ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑΣ "Ν. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ"

Το Ινστιτούτο Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" ιδρύθηκε κατά το έτος 1938. Ήδη, πριν το θάνατο του Νικολάου Κανελλόπουλου (1864 - 26 Αυγούστου 1936), είχαν δρομολογηθεί οι απαραίτητες ενέργειες για την κατασκευή του κτιρίου το οποίο θα στέγαζε τις προγραμματισμένες δραστηριότητες. Άλλωστε το όραμα της διευθύνσεως της Ανωνύμου Ελληνικής Εταιρείας Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων ("Α.Ε.Ε.Χ.Π.Λ.") υπήρξε η συμπλήρωση και η ανάδειξη των τομέων έρευνας που από τα χρόνια της ιδρύσεως του εργοστασίου είχαν αρχίσει να πλαισιώνουν τις παραγωγικές του δραστηριότητες.

Στα εργαστήρια λοιπόν του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" εκτελούνταν πάσης φύσεως ερευνητικές εργασίες (λ.χ. εργασίες εξευγενισμού μεταλλευμάτων), εκπονούνταν μελέτες για την βιομηχανική εκμετάλλευση των πλούσιων φαρμακευτικών φυτών του τόπου κ.α. Ταυτόχρονα, στο εν λόγω Ινστιτούτο προσαρτήθηκε το εδαφολογικό τμήμα για την μελέτη και τον προσδιορισμό των λιπαντικών αναγκών των ελληνικών περιοχών καθώς και το εντομολογικό και φυτοπαθολογικό τμήμα. Η δε Βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου, η οποία συγκροτήθηκε και επεκτάθηκε με το πέρασμα των χρόνων, εξελίχθηκε στην πλουσιότερη και πληρέστερη βιβλιοθήκη χημικών και γεωργικών συγγραμμάτων ολόκληρης της χώρας. Εκτός από τη Βιβλιοθήκη, οργανώθηκε η λειτουργία Μουσείου Μεταλλευμάτων και Πετρωμάτων της Ελλάδος. Το Ινστιτούτο Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" διέθετε εργαστήρια χημείας και ξενώνες στα οποία Έλληνες και αλλοδαποί ειδικοί επιστήμονες μπορούσαν να πραγματοποιούν ερευνητικό έργο, ενώ εντός των ιδίων εγκαταστάσεων μπορούσαν να εκπαιδεύονται ή να ασκούνται απόφοιτοι σχετικών σχολών του Πανεπιστημίου και του Πολυτεχνείου. 

Όπως είναι αντιληπτό, η ίδρυση και λειτουργία του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" λίγο πριν το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξε άκρως πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα. Το Ινστιτούτο Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" ενημέρωνε τους Έλληνες αγρότες για την χρήση λιπαντικών προϊόντων, διεξήγαγε εδαφολογικές μελέτες ερευνώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εδαφών σε διάφορες περιοχές της χώρας προτείνοντας νέες μεθόδους και τρόπους καλλιέργειας ενώ πραγματοποιούσε έρευνες σχετικά με τις διάφορες ασθένειες των φυτών και τους τρόπους καταπολέμησης αυτών. 

Εκτός ελληνικών συνόρων, το υπό εξέτασιν Ινστιτούτο απέκτησε αναγνωρισμένο κύρος με την δημοσίευση μελετών και ερευνών σε ειδικά περιοδικά ενώ προχώρησε στην έκδοση του δικού του περιοδικού υπό τον τίτλο "Αγροτικός Ταχυδρόμος". 

Συνοπτικά, αξίζει να αναφερθούμε στους άξονες οργάνωσης του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" οι οποίοι ήταν οι εξής: α) Διεύθυνση και Γραμματεία, β) Τμήμα Αναλυτικών Χημειών το οποίο ανέλυε τις πρώτες και βοηθητικές ύλες του Εργοστασίου με τη βοήθεια του μεταγενέστερου Εργαστηρίου Ενόργανων Αναλύσεων, γ) Τμήμα Βιομηχανικής Παρακολούθησης το οποίο παρακολουθούσε την παραγωγική διαδικασία του Εργοστασίου και εξέταζε γενικότερα θέματα βιομηχανικής παραγωγής, δ) Τμήμα Εδαφολογίας το οποίο πέραν από την μελέτη και ανάλυση των διαφόρων τύπων ελληνικών εδαφών συνέταξε εδαφολογικούς χάρτες διαφόρων περιοχών της χώρας και ε) Επιστημονική Βιβλιοθήκη. 

Η σύγχρονη εικόνα εγκατάλειψης του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" όπως αυτή αποτυπώθηκε μέσα από το φωτογραφικό οδοιπορικό εντός των εγκαταστάσεων των Λιπασμάτων της Δραπετσώνας στα μέσα της δεκαετίας του 2010:

Η βόρεια όψη του ορθογωνικού κτιρίου - έδρας του Ινστιτούτου:

Από τα σπασμένα παράθυρα του ισογείου, ο φωτογραφικός φακός αποτυπώνει την εγκατάλειψη στο εσωτερικό του κτιρίου:

Ο υπαίθριος χώρος έναντι του κτιρίου του Ινστιτούτου - στο βάθος οι πολυκατοικίες της οδού Γρηγορίου Λαμπράκη (Δραπετσώνα):

Άλλη μια άποψη του πάλαι ποτέ προσεκτικά οργανωμένου υπαιθρίου χώρου του Ινστιτούτου. Στο φωτογραφικό κάδρο διακρίνεται επίσης ο χαρακτηριστικός υδατόπυργος των Λιπασμάτων:

Ξεχασμένη μέσα στις πυκνές φυλλωσιές, η προτομή του Νικολάου Κανελλόπουλου:

Η νότια όψη του εγκαταλειμμένου κτιρίου του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος":

Παρατηρώντας την όψη του κτιρίου, είναι εμφανή τα σημάδια βανδαλισμού, προσπάθειας παράνομης εισόδου στο εσωτερικό του κτιρίου καθώς και προσπάθειας αποψίλωσης και αφαίρεσης (κλοπής) οποιουδήποτε υλικού δύναται να μεταπωληθεί. Το κτίριο του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος" μπορεί μεν να γλύτωσε από την προγραμματισμένη κατεδάφιση κατά την διάρκεια των έργων κατασκευής της περιφερειακής λεωφόρου, δεν γλύτωσε όμως από την απάθεια και την αδιαφορία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Το εγκαταλειμμένο κτίριο όπως καταγράφηκε φωτογραφικά στα τέλη του έτους 2023:

Οι ενημερωτικές πινακίδες που τοποθετήθηκαν κατά το έτος 2023 παρέχοντας χρήσιμες ιστορικές πληροφορίες σχετικά με σημεία αναφοράς του Πολυχώρου των Λιπασμάτων, όπως λ.χ. ο εικονιζόμενος υδατόπυργος και το υπό εξέτασιν κτίριο του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας "Ν. Κανελλόπουλος":

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Στα Λιπάσματα της Δραπετσώνας - Φωτογραφικό Οδοιπορικό (2015)

Ο εργατικός οικισμός της Εταιρείας των Λιπασμάτων

Μια βραδιά στον Πολυχώρο Λιπασμάτων (2019)

Ένα απόγευμα στον Πολυχώρο Λιπασμάτων

Παραμονή Πρωτοχρονιάς στον Πολυχώρο Λιπασμάτων Δραπετσώνας

Τα Δημοτικά Σφαγεία Πειραιώς

Ο ταινιόδρομος του Κράκαρη

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από: 

• "Ανώνυμη Ελληνική Εταιρεία Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων (1909-1993) - Παρελθόν και Μέλλον ενός Ιστορικού Βιομηχανικού Συγκροτήματος, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος, Ιούνιος 2001. 

Φωτογραφίες:

• Όλες οι φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.