ΔΙΗΜΕΡΗ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΥΛΙΑΝΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ

Σε απόσταση μόλις 2,5 ωρών από την Αθήνα, το ορεινό χωριό της Παύλιανης Φθιώτιδας που βρίσκεται κτισμένο σε υψόμετρο 1.040 μέτρων πάνω στις καταπράσινες από το πυκνό ελατοδάσος πλαγιές της Οίτης, αποτελεί έναν ιδανικό κοντινό προορισμό για μια διήμερη απόδραση από το "κλεινόν άστυ" κυρίως κατά τους χειμερινούς μήνες - παρόλο που, κατά κοινή ομολογία, το συγκεκριμένο μέρος πραγματικά παίρνει άλλη όψη και "μεταμορφώνεται" σε κάθε εποχή του χρόνου, γεγονός που το καθιστά άκρως θελκτικό ανεξαρτήτως εποχής. 

Η τουριστικά αναπτυσσόμενη Παύλιανη των μόλις 498 μονίμων κατοίκων (σύμφωνα με την απογραφή του 2011) αποτελείται από δυο οικισμούς, την Άνω Παύλιανη (367 κάτοικοι) και την Κάτω ή Νέα Παύλιανη (με 131 κατοίκους). Όντας ένας από τους πλέον ορεινούς οικισμούς του νομού Φθιώτιδας, η Παύλιανη αποτέλεσε έδρα Κοινότητας έως την 31η Δεκεμβρίου του 2010, οπότε καταργήθηκε από το πρόγραμμα Καλλικράτης εντασσόμενη στο διευρυμένο Δήμο Λαμιέων. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως περί τα τέλη της δεκαετίας του 1960, η Παύλιανη, ως κοινότητα της επαρχίας Φθιώτιδος, καταγραφόταν με 723 κατοίκους οι οποίοι κατοικούσαν στους δυο οικισμούς. 

Φθάνοντας ο επισκέπτης στην σαφέστατα μικρότερη Κάτω Παύλιανη, συναντά αρχικά ένα μνημείο αφιερωμένο στους Πεσόντες της μάχης της Παύλιανης η οποία έλαβε χώρα την 3η Ιουνίου του 1943. Η μάχη της Παύλιανης υπήρξε μια από τις κορυφαίες συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ του Συγκροτήματος Κεντρικής και Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας (Ρούμελης) οι οποίες αντιμετώπισαν μερικές χιλιάδες Ιταλούς στρατιώτες. Μετά το τέλος της Κατοχής, η Παύλιανη υπήρξε προπύργιο των ανταρτών και βρέθηκε μοιραία στο επίκεντρο της εμφύλιας διαμάχης. Το παρακάτω απόκομμα από τον Τύπο του έτους 1947 καταγράφει εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού στην ευρύτερη περιοχή της Παύλιανης όπου "συνελήφθησαν οκτώ ένοπλοι συμμορίται και ανευρέθηκαν έτεροι εγκαταλελειμμένοι οκτώ τραυματίαι":

Έτερο ιστορικό τεκμήριο από τον Τύπο του έτους 1948 καταγράφει την Παύλιανη ως πάλαι ποτέ "έδρα των συμμοριτών" στην οποία είχε πλέον εγκατασταθεί η έδρα της Ταξιαρχίας κάνοντας αναφορά στο γεγονός πως δεν υπήρχαν κάτοικοι στο χωριό αφού αρκετοί είχαν ακολουθήσει τους αντάρτες στα βουνά και άλλοι είχαν προλάβει να ξεφύγουν. Η ίδια ανταπόκριση του ειδικού απεσταλμένου της εφημερίδας Στέφανου Ζώτου κάνει εκτενή αναφορά και στην αποτρόπαια σφαγή 44 μικρών παιδιών τα οποία στραγγαλίστηκαν από τους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού (Δ.Σ.Ε) οι οποίοι φέρεται να διασκόρπισαν τα νεκρά άψυχα σώματα στις χιονισμένες χαράδρες και τις ρεματιές μεταξύ Οίτης και Γκιώνας: 

Στην σύγχρονη Κάτω Παύλιανη υπάρχουν λίγα παραδοσιακά σπίτια, η κεντρική πλατεία (όπου συγκεντρώνονται σε καθημερινή σχεδόν βάση υπαίθριοι πωλητές τοπικών προϊόντων - μήλων, φασολιών, πατατών κτλ.), ορισμένα καταλύματα - ξενώνες (όπως λ.χ. οι πέτρινοι παραδοσιακοί ξενώνες "Πέτρινο"και "Εποχές" πάνω στην πλατεία της Κάτω Παύλιανης, το "Αγρόκτημα Βασιλικιά") και εστιατόρια-ταβέρνες (όπως λ.χ. η ταβέρνα της οικογένειας Αναστασίου κάτω από τον ξενώνα "Εποχές" ή το "Ξύλο και Παράδοση" με το σπιτικό φαγητό, τα ντόπια παραδοσιακά προϊόντα και τις διάφορες χειροτεχνίες /  ξυλοτεχνίες προς πώληση). 

