστό (εσωτερικό) τμήμα της Μαρίνας ελλιμενισμού των σκαφών στο Ξυλόκαστρο, με το ανοικτό θέατρο "Βασίλης Γεωργιάδης" όπου κατά καιρούς έχουν δοθεί σπουδαίες συναυλίες του Μίκη Θεοδωράκη, του Σταύρου Ξαρχάκου, της Δήμητρας Γαλάνη, της Χάρις Αλεξίου, της Άλκηστης Πρωτοψάλτη, του Δημήτρη Μητροπάνου, της Έλλης Πασπαλά και άλλων πολλών γνωστών Ελλήνων καλλιτεχνών όπως επίσης αξιόλογες θεατρικές παραστάσεις με γνωστούς ηθοποιούς, εκθέσεις ζωγραφικής, δεκάδες συναυλίες κλασικής μουσικής από ευρωπαϊκές ορχήστρες, κοντσέρτα από εξαιρετικούς σολίστες, φεστιβάλ από φημισμένες χορωδίες αλλά και η καθιερωμένη έκθεση του βιβλίου. 

Ένα πανοραμικό κάδρο του εσωτερικού τμήματος της Μαρίνας ελλιμενισμού των σκαφών στο Ξυλόκαστρο, στο δεξί άκρο του οποίου καταγράφονται μεταξύ των άλλων οι εγκαταστάσεις του πασίγνωστου επί χρόνια δημοτικού αναψυκτηρίου "Mare" (αρχικής κατασκευής 1991, το οποίο επεκτάθηκε αργότερα (1997) και εν τέλει κρίθηκε αυθαίρετο). 

Ειρήσθω εν παρόδω, αρχής γενομένης από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 το Ξυλόκαστρο ταυτίστηκε με το άθλημα του Beach Volleyball, φιλοξενώντας σε ετήσια βάση σχετικά events, με αποκορύφωμα τις σημαντικές διεθνείς διοργανώσεις όπως το Women's CEV Xylokastro Open (1-4 Ιουλίου 1999, με νικήτριες τις Ελληνίδες Σφυρή/Καραντάσιου), τα τουρνουά FIVB Challenger για Γυναίκες και Άνδρες που έλαβαν χώρα στις 5-9 Ιουλίου του 2000, τα ξεχωριστά τουρνουά FIVB Challenger για Γυναίκες και Άνδρες που έλαβαν χώρα στις 29 Ιουνίου - 1 Ιουλίου και 6-8 Ιουλίου 2001 αντίστοιχα καθώς και το Α' "Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Beach Volley Under-18 (Youth)" της FIVB στις 28 Αυγούστου – 1 Σεπτεμβρίου του 2002. Δίχως αμφιβολία, για κάποια χρόνια, το Ξυλόκαστρο αποτέλεσε εκτός από τουριστικό προορισμό, την αναμφίβολη πρωτεύουσα του ελληνικού Μπιτς Βόλεϊ ενώ ταυτόχρονα εξελίχθηκε σε έναν διεθνή αθλητικό τόπο, προσελκύοντας αθλητές κάθε σημείο της γης!

Την Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2001 πραγματοποιήθηκε στο Ξυλόκαστρο η τελετή αγιασμού στο εργοτάξιο ενός φιλόδοξου, για την εποχή, project παραθεριστικών κατοικιών, που ανέπτυσσε η LAMDA Estate Development S.A., θυγατρική της LAMDA Development Α.Ε. Το συγκρότημα κατασκευαζόταν σε οικόπεδο περίπου 10 στρεμμάτων, στο δυτικό τμήμα της πόλης, πάνω στην παραλία και δίπλα στη νεόδμητη τότε δημοτική μαρίνα και τις αθλητικές εγκαταστάσεις, και προέβλεπε έξι πολυτελείς πολυκατοικίες με συνολικά 200 διαμερίσματα, επιφάνειας από 65 έως 110 τ.μ. το καθένα. Όλα τα διαμερίσματα διαφημίζονταν με εντυπωσιακή θέα προς τον Κορινθιακό, ενώ το συγκρότημα διέθετε 7.800 τ.μ. χώρων πρασίνου, κεντρική πισίνα και θέσεις στάθμευσης, στοιχεία που το παρουσίαζαν ως έναν σύγχρονο προορισμό εξοχικής κατοικίας για τα δεδομένα της εποχής. Τότε οι εργασίες βρίσκονταν στη φάση της σκυροδέτησης, ενώ παράλληλα είχε ξεκινήσει η προπώληση των διαμερισμάτων. Η ανάπτυξη προχωρούσε μέσω της εταιρείας Γη & Κατασκευή Α.Ε., στην οποία η LAMDA Estate Development συμμετείχε κατά 51%. Μέχρι το τέλος του 2005, σύμφωνα με την ανακοίνωση της εταιρείας, είχε ήδη πωληθεί περίπου το 55% των διαμερισμάτων. Ωστόσο, λίγα χρόνια αργότερα η LAMDA Development αποφάσισε να αποχωρήσει από το εγχείρημα με αποτέλεσμα κατά το έτος 2006 να ανακοινωθεί η μεταβίβαση του συνολικού ποσοστού 51% που κατείχε η θυγατρική της στην εταιρία Γη & Κατασκευή Α.Ε.,, προς την οικογένεια των μειοψηφούντων μετόχων, έναντι συνολικού τιμήματος 1,22 εκατομμυρίων ευρώ. Έτσι, ένα project που στις αρχές της δεκαετίας του 2000 παρουσιαζόταν ως μια από τις σύγχρονες προτάσεις παραθεριστικής κατοικίας στο Ξυλόκαστρο πέρασε σταδιακά σε άλλα χέρια, αφήνοντας πίσω του ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα των μεγάλων real estate σχεδίων της εποχής, όταν η ανάπτυξη παραθαλάσσιων συγκροτημάτων κατοικιών έδειχνε να αποτελεί ένα από τα επόμενα μεγάλα στοιχήματα της ελληνικής αγοράς ακινήτων.

Μια ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση των προαναφερομένων διαμερισμάτων μέσα από τις σελίδες του Τύπου των μέσων της δεκαετίας του 2000: 

Εστιάζοντας στη δεκαετία 2000–2010, θα παρατηρήσει κάνεις πως το Ξυλόκαστρο παρουσίασε σημαντικές αλλαγές στις υποδομές, την πολεοδομική οργάνωση, τον τουρισμό και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Στην αρχή της δεκαετίας, ένα εξόχως σημαντικό δυσάρεστο συμβάν υπήρξε η μεγάλη δασική πυρκαγιά του Ιουλίου 2000, η οποία έπληξε περιοχές γύρω από το Ξυλόκαστρο (Άνω Πιτσά, Λουτρό, Βρυσούλες, Καμάρι) προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές στη φυσική βλάστηση. Παράλληλα, ενισχύθηκε η τουριστική ανάπτυξη της περιοχής, με έμφαση στο παραλιακό μέτωπο, στον Πευκιά και στη σύνδεση του παραθαλάσσιου και ορεινού χαρακτήρα του τόπου. Ιδιαίτερη σημασία είχε, κατά το έτος 2006, η εκπόνηση μιας μελέτης κυκλοφοριακής οργάνωσης και στάθμευσης, η οποία αποτέλεσε βάση για τη μετέπειτα πολεοδομική και κυκλοφοριακή οργάνωση της πόλης. Προς το τέλος της δεκαετίας ξεκίνησαν σημαντικές παρεμβάσεις στην παραλιακή ζώνη με τη βιοκλιματική ανάπλαση της παραλίας μαζί με έργα απορροής ομβρίων και αντικατάστασης του δικτύου ύδρευσης. Κατά το έτος 2010,  η εν λόγω ανάπλαση βρισκόταν σε εξέλιξη και είχε ήδη αλλάξει αισθητά την εικόνα της παραλίας, απομακρύνοντας πρόχειρες κατασκευές και ανοίγοντας περισσότερο την πρόσβαση και τη θέα προς τον Κορινθιακό. Την ίδια χρονιά τέθηκε στο επίκεντρο και ο σχεδιασμός για τη διοικητική και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, ενόψει της εφαρμογής του Σχεδίου "Καλλικράτης" την επόμενη χρονιά (2011), που οδήγησε στη συνένωση του Δήμου Ξυλοκάστρου με την Ευρωστίνη. 

