Το Αρχοντικό των Μπενιζέλων, επί της οδού Αδριανού, στην ιστορική συνοικία της Πλάκας, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα αρχοντικά της οθωμανικής περιόδου και το τελευταίο σωζόμενο κονάκι της παλιάς Αθήνας. Η συγκεκριμένη οικία, με την ιστορία αιώνων, λειτουργεί στις μέρες μας ως μουσείο με ελεύθερη είσοδο (άνευ τιμήματος / εισιτηρίου, δεκτές οι δωρεές), δίδοντας την ευκαιρία στους επισκέπτες να γνωρίσουν πώς ζούσε μια εύπορη αθηναϊκή οικογένεια πριν από αιώνες.
Το αρχοντικό, του οποίου η αρχική κατασκευή τοποθετείται πιθανότατα στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα, συνδέεται με την ιστορική οικογένεια Μπενιζέλου. Η σημερινή μορφή της οικίας διαμορφώθηκε περί τα τέλη του 17ου / αρχές του 18ου αιώνα, σε μια εποχή όπου η Αθήνα διέθετε ήδη αρκετά τέτοια σπίτια, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται από σχετικές ιστορικές απεικονίσεις της πόλης εκείνης της περιόδου. Ειρήσθω εν παρόδω, το υπό εξέτασιν οικοδόμημα ανήκει στον τύπο των αρχοντικών κατοικιών που κυριάρχησε σε πληθώρα περιοχών και πόλεων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας - από τα Βαλκάνια μέχρι την Μικρά Ασία - από τον 17ο έως τις αρχές του 19ου αιώνα, αποτελώντας την κατοικία της κοινωνικής ελίτ της εποχής.
Μπαίνοντας στο αρχοντικό, το πρώτο που αντικρίζει κανείς είναι η εσωτερική αυλή με την τοξωτή στοά στο ισόγειο και ξύλινο χαγιάτι στον όροφο. Πρόκειται για έναν καλαίσθητο και γαλήνιο χώρο ο οποίος λειτουργούσε ως κέντρο της καθημερινής ζωής της οικογένειας.
Στην αυλή υπήρχε πηγάδι για την κάλυψη των αναγκών του σπιτιού σε νερό, ενώ δίπλα στη σκάλα που οδηγεί στον επάνω όροφο υπάρχει ο κάτωθι εικονιζόμενος παλαιός νιπτήρας.
Η ατμόσφαιρα του χώρου είναι πραγματικά ιδιαίτερη καθώς για λίγα λεπτά ο επισκέπτης νιώθει πως μεταφέρεται σε μιαν άλλη εποχή.
Στο λιθόκτιστο ισόγειο του αρχοντικού υπήρχαν κυρίως βοηθητικοί χώροι, αποθήκες, αλλά και εγκαταστάσεις που σχετίζονταν με τις οικονομικές δραστηριότητες της οικογένειας. Στον εν λόγω χώρο έχουν εντοπιστεί μεγάλα πιθάρια για την αποθήκευση σιτηρών, λαδιού και κρασιού, καθώς και εγκαταστάσεις για την παραγωγή μούστου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στοά με τις μαρμάρινες κολόνες και τα διακοσμημένα κιονόκρανα, που αποτελούν ένα από τα πιο όμορφα αρχιτεκτονικά στοιχεία του σπιτιού.
Προς τον νότο, βρισκόταν κάποτε διαμορφωμένος ο κήπος του αρχοντικού. Ο επισκέπτης δύναται να φθάσει μέσα από ένα διαβατικό από την βόρεια αυλή στην νότια, εκεί όπου δεσπόζει ο χαρακτηριστικός κλειστός εξώστης (σαχνίσι):
Ο άνω όροφος αποτελούσε τον κύριο χώρο διαμονής της οικογένειας. Η διάταξη των χώρων οργανωνόταν γύρω από δύο βασικά στοιχεία της οθωμανικής κατοικίας: τον οντά (το δωμάτιο καθημερινής ζωής) και το χαγιάτι.
Ο οντάς στο αρχοντικό των Μπενιζέλων:
Το χαγιάτι στο αρχοντικό των Μπενιζέλων:
Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως τα δωμάτια φωτίζονταν από σειρές μικρών παραθύρων με φεγγίτες, ενώ η διακόσμηση περιλάμβανε προσεγμένες ξυλοκατασκευές και ξυλόγλυπτα στοιχεία.
Στο σημείο αυτό οφείλουμε να αναφέρουμε πως η οικογένεια Μπενιζέλου συνδέεται με μία από τις σημαντικότερες μορφές της παλιάς Αθήνας, την Οσία Φιλοθέη (Ρεβούλα Μπενιζέλου). Η Αγία Φιλοθέη, η οποία έζησε κατά τον 16ο αιώνα, έγινε γνωστή για το σημαντικό φιλανθρωπικό και κοινωνικό της έργο, βοηθώντας φτωχούς και κατατρεγμένους της εποχής. Στο ισόγειο του Αρχοντικού των Μπενιζέλων υφίσταται μια αίθουσα αφιερωμένη στην οσία Φιλοθέη όπου μάλιστα προβάλλεται σχετικό αφιέρωμα για την ζωή της.
Το αρχοντικό αποκαταστάθηκε την περίοδο 2008–2009 με συγχρηματοδότηση από το Γ' Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Στόχος της αποκατάστασης υπήρξε να αναδειχθούν τα αυθεντικά μορφολογικά στοιχεία του κτιρίου και να παρουσιαστεί στο κοινό ένα σπάνιο δείγμα προεπαναστατικής αρχοντικής κατοικίας.
Η επίσκεψη στο Αρχοντικό των Μπενιζέλων δεν απαιτεί μεγάλο χρονικό διάστημα, πλην όμως είναι πραγματικά ατμοσφαιρική. Επισκεπτόμενος κανείς λίγα δωμάτια και μια όμορφη αυλή, μπορεί να πάρει μια αυθεντική γεύση από την παλιά Αθήνα. Παρότι όπως προαναφέρθηκε η είσοδος είναι δωρεάν, καλό θα ήταν, κάποια στιγμή, οι διαχειριστές του Αρχοντικού να φροντίσουν για την εκτύπωση κάποιου ενημερωτικού εντύπου το οποίο θα διανέμεται στους επισκέπτες. Αν λοιπόν περπατάτε στην Πλάκα, αξίζει να κάνετε μια μικρή στάση εδώ, σε τούτη την ήσυχη ιστορική γωνιά που αξίζει να ανακαλύψετε.
Δείτε όλες τις φωτογραφίες από την επίσκεψη στο Αρχοντικό των Μπενιζέλων εδώ.
Διαβάστε θέματα σχετικά με την αθηναϊκή συνοικία της Πλάκας:
Η οικία του Ιωάννου Χατζηκυριάκου και το Grand Hotel D' Athenes
Το σπίτι του Κωστή Παλαμά στην Πλάκα
H οικία του Κωλέττη στην Πλάκα
Το σπίτι του Κωστή Παλαμά στην Πλάκα
H οικία του Κωλέττη στην Πλάκα
Κείμενο - Πηγές:
Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:Φωτογραφίες:
- Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο και διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας.
- Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
- Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου