Η σύγχρονη οδός Φραγκιαδών εκκινεί από το Πασαλιμάνι (λιμήν Ζέας), στη συμβολή με τη λεωφόρο Χαριλάου Τρικούπη, ανηφορίζει προς την οδό Αφεντούλη τέμνοντας την οδό Κανθάρου, ακολούθως τέμνει διαδοχικά τις οδούς Ευεργετών, Φρεαττύδος, Λέκκα και Εμμανουήλ Στάη φθάνοντας στη συμβολή με την οδό Σαχτούρη, μεταξύ πλατείας Πηγάδας και Αγίου Βασιλείου. Από εκείνο το σημείο η οδός Φραγκιαδών ανηφορίζει με μεγαλύτερη κλίση προς την (νέα) Καλλίπολη συμβαλλόμενη διαδοχικά τις οδούς Αποστόλη, Κοτζιαδών και Παπανικολή, τερματίζοντας στη συμβολή με την οδό Στεφάνου Σκουλούδη, πλησίον πλατείας Σερφιώτου.
Στην κάτωθι επιχρωματισμένη φωτογραφία της δεκαετίας του 1960, δια χειρός Δημητρίου Παπαδήμου, καταγράφεται η αρχή της οδού Φραγκιάδων, στη συμβολή με την οδό Χαριλάου Τρικούπη 50. Πιο συγκεκριμένα, καταγράφεται σε πρώτο πλάνο το γωνιακό παραδοσιακό τριώροφο κτίριο στο ισόγειο του οποίου λειτουργούσε το κατάστημα εμπορίας τροφίμων και ποτών του Ε. Κακαλιούρα. Στη θέση του ως άνω καταγραφόμενου γωνιακού νεοκλασικού οικοδομήθηκε πολυώροφο κτίριο διαμερισμάτων με ισόγειο κατάστημα (καφετέρια / σνακ μπαρ "Πάολα" του Λεωνίδα Καραδήμα και αργότερα το καφέ-μπαρ του ποδοσφαιριστή του Ολυμπιακού Πειραιώς Χρήστου Καλτσά το οποίο λειτούργησε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2010) με είσοδο επί της οδού Φραγκιαδών 2. Αξιοσημείωτο ότι απέναντι από το εικονιζόμενο σημείο, επί της οδού Χαριλάου Τρικούπη βρισκόταν η επίσης νεοκλασική οικία Μέλλιου με το επί δεκαετίες γνωστό καφενείο "Μοντέρνο" στο ισόγειο.
Η ονομασία της οδού Φραγκιάδων (ή Φραγκιαδών όπως είθισται να τονίζεται στη λήγουσα) τιμά την εκ Χίου καταγόμενη ομώνυμη οικογένεια, γόνος της οποίας υπήρξε ο Στέφανος Φραγκιάδης, ευεργέτης της πόλεως, χάρη στη δωρεά του οποίου ιδρύθηκε επί ημερών δημαρχίας Λουκά Ράλλη το "Δημοτικόν Σχολείον Αρρένων" της υδραϊκής συνοικίας, σε οικόπεδο που παραχωρήθηκε από τον Δήμο Πειραιώς για τον εν λόγω σκοπό. Για την ιστορία, επιγραμματικά, ας σημειώσουμε πως το προαναφερθέν σχολικό κτίριο, στην πρόσοψη του οποίου υπήρχε μαρμάρινη επιγραφή η οποία ανέφερε "Δημοτικόν Σχολείον Αρρένων Ιδρύθη δαπάνη Στεφάνου Φραγκιάδου επί Δημαρχίας Λουκά Ράλλη, 1858", βρισκόταν μέχρι το έτος 1960 (κατεδάφιση) στο σημείο όπου στις μέρες μας βρίσκεται το κτίριο του 22ου Δημοτικού Σχολείου Πειραιώς. Ειρήσθω εν παρόδω, η αρχική ονομασία της υπό εξέτασιν οδού υπήρξε "Οδός Φραγκιάδου" (1881), η οποία αργότερα άλλαξε σε "Οδός Φραγκιάδων" για να τιμηθεί ολόκληρη η οικογένεια του δωρητή.