Κατά την περίοδο 2010–2020 το Ξυλόκαστρο και ο νέος ευρύτερος Δήμος Ξυλοκάστρου–Ευρωστίνης γνώρισαν σημαντικές διοικητικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές εξελίξεις. Όπως προαναφέρθηκε, κατά το έτος 2011, δημιουργήθηκε ο ενιαίος Δήμος Ξυλοκάστρου–Ευρωστίνης, ενώ παράλληλα προχώρησαν έργα ύδρευσης, αποχέτευσης, βιολογικού καθαρισμού, οδοποιίας και ηλεκτροφωτισμού, καθώς και παρεμβάσεις για την αναβάθμιση της παραλιακής ζώνης και την προστασία από τη διάβρωση. Κατά τη συγκεκριμένη δεκαετία, παρότι υπήρξε έντονη επιρροή από την οικονομική κρίση, συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για τη βελτίωση των υποδομών και την ενίσχυση του τουρισμού και της αγροτικής παραγωγής. Σημαντικά προβλήματα αποτέλεσαν οι δασικές πυρκαγιές, με πλέον χαρακτηριστικές εκείνες του έτους 2011, αλλά και τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, ιδιαίτερα μετά τον κυκλώνα "Ζορμπά" τον Σεπτέμβριο του 2018, που ανέδειξε την ανάγκη για ισχυρότερη αντιπλημμυρική προστασία. Το 2019 έλαβαν χώρα οι αυτοδιοικητικές εκλογές και ανέλαβε νέα δημοτική αρχή, ενώ το 2020, εκτός από τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση της διάβρωσης των ακτών, στα αντιπλημμυρικά και αρδευτικά έργα και στη βελτίωση του οδικού δικτύου. Αξιοσημείωτο το γεγονός πως στις 22 Ιουνίου 2020 παραδόθηκε προς επιβατική χρήση ο νέος σταθμός του σιδηροδρόμου, μετά την ολοκλήρωση των σχετικών έργων για την νέα γραμμή Αθηνών - Πατρών. 

Στην αρχή της τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, το Ξυλόκαστρο αντιμετώπισε ταυτόχρονα τις συνέπειες της πανδημίας και τα ολοένα εντονότερα φυσικά φαινόμενα, ενώ συνεχίστηκαν σημαντικές παρεμβάσεις στις υποδομές. Αρχής γενομένης από το έτος 2021, προχώρησαν μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα και έργα αγροτικής οδοποιίας και άρδευσης, με στόχο την προστασία της περιοχής και τη στήριξη της αγροτικής παραγωγής. Το 2023 η κακοκαιρία "Elias" προκάλεσε πλημμυρικά φαινόμενα, ζημιές σε δρόμους, καλλιέργειες και υποδομές, ενώ χρειάστηκε ακόμη και η προσωρινή διακοπή της λειτουργίας των σχολείων του Δήμου. Άκρως δυσάρεστο γεγονός υπήρξε δίχως αμφιβολία η μεγάλη δασική πυρκαγιά που ξεκίνησε στις 29 Σεπτεμβρίου 2024 στα Ροζενά και επεκτάθηκε σε μεγάλο μέρος της ορεινής περιοχής, προκαλώντας σοβαρές καταστροφές και ανθρώπινες απώλειες. Κατά τα έτη 2025 και 2026, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη φάση της αποκατάστασης και της ενίσχυσης της πολιτικής προστασίας, με έργα για αντιπυρικές ζώνες, αντιδιαβρωτική και αντιπλημμυρική προστασία και επιδιόρθωση / ανακατασκευή υποδομών που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές. Παράλληλα, το 2026 προκηρύχθηκε η κατασκευή του 3ου Δημοτικού Σχολείου – 3ου Νηπιαγωγείου Ξυλοκάστρου, ενώ συνεχίστηκε η προσπάθεια αντιμετώπισης της σοβαρής διάβρωσης της ακτογραμμής σε Ξυλόκαστρο, Καμάρι και Μελίσσι.

