ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΥΡΗΝΟΚΙΝΗΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΠΛΟΙΟ "ΣΑΒΑNΝΑ" ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ [1965]

Ήταν μεσημέρι (1 μ.μ.) της δευτέρας (2ας) Φεβρουαρίου του 1965 όταν το πρώτο εμπορικό πυρηνοκίνητο φορτηγό ατμόπλοιο στον κόσμο κατέφθανε στον κεντρικό λιμένα Πειραιώς. Το NS Savannah (Σαβάννα) πλεύρισε στην αποβάθρα Βασιλέως Κωνσταντίνου (ήτοι στην αποβάθρα της Τρούμπας) και τον πλοίαρχο και τους αξιωματικούς αυτού υποδέχθηκαν ο τότε Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Μπίρης, ο τότε Δήμαρχος Πειραιώς κ. Κυριακάκος, ο τότε εν Αθήναις πρεσβευτής των Η.Π.Α., εκπρόσωποι της ελληνικής επιτροπής ατομικής ενέργειας, ο τότε Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας ναύαρχος κ. Βασιλειάδης, ο τότε αρμόδιος διευθυντής πλοίαρχος κ. Βαγενάς καθώς και ανώτεροι αξιωματικοί των διαφόρων όπλων και σωμάτων ασφαλείας. 

Μετά την ανάκρουση των δύο εθνικών ύμνων ΗΠΑ και Ελλάδος, πρώτος έλαβε τον λόγο ο Δήμαρχος Πειραιώς κ. Κυριακάκος ο οποίος καλωσόρισε την άφιξη του NS Savannah στον πρώτο λιμένα της χώρας ευχόμενος οι ΗΠΑ να συνεχίσουν τις προσπάθειες στον τομέα της εφαρμογής ατομικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς και ακολούθησαν, με ανάλογο περιεχόμενο, οι ομιλίες του εκπροσώπου της ελληνικής επιτροπής ατομικής ενέργειας και του Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Μπίρη. Ύστερα ομίλησαν ο πρεσβευτής των ΗΠΑ κ. Λαμπουΐς και ο πλοίαρχος του πλοίου κ. Ντέιβιντ Μακ Μίκαελ για να επακολουθήσει ξενάγηση στα διάφορα διαμερίσματα του NS Savannah. 

To NS Savannah, όπως προείπαμε υπήρξε το πρώτο πυρηνοκίνητο εμπορικό πλοίο το οποίο κατασκευάστηκε ως πρότυπο εγχείρημα στα τέλη της δεκαετίας του 1950 με συνολικό κόστος περί τα 50 εκατομμύρια δολάρια, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού αντιδραστήρα αξίας 28,3 εκατομμυρίων δολαρίων. Σκοπός της κατασκευής του συγκεκριμένου πλοίου εκείνη την εποχή, κατόπιν σχετικής προτάσεως του προέδρου Dwight Eisenhower το 1955, υπήρξε η προσπάθεια αποδείξεως πως η ατομική ενέργεια μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για ωφέλιμους / ειρηνικούς σκοπούς. Βέβαια, από την άλλη πλευρά, το εν λόγω project το οποίο χρηματοδοτήθηκε από διάφορες πηγές εντός των ΗΠΑ, οφείλει να εξεταστεί με βάση τις ιδιαίτερης συνθήκες του Ψυχρού Πολέμου και τις γενικότερες ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης (με δεδομένο πως οι Σοβιετικοί επίσης είχαν κατασκευάσει νωρίτερα ένα μη πολεμικό πυρηνοκίνητο πλοίο). Το NS Savannah έλαβε το όνομά του προς τιμήν του SS Savannah το οποίο υπήρξε το πρώτο ατμόπλοιο που είχε διασχίσει τον Ατλαντικό Ωκεανό. Το πυρηνοκίνητο Σαβάννα, το οποίο παραδόθηκε στις 21 Ιουλίου του 1959, παρέμεινε εν υπηρεσία από το 1962 έως το 1972, όντας ένα από τα μόλις τέσσερα πυρηνοκίνητα εμπορικά πλοία που κατασκευάστηκαν ποτέ. Όπως προαναφέραμε, το πρώτο μη πολεμικό πυρηνοκίνητο πλοίο - προ του Σαβάννα - υπήρξε το Σοβιετικό παγοθραυστικό Lenin το οποίο είχε παραδοθεί στις 5 Δεκεμβρίου του 1957. 

Όπως είναι φυσικό, η παρουσία του πρώτου εμπορικού πυρηνοκίνητου σκάφους στο λιμάνι του Πειραιά έτυχε ανάλογης υποδοχής τόσο από τους Έλληνες πολίτες - οι οποίοι το επισκέφθηκαν - όσο και από τον ελληνικό Τύπο εκείνης της εποχής: 

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως αρκετά σχολεία του Πειραιά - και όχι μόνον - έσπευσαν να πραγματοποιήσουν εκδρομή - επίσκεψη στο αμερικανικό πλοίο με αποτέλεσμα αρκετοί Πειραιώτες να διατηρούν σχετικές αναμνήσεις. Ενδεικτικό εξώφυλλο σχολικού τετραδίου της εταιρίας Chouette στο οποίο καταγραφόταν το υπό εξέτασιν "πρώτον πυρηνοκίνητον πλοίον "Σαβάννα" στο λιμάνι του Πειραιά", σε μια φωτογραφία του Ν. Στουρνάρα. 

Συνολικά, το NS Savannah παρέμεινε δέκα ημέρες στο κεντρικό λιμάνι του Πειραιώς στα πλαίσια της διεθνούς περιοδείας - επίδειξης ανά τον κόσμο. Μετά την αναχώρηση του "Σαβάννα" από το λιμάνι του Πειραιά πραγματοποιήθηκαν συν τοις άλλοις σχετικές υποθαλάσσιες μετρήσεις ραδιενέργειας στον περιβάλλοντα χώρο του λιμένα δίχως να προκύψει κάποιο ανησυχητικό εύρημα. 

Για την ιστορία, το NS Savannah ταξίδεψε ανά τον κόσμο ως επιβατηγό/εμπορικό πλοίο, προτού μετατραπεί σε καθαρά εμπορικό πλοίο κατά το έτος 1965 για να ακολουθήσει η απόσυρσή του το 1971. Κατά την δεκαετία του 1970, το πλοίο το οποίο προοριζόταν για άλλες χρήσεις (όπως λ.χ. πλωτό ξενοδοχείο) δίχως επιτυχία, έμεινε παροπλισμένο αποτελώντας ουσιαστικά ένα επισκέψιμο πλωτό μουσείο, χρήση την οποία διατήρησε και κατά την δεκαετία του 1980. Από το 2008, το NS Savannah - στο οποίο πραγματοποιήθηκαν πλήθος εργασιών συντήρησης και επισκευών τόσο κατά τη δεκαετία του 1990 όσο και κατά την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα - βρίσκεται ως μουσείο στην αποβάθρα 13 του Canton Marine Terminal στην Βαλτιμόρη των ΗΠΑ (Baltimore, Maryland).

Παρόλο που ο αρχικός σκοπός της υπάρξεως του συγκεκριμένου πλοίου υπήρξε, όπως προαναφέραμε, η παρουσίαση/διαφήμιση των δυνατοτήτων της ειρηνικής χρήσεως ατομικής ενέργειας, σήμερα είναι ευρέως αποδεκτό ότι το εν λόγω εγχείρημα απέτυχε και το πλοίο-πρεσβευτής της χρήσης πυρηνικής ενέργειας το οποίο θα άλλαζε το κόσμο εν τέλει δεν επέτυχε τον σκοπό υπάρξεώς του ("The ship that totally failed to change the world"). Οι λόγοι της αποτυχίας χρήσης πυρηνικής ενέργειας σε επιβατικά/εμπορικά πλοία όπως και σε άλλα projects που αφορούσαν κίνηση τρένων, αεροπλάνων και αυτοκινήτων δια πυρηνικής/ατομικής ενέργειας, εκτός του υπέρογκου κόστους και του κινδύνου ατυχήματος/διαρροής, οφείλουν να αναζητηθούν ενδελεχώς σε πλήθος υφιστάμενων σχετικών μελετών δίχως όμως να αποκλείονται αναβιώσεις αυτών των εγχειρημάτων / ονείρων υπό άλλες συνθήκες στο μέλλον. 

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων.

Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• Περιοδικό "ΟΛΠ - Ο Λιμήν του Πειραιώς κατά το 1964" (εκ προσωπικής συλλογής)
• Ημερήσιος Τύπος Εποχής
• Wikipedia
• NS Savannah - Επίσημη Ιστοσελίδα
• BBC News - The ship that totally failed to change the world
• Atomic Insights - Why Did The NS Savannah Fail? Can She Really be Called a Failure?

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.