Η πρώτη στάση μας οδηγεί στις γειτονικές Βρύζες Φωκίδος για ένα κυνήγι μανιταριών μέσα στο καταπράσινο δάσος: 

Το καταφύγιο Οίτη (σε υψόμετρο 1.240 μέτρων) με το ζεστό σαλόνι, τα αξιόλογα ροφήματα και τα γλυκά, αποτέλεσε ιδανικό μέρος για ξεκούραση και ... στέγνωμα μετά από μια έντονη λασπωμένη πεζοπορία υπό τη δυνατή βροχή.  

Αξιοσημείωτες είναι οι διάφορες εναλλακτικές ορεινές δραστηριότητες τις οποίες προσφέρει το καταφύγιο Οίτη, όπως λ.χ. το παρακάτω εικονιζόμενο "Πάρκο Περιπέτειας": 

Επιστρέφοντας στην Κάτω Παύλιανη για διαμονή μιας νύχτας, το επόμενο πρωινό ξημερώνει με ευνοϊκότερες καιρικές συνθήκες: 

Η επαρχιακή οδό Οίτης η οποία ενώνει την Κάτω Παύλιανη με την Άνω προσφέρεται για περπάτημα με μια μικρή ενδιάμεση στάση για πρωινό στο καφέ Μαντάμια με το προνομιακό μπαλκόνι.  

Ενδεικτικά δείγματα αρχιτεκτονικής στην επαρχιακή οδό Οίτης, στη διαδρομή μεταξύ Κάτω και Άνω Παύλιανης: 

Πρωινό στο καφέ Μαντάμια: 

Φωτογραφικές αποτυπώσεις του τοπίου από τον άνω όροφο του προαναφερομένου καφέ με την όμορφη θέα: 

Συνεχίζοντας την πορεία μας επί της επαρχιακής οδού Οίτης, στο δεξί χέρι συναντάμε μια μικρή πηγή με γάργαρο νεράκι: 

Μερικές δεκάδες μέτρα παρακάτω, η είσοδος στο ιδιαίτερο "Πάρκο Αναψυχής Πηγών Ασωπού":

Αμέσως μετά την πρωτότυπη Μουσική Γέφυρα, μπροστά μας βρίσκεται το Μουσείο Υδροκίνησης το οποίο αποτελείται από τρία πέτρινα κεραμοσκεπή κτίσματα, τα οποία στεγάζουν χώρους παραδοσιακών τεχνών, Νεροπρίονο, Μαντάνι, Νερόμυλο και Νεροτριβή (Τρίστιλα) εκμεταλλευόμενα τα άφθονα ρέοντα νερά στα παρακείμενα κανάλια καθ’όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Από αυτό το σημείο ξεκινά ένα (αρχικώς ξύλινο) μονοπάτι το οποίο οδηγεί  - με διακλαδώσεις - στα ενδότερα του θεματικού πάρκου όπου επισκέπτες κάθε ηλικίας μπορούν, εκτός από τη συνεχή επαφή με το δάσος των πανύψηλων δένδρων αλλά και το υγρό στοιχείο, να πεζοπορήσουν ακολουθώντας τη διαδρομή του ποταμιού, να απασχοληθούν με πρωτότυπες δραστηριότητες και ευφάνταστες αθλοπαιδιές (τραμπολίνο, river volley, ξύλινο ποδοσφαιράκι για ... ανθρώπους, bowling, ρακέτες κ.α.), να ξαποστάσουν σε ευφάνταστα παγκάκια, περίπτερα, δενδρόσπιτα και αιώρες, να κάνουν πικ-νικ σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους, να δοκιμάσουν να περάσουν πάνω από τα νερά του Ασωπού με τη χρήση ενός χειροκίνητου ποδηλάτου ή κάποιας ειδικά διαμορφωμένης κούνιας, να πιουν νερό από τις πηγές του Ασωπού ποταμού κ.α.