Βαδίζοντας κανείς στο Ξυλόκαστρο της τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, οι αλλαγές που μπορεί να παρατηρήσει είναι αναμφίβολα τεράστιες - η πόλη μεγάλωσε και επεκτάθηκε, τα παλιά αρχοντικά με τους κήπους αντικαταστάθηκαν από νεώτερα κτίρια, οι ψαροταβέρνες έδωσαν τη θέση τους σε καφέ και εστιατόρια με ξενόφερτες επωνυμίες, οι δρόμοι άλλαξαν. Παρόλα ταύτα, το βασικό στοιχείο που καθορίζει την ταυτότητά του, ο μοναδικός συνδυασμός πευκοδάσους και θάλασσας, παραμένει, ευτυχώς, σχεδόν αναλλοίωτος. 

Στους δρόμους της πόλης, ανάμεσα στις πολυκατοικίες, τις μοντέρνες επιχειρήσεις εστίασης και τα ξενοδοχεία, διασώζονται ορισμένα ψήγματα του παρελθόντος. Τα παλιά γραφεία των ΚΤΕΛ Κορινθίας στη γωνία Π. Τσαλδάρη και Νικολοπούλου μπορεί να είναι πλέον ερμητικά κλειστά και εγκαταλειμμένα, όπως ακριβώς συνέβη με το βιβλιοπωλείο - χαρτοπωλείο των αδελφών Τριτάκη αλλά και την ταβέρνα "Ο Σύθας". Στον αντίποδα, το παλιό καφέ-γαλακτοπωλείο "Η Ζήρεια" του Παν. Ελευθερίου συνεχίζει τη λειτουργία του, όπως και η ψαροταβέρνα του Πατούρα (από το 1979), το ζαχαροπλαστείο του Ντάνου (από το 1988), ο θερινός κινηματογράφος "Ηλέκτρα" (από το 1946) αλλά και ο έτερος θερινός κινηματογράφος "Αυλαία" (από το 1970).

   

 

Επίλογος σε τούτη την αναδρομή στην ιστορία ενός τόπου που ξεκίνησε από ένα ξύλινο παρατηρητήριο, γνώρισε την ακμή της σταφίδας, έγινε κοσμοπολίτικη λουτρόπολη και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να κρατά ζωντανή τη γοητεία του με μια φωτογραφία από τον Πευκιά, το ανυπέρβλητο και ζωντανό κομμάτι μνήμης της περιοχής, με το πράσινο του πευκοδάσους να συναντά το γαλάζιο του Κορινθιακού:       

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Ο Πευκιάς του Ξυλοκάστρου

Κείμενο - Πηγές: 

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

Ο Πευκιάς Ξυλοκάστρου και η ανάδειξη των σημερινών κινδύνων για τα αισθητικά δάση

Ιστορικό Πανόραμα του Ξυλοκάστρου

https://www.xylokastro-evrostini.gov.gr/

https://www.seaxylokastrou.gr/

Οδηγοί Ελλάδος - Τύπος Εποχής - Συλλεκτικοί Χάρτες - Προφορικές Μαρτυρίες

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.