Όπως προκύπτει βάσει πρωτογενούς έρευνας σε αρχειακές πηγές, κατά το έτος 1889 υπήρξε απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλεως για επισκευή της οδού Φραγκιάδου. Ομοίως, προκύπτει πως στα τέλη του 19ου αιώνα πωλούνταν άδεια και ανεκμετάλλευτα οικόπεδα στη συμβολή των οδών Σαχτούρη και Φραγγιάδου!
Ενδεικτικά αρχειακά τεκμήρια - αγγελίες ενοικίασης / πώλησης από τον πειραϊκό Τύπο των αρχών της δεκαετίας του 1900:
Ατυχές συμβάν στη διασταύρωση των οδών Φραγκιαδών και Παπανικολή κατά το έτος 1906:
Στις σελίδες του Πλήρους Οδηγού Πειραιώς 1906-1907, η οδός Φραγγιαδών καταγραφόταν στη συνοικία Φρεαττύδος, πλησίον Αγίου Βασιλείου. Ομοίως, σε Πανελλήνιο Οδηγό του έτους 1912, η οδός Φραγγιαδών καταγραφόταν στη συνοικία της Φρεαττύδος.
Ενδεικτικό αρχειακό τεκμήριο με αναφορά στην ενοικίαση / πώληση διώροφης οικίας στη διασταύρωση των οδών Φραγκιαδών και Αποστόλη, έναντι του Σταθμού του Τραμ 17 (σσ. Παλαιό Τέρμα), από τις αρχές της δεκαετίας του 1910.
Την ίδια εποχή, επί της οδού Φραγκιαδών 7, καταγραφόταν το Ηλεκτροκίνητον Εργοστάσιον Κομβίων και Καλύκων Γαλακάτου:
Ενδεικτικά αρχειακά τεκμήρια, μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου της δεκαετίας του 1910, με αναφορές στην οδό Φραγκιάδων.
 |
| 1913 - Δια τους φιλανθρώπους |
 |
| 1917 - Πωλείται πιάνο με ουράν |
 |
| 1918 - Πωλείται σπίρτο του άλατος υδροχλωρικόν οξύ |
Σε Οδηγούς του 1924-1925 και του 1929-1930, η οδός Φραγγιάδων ή Φραγκιάδων καταγράφεται ως "παρά τον ναό Αγίου Βασιλείου" και "πλησίον Αγίου Βασιλείου". Αντίστοιχα, σε έτερο προπολεμικό Οδηγό των αρχών της δεκαετίας του 1930, η υπό εξέτασιν οδός καταγράφεται ως άρχουσα "από Χ. Τρικούπη 45".
Σε αντίστοιχους μεταπολεμικούς Οδηγούς Πειραιώς - Αθηνών - Προαστίων και Συνοικισμών, η οδός Φραγγιάδων ή Φραγκιάδων καταγραφόταν ως "πλησίον Π. Φρεαττύδος" (1955), "στη συνοικία του Αγίου Βασιλείου" ή/και "τέμνουσα την οδό Σαχτούρη 87" (σε διαφόρους Οδηγούς της δεκαετίας 1960 και των αρχών της δεκαετίας του 1970), ενώ σε σχετικά πιο πρόσφατους Οδηγούς της δεκαετίας του 1980, η οδός Φραγκιαδών καταγραφόταν στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου.
Άξιο μνείας το γεγονός πως στα μέσα της δεκαετίας του 1950, το ιδιωτικό εκπαιδευτήριο Ειρήνης Θειακάκη καταγραφόταν επί της οδού Φραγκιαδών 20.
Η υπό εξέτασιν οδός Φραγκιαδών στη συμβολή με την οδό Κανθάρου:
Η διατηρητέα παραδοσιακή οικία ιδιοκτησίας Αρμενάκη στη συμβολή της λεωφόρου Αφεντούλη με την οδο Φραγκιαδών. Στα τέλη της δεκαετίας του '60, στην απέναντι γωνία, βρισκόταν το Φαρμακείο Α. Οικονομόπουλου.