Η ώρα περνάει γρήγορα αλλά και πολύ ευχάριστα μέσα στα μαγικά μονοπάτια του Πάρκου Αναψυχής στην Παύλιανη, έναν προορισμό πραγματικά ιδανικό για μικρούς και μεγάλους.

Επιστρέφοντας ξανά στην επαρχιακή οδό Οίτης, ανηφορίζουμε πεζοί προς την Άνω Παύλιανη παρατηρώντας γύρω μας τα καλαίσθητα έργα τέχνης αγνώστων καλλιτεχνών που ομορφαίνουν και δίδουν μια ξεχωριστή νότα στους δημόσιους χώρους: 

Άποψη τοπίου από ένα προνομιακό σημείο στο δρόμο μεταξύ Κάτω και Άνω Παύλιανης: 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, στην Παύλιανη Φθιώτιδας γυρίστηκε το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας μεγάλου μήκους "Μας Κρύβουν τον Ήλιο", σε σκηνοθεσία Θάνου Σαντά, η οποία αναφέρεται στην περίοδο της γερμανοϊταλικής Κατοχής:

Η Άνω Παύλιανη, όπως προείπαμε, είναι σαφέστατα μεγαλύτερη από την Κάτω Παύλιανη. Σημεία αναφοράς της Άνω Παύλιανης είναι ο ιερός ναός του Αγίου Αθανασίου (του οποίου η κατασκευή τοποθετείται χρονικά στο έτος 1868) με το χαρακτηριστικό πέτρινο καμπαναριό καθώς και το λιθόκτιστο Δημοτικό Σχολείο του χωριού. 

Από την Άνω Παύλιανη μπορεί κάποιος να εξορμήσει προς τα Πυρά του Ηρακλέους, τον τόπο όπου φέρεται ότι μαρτύρησε ο μυθικός ήρωας Ηρακλής, ο οποίος προσπαθώντας να ελευθερωθεί από τον δηλητηριασμένο μανδύα, έπεσε στις φλόγες. Μάλιστα πλησίον του σημείου διασώζονται τμήματα δωρικού ναού αφιερωμένου στον Ηρακλή ο οποίος χρονολογείται περί τον 3ο αιώνα π.Χ.. Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μικρές και μεγάλες εξορμήσεις στον Εθνικό Δρυμό της Οίτης (σσ. το Βασιλικό Διάταγμα περί ιδρύσεως του Εθνικού Δρυμού Οίτης δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως την άνοιξη του έτους 1966), λ.χ. μέχρι το Καταφύγιο ή τις "Καταβόθρες" και άλλα σημεία αναφοράς, τις οποίες μπορεί ο επισκέπτης να επιχειρήσει με ορμητήριο την Άνω Παύλιανη. 

Στην Άνω Παύλιανη καταγράφεται ένας ξενώνας (ο "Ξενώνας της Κατερινάς" ο οποίος διαθέτει και εστιατόριο) όπως επίσης ορισμένες ταβέρνες (ταβέρνα της Λίτσας, ταβέρνα του Κατσίμπα, ταβέρνα του Ρηγάκη, "ο Έλατος") που προσφέρουν στους επισκέπτες καλό σπιτικό φαγητό. 

Πολυκαιρισμένη πινακίδα της επαρχιακής οδού Οίτης: 

Η δεύτερη μέρα της εξόρμησης βάδιζε προς το τέλος της και τα χρώματα της δύσης του ηλίου ζωγράφισαν για ώρα τον ορίζοντα στο δρόμο της επιστροφής προς το λεκανοπέδιο της Αττικής από την Εθνικό Οδό Αθηνών-Λαμίας με το φεγγάρι να βρίσκεται ήδη αρκετά ψηλά στον ουρανό: 

Δείτε όλες τις προσωπικές φωτογραφίες από την διήμερη απόδραση στην Παύλιανη Φθιώτιδας εδώ.

Πηγές:

• Δήμος Λαμιέων - Γνωρίστε το χωριό της Παύλιανης
• Προσωπική Έρευνα

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι:

Καταφύγιο Οίτη

"Πέτρινο" και "Εποχές"

"Ξύλο και Παράδοση"

Καφέ Μαντάμια

Μουσείο Υδροκίνησης

Ο Ξενώνας της Κατερίνας

Φωτογραφίες:

• Όλες οι φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.