Η ΥΠΟΓΕΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ

Ένα από τα ξεχωριστά σημεία αναφοράς που πρέπει αναμφίβολα κάποιος να επισκεφθεί τουλάχιστον μια φορά ευρισκόμενος στην Κωνσταντινούπολη είναι η Βασιλική Δεξαμενή ή Βασιλική Κινστέρνα (ή Κιστέρνα) η οποία στην τουρκική γλώσσα αποδίδεται ως Yerebatan Saray (ήτοι "Υπόγειο Παλάτι" ή "Βυθισμένο Παλάτι") ή Yerebatan Sarnıcı (ήτοι "Υπόγεια Δεξαμενή", προφέρεται "Γεραμπατάν Σαρνιτζί"). Πρόκειται για την μεγαλύτερη υπόγεια δεξαμενή νερού που κατασκευάστηκε στην Πόλη, ένα αριστούργημα βυζαντινής αρχιτεκτονικής και μηχανικής, το οποίο βρίσκεται έναντι της Αγίας Σοφίας, στην περιοχή του Sultanahmet.

Κατασκευασμένη αρχικά κάτω από τη Βασιλική Στοά (η οποία δε διασώζεται), η δεξαμενή διαστάσεων περίπου 141 επί 66,5 μέτρων ανοικοδομήθηκε επί ημερών του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α' (527-565 μ.Χ.) μετά τη Στάση του Νίκα (έτος 532 μ.Χ.) οπότε και έλαβε τη σημερινή της μορφή. Η "κινστέρνα", ολικής χωρητικότητας περίπου 80.000 κυβικών μέτρων, χρησιμοποιήθηκε για την κάλυψη των αναγκών σε νερό του Μεγάλου Παλατιού, των γύρω οικοδομημάτων και ανακτόρων, αλλά και των κατοίκων της πόλης, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. 

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία, η Βασιλική Κινστέρνα ξεχάστηκε κατά τα χρόνια της Ύστερης Βυζαντινής Περιόδου. Ο Γάλλος αρχαιοδίφης, τοπογράφος και επιστήμων Pierre Gilles (1490–1555), γνωστός και ως Petrus Gyllius, ανακάλυψε τυχαία την ύπαρξη της παλαιάς αυτοκρατορικής δεξαμενής ορμώμενος από συζητήσεις με ντόπιους κατοίκους της Πόλης οι οποίοι υποστήριζαν ότι αντλούσαν νερό και έπιαναν ψάρια με θαυματουργό τρόπο, ιστορίες οι οποίες τον οδήγησαν σε έρευνες σε πηγάδια και υπόγεια σπιτιών και από εκεί κατέληξε στην ανακάλυψη της χαμένης επιβλητικής Βασιλικής Κινστέρνα. Όταν ο Gilles ανακάλυψε την Βασιλική Δεξαμενή, διασωζόταν ακόμη ένας αρχαίος αγωγός ανεφοδιασμού της, ο οποίος συνέλεγε νερό από διάφορα σημεία πέριξ της Πόλης. 

Αργότερα η Βασιλική Κινστέρνα χρησιμοποιήθηκε για να προμηθεύσει με νερό το Topkapi Saray, παραμένοντας σε χρήση μέχρι πρόσφατα. Οι πρώτες γνωστές εργασίες επισκευών και ανακαίνισης της Δεξαμενής έλαβαν χώρα κατά τον 18ο αιώνα, επί ημερών του Ahmed III υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Muhammad Agha of Kayseri. Ακολούθησαν εκτεταμένες εργασίες συντήρησης και ανακαίνισης κατά τον 19ο αιώνα, επί ημερών του Σουλτάνου Abdulhamid II (1876–1909). Το 1968 επισκευάστηκαν ρωγμές σε διάφορα σημεία και κολώνες της κατασκευής ενώ επιπρόσθετες εργασίες έλαβαν χώρα στα μέσα της δεκαετίας του 1980 (1985) υπό την επίβλεψη του Μητροπολιτικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης (Istanbul Metropolitan Museum). Κατά την διάρκεια των εργασιών του 1985, 50.000 τόνοι λάσπης αφαιρέθηκαν από την δεξαμενή ενώ κατασκευάστηκαν οι ξύλινοι διάδρομοι οι οποίοι αντικατέστησαν τις βάρκες οι οποίες παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για την περιήγηση στη Δεξαμενή! Η Βασιλική Κινστέρνα άνοιξε τις πύλες της στο κοινό στις 9 Σεπτεμβρίου του 1987 αποτελώντας έκτοτε έναν από τους σπουδαιότερους και πλέον πολυσύχναστους δημόσιους χώρους της Κωνσταντινούπολης. Τον Μάιο του έτους 1994 έλαβαν χώρα πρόσθετες εργασίες καθαρισμού. 