Ισόγειο, εγκαταλειμμένο επί δεκαετίες κτίσμα (σσ. οικία με κατάστημα) στη συμβολή της οδού Φραγκιαδών 23 με τη λεωφόρο Αφεντούλη:
Το σύνηθες φαινόμενο της εγκαταλείψεως βρέφους, έξωθεν της οικίας Σκαπινάκη, επί της οδού Φραγκιαδών 24, όπως παρουσιάστηκε μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1966:
Λίγα μέτρα παραπέρα, ο γνωστός φωτογράφος Δημήτρης Παπαδήμος κατέγραψε την κάτωθι εικόνα ευρισκόμενος επί της οδού Φραγκιάδων, μεταξύ Αφεντούλη και Ευεργετών, στα μέσα της δεκαετίας του 1960.
Αξιοσημείωτο το γεγονός πως στο ως άνω κάδρο του Παπαδήμου καταγράφονται μεταξύ των άλλων οι εγκαταστάσεις των θερμών λουτρών της οδού Φραγκιαδών. Ειρήσθω εν παρόδω, στις αρχές της δεκαετίας του 1910 τα ευρωπαϊκά και τουρκικά λουτρά της χήρας Ντόγαρη, καταγράφονταν σε σχετικό Πανελλήνιο Οδηγό, πλησίον του Ζαννείου Νοσοκομείου.
Ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση των Θερμών Λουτρών (πρώην Ντόγαρη), επί της οδού Φραγκιάδου, υπό την διεύθυνση του επιχειρηματία Αντωνίου Φαντόπουλου, μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1914:
Όπως προκύπτει εκ πρωτογενούς έρευνας, στα μέσα της δεκαετίας του 1920 τα εν λόγω λουτρά καταγραφόμενα επί της οδού Φραγκιαδών 27 ή/και 37 - βάσει της τότε ισχύουσας αρίθμησης, πιθανό τυπογραφικό λάθος στον Οδηγό - λειτουργούσαν υπό τη διεύθυνση Μασκλαβάνη και Σια, ενώ στα τέλη της ιδίας δεκαετίας, υπό τη διεύθυνση Γ. Μασκλαβάνη. Μετά τον Πόλεμο, τα λουτρά καταγράφονταν πλέον υπό την διεύθυνση Αμανατίδου.
Στη συμβολή της οδού Ευεργετών με την οδό Φραγκιαδών 27-29, διαγωνίως έναντι του σημείου όπου κάποτε υφίστατο είσοδος υπογείου καταφυγίου από τον καιρό των Παγκοσμίων Πολέμων (σσ. στο εν λόγω σημείο υφίσταται πολυώροφο κτίριο), δυο γειτονικά παραδοσιακά νεοκλασικά, χαρακτηρισμένα ως διατηρητέα από την δεκαετία του '80, διασώθηκαν και αποκαταστάθηκαν:
Η όψη των προαναφερομένων κτιρίων στη συμβολή της οδού Φραγκιαδών 27-29 με την οδό Ευεργετών όπως καταγράφηκαν για λογαριασμό του ΥΠΕΚΑ:
Προπολεμική αναγγελία ενοικίασης άνω διαμερίσματος επί της οδού Φραγκιαδών 22 και Ευεργετών, βάσει της ισχύουσας αρίθμησης κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930:
Μετά τη διασταύρωση με την οδό Ευεργετών, επί της οδού Φραγκιαδών 32, στις αρχές της δεκαετίας του 1970, καταγραφόταν η έδρα της Οικονομικής και Ναυτικής Εφημερίδας "Ελληνική Ναυτιλιακή", ιδιοκτησίας Κ.Η. Καλαποθαράκου.
Έτερο ενδεικτικό αρχειακό τεκμήριο, μέσα από τις σελίδες του Τύπου του έτους 1980, με αναφορά σε ατυχές περιστατικό που έλαβε χώρα στον 5ο όροφο της πολυκατοικίας επί της οδού Φραγκιαδών 34.
Διάρρηξη και κλοπή στην οικία του ναυτεργάτη Π. Βλάχου, επί της οδού Φραγκιαδών 35, όπως καταγράφηκε μέσα από τις σελίδες του Τύπου του έτους 1953:
Ενδεικτικό αρχειακό τεκμήριο με αναφορά σε επιδειξία επί της οδού Φραγκιαδών 35, ο οποίος στις αρχές της δεκαετίας του 1970, "εσκανδάλιζε τα πρωϊνά τις γειτόνισσες"!
Σημείο αναφοράς στη συμβολή της υπό εξέτασιν οδού Φραγκιαδών με τη λεωφόρο Φρεαττύδος, η κάτωθι εικονιζόμενη διατηρητέα οικία ιδιοκτησίας Βερνίκου:
Διαβάστε και δείτε περισσότερα σχετικά με την οικία Βερνίκου εδώ.
Παραδοσιακό κτίριο με μεταγενέστερη προσθήκη ορόφου επί της οδού Φραγκιαδών 41, μεταξύ των οδών Φρεαττύδος και Λέκκα, το οποίο κατεδαφίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2020.
Παραπλεύρως του ως άνω κτιρίου, επί της οδού Φραγκιαδών 43, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2000 υπήρχε διώροφη μονοκατοικία η οποία κατεδαφίστηκε. Στη θέση της ανεγέρθηκε πολυκατοικία από την τεχνική εταιρία των αδελφών Ασβεστά.
Αξίζει να αναφερθεί πως η οδός Φραγκιαδών χαρακτηρίζεται από μια μίξη πολυώροφων κατασκευών που κατασκευάστηκαν στα χρόνια της αντιπαροχής με υπόγεια διαμερίσματα ή καταστήματα, πολυκατοικιών με πυλωτές που κατασκευάστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του '80 (λ.χ. Φραγκιαδών και Λέκκα) και νεώτερων πολυκατοικιών κατασκευής είτε της δεκαετίας του 1990 (λ.χ. Φραγκιαδών 58, Φραγκιαδών 31, Φραγκιαδών και Φρεαττύδος), είτε της δεκαετίας του 2000 (λ.χ. Φραγκιαδών 43).
"Βίαιη αρπαγή τσάντας γυναικός", στη διασταύρωση των οδών Φραγκιαδών και Λέκκα, στον μεταπολιτευτικό Πειραιά του 1979.
Η οδός Φραγκιαδών, πλησίον της συμβολής αυτής με την μικρή οδό Εμμανουήλ Στάη:
Στη συμβολή των οδών Φραγκιαδών και Εμμανουήλ Στάη, σημείο αναφοράς της ευρύτερης γειτονιάς επί δεκαετίες, το παντοπωλείο του ευτραφούς Αλέξη Θάνου:
Ακριβώς απέναντι, πάντοτε στη συμβολή των οδών Εμμανουήλ Στάη και Φραγκιαδών 60, διασώζεται σε χείριστη κατάσταση, πυρπολημένο και εγκαταλειμμένο επί δεκαετίες το κάτωθι διατηρητέο:
Διαβάστε και δείτε περισσότερα σχετικά με το ως άνω κτίριο εδώ.
Το νέο σχολικό κτίριο του 55ου Δημοτικού Σχολείου Πειραιώς με είσοδο επί της οδού Φραγκιαδών 57-63, το οποίο οικοδομήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2010 μετά την απαλλοτρίωση κτιρίων και οικοπέδων επί των οδών Φραγκιαδών, Μακρυγιάννη και Ιωνίδων (σσ. μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2010, το 55ο Δημοτικό Σχολείο στεγαζόταν στου Ταγκόπουλου). Ειρήσθω εν παρόδω, επί της οδού Φραγκιαδών 57 υπήρχε ένα επιβλητικό διώροφο αρχοντικό με κήπο το οποίο κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του 1990, ενώ παραπλεύρως αυτού, στη συμβολή Φραγκιαδών και Μακρυγιάννη υπήρχε έτερο διώροφο παραδοσιακό κτίριο με κήπο (βλέπε παρακάτω).