Συμμετρία, σχεδιασμός, υποδειγματική θολοδομία και υδρομηχανική. Οι 336 το πλήθος εντυπωσιακοί κίονες είναι διατεταγμένοι σε 28 σειρές και το αποτέλεσμα είναι άκρως εντυπωσιακό, υπό τους ήχους κλασικής μουσικής:

Στα αξιοσημείωτα καταγράφεται το γεγονός ότι για την κατασκευή της υπόγειας δεξαμενής χρησιμοποιήθηκαν ερείπια παλαιότερων μνημειακών οικοδομημάτων της Κωνσταντινούπολης. Σε αρκετά μάλιστα σημεία, ευδιάκριτος είναι ο διάκοσμος εκείνων των τμημάτων που επανα-χρησιμοποιήθηκαν για την οικοδόμηση της δεξαμενής. 

Στη βορειοδυτική πλευρά της αυτοκρατορικής δεξαμενής, δύο συγκεκριμένοι κίονες - προέρχονται από κάποιο παλαιότερο κτίσμα της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου - μονοπωλούν το ενδιαφέρον των επισκεπτών καθώς στηρίζονται σε αρχαίες ελληνικές βάσεις όπου έχουν σκαλιστεί δύο ογκώδη γοργόνεια, με ανάγλυφες κεφαλές Μέδουσας, το ένα από αυτά τοποθετημένο ανάποδα και το άλλο στο πλάι. 

Αποχαιρετισμός στην "δροσερή" υπόγεια Βασιλική Κινστέρνα με την μυστηριακή αύρα που παραπέμπει στις ένδοξες εποχές του Βυζαντίου:

Το κτίριο διαμέσου του οποίου γίνεται η είσοδος στη Βασιλική Δεξαμενή:

Εισιτήριο εισόδου στην υπόγεια δεξαμενή (Δεκέμβριος 2015): 

Στα αξιοσημείωτα το καλαίσθητο δεκασέλιδο ενημερωτικό φυλλάδιο με τίτλο "Στα βαθιά της ιστορίας", το οποίο διατίθεται δωρεάν σε πολλές γλώσσες (συμπεριλαμβανομένου και της ελληνικής): 

Δείτε εδώ φωτογραφίες από τη δεύτερη επίσκεψή μου στην υπόγεια Βασιλική Δεξαμενή του Ιουστινιανού στην Κωνσταντινούπολη.

Διαβάστε τα παρακάτω ιστορικά / φωτογραφικά θέματα από τις επισκέψεις μου στην Πόλη:

Το νοσταλγικό τραμ της Μεγάλης Οδού του Πέραν

Οι τοιχογραφίες της Αγίας Σοφίας

Στο Τζαμί του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδας Σταυροδρομίου

Ο Πύργος του Γαλατά

Στην φωτόλουστη Αγία Ειρήνη

Επίσκεψη στο Gulhane Parki

Στην οδό Kumbaraci

Η στοά του Χρηστάκη Ζωγράφου

Το υπόγειο Tunel από το Karakoy στο Beyoglu

Η έπαυλις της οικογένειας Sarica

Η αιγυπτιακή αγορά των μπαχαρικών

Η στοά της Συρίας

Μια βραδιά στους δερβίσηδες

Το Ναυτικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης (Deniz Musezi)

Οι γάτες της Κωνσταντινούπολης

Με ποδήλατο στην Πρίγκηπο

Κρουαζιέρα στα Πριγκηπόνησα

Το νοσταλγικό τραμ Kadikoy-Moda

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Wikipedia
• Online Encyclopaedia on the Greeks in Constantinople

Φωτογραφίες: 

• Όλες οι φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED). 
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο. 
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.