Ασπρόμαυρη αρχειακή καταγραφή της οδού Φραγκιαδών, από τη συμβολή με την οδό Σαχτούρη επί της οποίας διακρίνονται οι γραμμές του τροχιοδρόμου, μέσα από το προπολεμικό Φωτογραφικό Λεύκωμα του Δήμου Πειραιώς - Διοίκησις Πρωτευούσης με τα Τεχνικά Έργα της περιόδου 1939-1940. Αριστερά, στη συμβολή Σαχτούρη και Φραγκιαδών καταγράφεται το κουρείο Τζανετάκου, δεξιά επί της ιδίας διασταυρώσεως διακρίνεται τμήμα τριώροφου εγκαταλειμμένου κτιρίου που υφίσταται μέχρι τις μέρες μας, ενώ σε δεύτερο πλάνο καταγράφεται το προαναφερθέν διώροφο παραδοσιακό κτίριο, στη συμβολή Φραγκιαδών και Μακρυγιάννη, το οποίο κατεδαφίστηκε για την ανέγερση του σχολικού κτιρίου του 55ου Δημοτικού Σχολείου Πειραιώς.
Άποψη της οδού Σαχτούρη στο ύψος της συμβολής με την οδό Φραγκιαδών. Αξιομνημόνευτο πως στη συμβολή των οδών Σαχτούρη, Φραγκιαδών και Αποστολή υφίσταται τριγωνικό οικόπεδο με ισόγειο κτίσμα αποτελούμενο από οικία και καταστήματα με χαρακτηριστικό μεταλλικό στέγαστρο, κατασκευής των αρχών του 20ου αιώνα. Η στάση του λεωφορείου έναντι των ισογείων καταστημάτων ονοματίζεται "Παλαιό Τέρμα", κάνοντας αναφορά στον τερματικό σταθμό του παλαιού τροχιοδρόμου.
Στο πέρασμα των δεκαετιών, τα προαναφερθέντα ισόγεια καταστήματα έχουν αλλάξει άπειρες χρήσεις κατά τις τελευταίες δεκαετίες (ιχθυοπωλείο, παντοπωλείο, καφετέρια, ζαχαροπλαστείο κ.α.). Ενδεικτικά ας αναφερθεί πως, όπως προκύπτει από σχετική πρωτογενή έρευνα, περί το έτος 1915, στην εν λόγω διασταύρωση λειτουργούσε το οίνο-παντοπωλείο του Ιωάννου Δ. Φούντα, στη όπου οι κάτοικοι της περιοχής μπορούσαν να προμηθευτούν αγνό βούτυρο, έξοχα τυριά Θεσσαλίας, βέζα και φέτα Παρνασσού, κασέρι Αγράφων, κουλουριώτικη ρετσίνα και εν γένει όλα τα εδώδιμα και αποικιακά! Στην απέναντι γωνία, στο ισόγειο πολυκατοικίας επί της οδού Φραγκιαδών 70-72 και Σαχτούρη λειτουργεί επί δεκαετίες αρτοποιείο. Στο ισόγειο της ιδίας πολυκατοικίας επί της οδού Φραγκιαδών 70-72 έχουν λειτουργήσει διάφορες εμπορικές επιχειρήσεις, όπως λ.χ. Βιβλιοπωλείο "Αρετή" (από το 2002 - παλαιότερα βιβλιοπωλείο "Μπακογιάννης"), ζαχαροπλαστείο "Νούφαρο", κοσμηματοπωλείο "Δρακόπουλος" (από το 1967), πλυντήρια και στεγνωτήρια "Quick Wash".
Ανηφορίζοντας την οδό Φραγκιαδών προς την πλατεία Σερφιώτου, το αστικό τοπίο παραμένει σχεδόν αναλλοίωτο. Ο μόνιμα κακοτράχαλος δρόμος με τα πολλαπλά "μπαλώματα" από την πληθώρα επεμβάσεων διαφόρων συνεργείων και εργολάβων στενεύει ελαφρώς, ενώ εκατέρωθεν υψώνονται ορισμένες ισόγειες παλαιές κατασκευές, πολυόροφες πολυκατοικίες κάθε πιθανής ημερομηνίας κατασκευής, με ελάχιστο ως μηδαμινό "πράσινο", οξύ πρόβλημα στάθμευσης, ελλιπή καθαριότητα και μηδαμινούς ελεύθερους χώρους - χαρακτηριστικά γνωρίσματα όλου του Πειραιά του 21ου αιώνα.
Στη συμβολή με την οδό Κοτζιαδών καταγράφεται το κάτωθι αποκαταστημένο / ανακαινισμένο κτίριο στο οποίο στεγάστηκε επί αρκετά χρόνια Υποκατάστημα του ΙΚΑ.
Στη διασταύρωση των οδών Φραγκιαδών 98 και Παπανικολή 24, το κάτωθι εικονιζόμενο κεραμοσκεπές παραδοσιακό κτίριο με τα χαρακτηριστικά ακροκέραμα - διπλοκατοικία με ισόγειο κατάστημα - "ασφυκτιούσε" ρυπαρό και εγκαταλειμμένο ανάμεσα στην ενιαία πολυκατοικία κατασκευής 2002 που είχε οικοδομηθεί με είσοδο επί της οδού Παπανικολή 26 και χώρους στάθμευσης επί της οδού Φραγκιαδών, μέχρι το έτος 2025 οπότε και κατεδαφίστηκε. Το εν λόγω κτίριο, την ημέρα της κατεδαφίσεώς του, καταγραφόταν ως ιδιοκτησία της κυπριακής εταιρίας real estate Rockland Gr 1 Ltd.
Πλησιάζοντας προς το τέρμα της υπό εξέτασιν οδού, στον αριθμό "109-111", υφίσταται συγκρότημα το οποίο φιλοξενεί το Δημοτικό Γυμναστήριο που λειτουργεί υπό τον Οργανισμό Πολιτισμού Άθλησης και Νεολαίας (ΟΠΑΝ) του Δήμου Πειραιά και το 20ο και 53ο ολοήμερο νηπιαγωγείο. Ακριβώς απέναντι, στον αριθμό "114", μια διώροφη κατοικία με μικρούς εξώστες στο ισόγειο και μεγάλο εξώστη στον όροφο η οποία είχε κατεδαφιστεί στα μέσα της δεκαετίας του 2010 έδωσε τη θέση της σε ένα ακόμα πολυόροφο κτίριο.
Ειρήσθω εν παρόδω, στις αρχές της δεκαετίας του 1970, στα χρόνια της άκρατης αντιπαροχής, δεν έλειπαν δυσάρεστα περιστατικά όπως το κάτωθι αναφερόμενο σε τραυματισμό εργαζομένου σε οικοδομή επί της οδού Φραγκιαδών.
Φθάνοντας στο τέρμα της οδού Φραγκιαδών, στη συμβολή με την οδό Στεφάνου Σκουλούδη, λίγα μέτρα απόσταση από την πλατεία Σερφιώτου, στο ισόγειο των δυο γωνιακών πολυκατοικιών (Σκουλούδη 20 και Φραγκιαδών και Σκουλούδη 22 και Φραγκιαδών αντίστοιχα) μέχρι πριν από μερικά χρόνια, λειτουργούσε το παραδοσιακό κρεοπωλείο "Το Εκλεκτό" (Κυριακόζογλου Αθανάσιος Α.) και το φαρμακείο Δ. Περιμένη. Στις μέρες μας, στα ίδια σημεία λειτουργούν πλέον φωτογραφείο και κατάστημα πώλησης υποδημάτων.
Διαβάστε σχετικά θέματα:
Κείμενο - Πηγές:
Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από:
Οδηγοί Πόλεως
Τύπος Εποχής
Φωτογραφίες:
- Όλες οι φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
- Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
- Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου