ΜΕΓΑΡΟ ΣΥΡΕΓΓΕΛΑ

Το εικονιζόμενο στην κάτωθι ασπρόμαυρη φωτογραφική αρχειακή καταγραφή της εποχής του Μεσοπολέμου τετραώροφο Μέγαρο Συρεγγέλα πήρε την τελική του μορφή κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα. Ευρισκόμενο επί της οδού Ομήρου (σσ. η σημερινή οδός Μακράς Στοάς), επί της πολυσύχναστης πλατείας Θεμιστοκλέους, πλησίον δυο σημείων αναφορών του Πειραιά εκείνης της εποχής, του Δημαρχείου (Ωρολόγιον) και της Κεντρικής Δημοτικής Αγοράς, αποτέλεσε ένα από τα αρκετά Μέγαρα γραφείων και καταστημάτων της πόλεως του Πειραιώς εκείνων των καιρών.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως το κτίριο το οποίο εξελίχθηκε αργότερα στο Μέγαρο Συρεγγέλα, προϋπήρχε ως διώροφος οικία ιδιοκτησίας Σκυλίτση, στη συμβολή των οδών Ομήρου και Ιπποκράτους, από τα τέλη του 19ου αιώνα, όπως αποδεικνύεται από το παρακάτω επιχρωματισμένο επιστολικό δελτάριο των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα (Πειραιεύς: Πλατεία Θεμιστοκλέους / Pirée: Place Themistocles). 

Προς τεκμηρίωση των παραπάνω, αναγγελία ενοικίασης της εν τη πλατεία Θεμιστοκλέους οικίας των κ.κ. Αδελφών Συρεγγέλα (πρώην Σκυλίτση), μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1901:

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως στο υπό εξέτασιν Μέγαρο, ιδιοκτησίας της εμπορικής οικογενείας των αδελφών Χαράλαμπου και Δημητρίου Συρεγγέλα, εντός του οποίου στεγάστηκαν γραφεία διαφόρων επαγγελματιών και επιχειρήσεων, ξεκίνησε τις εργασίες της αμέσως μετά την ίδρυσή της, το φθινόπωρο του έτους 1916, η Τράπεζα Πειραιώς.

Η Τράπεζα Πειραιώς στο ισόγειο του Μεγάρου Συρεγγέλα, στη συμβολή των οδών Ομήρου (σσ. η σημερινή οδός Μακράς Στοάς) και Ιπποκράτους, επί της πλατείας Θεμιστοκλέους. ¨Έξωθεν της Τραπέζης Πειραιώς, επί της προαναφερόμενης πλατείας, στις αρχές του 20ου αιώνα βρισκόταν ο συνήθης τόπων των Δημοσίων Πλειστηριασμών που πραγματοποιούνταν στην πόλη του Πειραιά! 

Ιστορικά τεκμήρια από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1920 όπου γίνεται αναφορά στην Μεγάλη Οικία Συρεγγέλα και στο Μέγαρο Συρεγγέλα (σσ. πρόκειται για το ίδιο κτίριο).

Στα μέσα της δεκαετίας του 1920, στο Μέγαρο Συρεγγέλα είχαν την έδρα τους διάφορες επιχειρήσεις όπως λ.χ. το Πρακτορείο Ν. Β. Σκουλάτου και Σια (στον δεύτερο όροφο):

Η γνωστή ασφαλιστική "Ανώνυμος Εταιρία των Γενικών Ασφαλειών της Ελλάδος": 

Το υπό εξέτασιν Μέγαρο Συρεγγέλα όπως καταγράφηκε φωτογραφικά δια χειρός Πέτρου Πουλίδη στο αριστερό άκρο του επόμενου φωτογραφικού κάδρου. Η εν λόγω ασπρόμαυρη φωτογραφία, καταγράφει τα εγκαίνια του εν Πειραιεί υποκαταστήματος της Αγγλοαμερικανικής Τραπέζης της Ελλάδος, στο χαρακτηριστικό κτίριο με το τριγωνικό αέτωμα το οποίο διακρίνεται στο μέσον της ασπρόμαυρης φωτογραφίας.

Ο Μέγας Οδηγός Πειραιώς του έτους 1929-1930 μας προσφέρει μια πληρέστατη εικόνα των επαγγελματιών και εταιριών που διατηρούσαν γραφεία στο Μέγαρον Συρεγγέλα επί της πλατείας Θεμιστοκλέους: στο ισόγειο τμήμα του Μεγάρου βρίσκονταν το κατάστημα της Τράπεζας Πειραιώς, το κιβωτιοποιείον του Κ. Λελούδα και το πρατήριο σιγαρέττων του Μαργαρίτη. Στον Α' Όροφο οι αδελφοί Φραγκόπουλοι, το Προξενείον της Νορβηγίας και τα γραφεία του εκτελωνιστή Χαρ. Λεχούρη και του δικηγόρου Χρ. Πασχίδη. Στον Β' Όροφο τα γραφεία των Ζ. Παντάκη, Αριστ. Σακελλαρίου και Ν. Σαντοριναίου καθώς το πρακτορείο Κάρρ και Δζενεράλ. Τέλος στον Γ' Όροφο διατηρούσαν την έδρα τους οι εμπορικές επιχειρήσεις των Γ.Ν. Ασημακόπουλου και Σια και των Αφών Μπαρκή. 

Το Μέγαρο Συρεγγέλα με εμφανή την πινακίδα της Ανωνύμου Εταιρίας "Γενικαί Ασφάλειαι της Ελλάδος" στον εξώστη του Β' ορόφου: 

Στην επόμενη δίγλωσση ασπρόμαυρη καρτ-ποστάλ των εκδόσεων Δέλτα, εντός περιγράμματος έχει σημανθεί το Μέγαρο Συρεγγέλα, στα αριστερά του Ωρολογίου:

Ακολουθούν δυο ενδεικτικές ιστορικές αναφορές εταιριών που δραστηριοποιήθηκαν στο υπό εξέταση Μέγαρο Συρεγγέλα:

• Οι Αδελφοί Φραγκόπουλοι:

Ο Ναυτικός Οίκος των Αδελφών Φραγκόπουλων ιδρύθηκε κατά το έτος 1880 στην Σύρο και δραστηριοποιήθηκε στο νησί των Κυκλάδων μέχρι το 1889, έτος κατά το οποίο η έδρα μεταφέρθηκε στον Πειραιά. Ο Ε. Φραγκόπουλος, εκτιμώντας τη συνεχή άνοδο και ανάπτυξη του λιμένος του Πειραιώς έναντι της Ερμουπόλεως Σύρου, αποφάσισε την μεταφορά της έδρας της εταιρίας του και δικαιώθηκε εκ του αποτελέσματος αφού ο Πειραιάς εξελίχθηκε ραγδαία σε μέγα ναυτιλιακό και εμπορικό κέντρο της Μεσογείου κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Στον Πλήρη Οδηγό του Πειραιώς του έτους 1906-1907 το ατμοπλοϊκό πρακτορείο του Ε. Φραγκόπουλου καταγράφεται επί της οδού Αιγέως (σσ. η σημερινή ΙΙας Μεραρχίας) και ο ίδιος φέρεται ως αντιπρόσωπος της Γερμανικής Ατμοπλοΐας αλλά και της Σαμιακής Ατμοπλοΐας. Στον Πανελλήνιο Οδηγό του 1912, ο Ε. Φραγκόπουλος καταγράφεται εκ νέου ως πράκτορας τόσο της Γερμανικής (Deutsche Levante) όσο και της Σαμιακής Ατμοπλοΐας με γραφεία πάντοτε επί της οδού Αιγέως.

Ενδεικτική αρχειακή καταχώρηση του έτους 1914 με αναφορά στους εν Πειραιεί αδελφούς Φραγκόπουλου με έδρα στην πλατεία Καραΐσκάκη:

Μετά το θάνατο του ιδρυτή της εταιρίας Ε. Φραγκόπουλου, οι γιοί του Γεώργιος και Γρηγόριος Φραγκόπουλος επέκτειναν τις δραστηριότητες της οικογενειακής επιχειρήσεως ιδρύοντας υποκατάστημα και στο λιμάνι της Πάτρας. Στην επόμενη διαφημιστική καταχώρηση οι εφοπλιστές, πράκτορες και ναυλομεσίτες Αδελφοί Φραγκόπουλοι καταγράφονται με γραφεία τόσο στον Πειραιά, επί της πλατείας Θεμιστοκλέους όσο και στην Πάτρα. 

Με έδρα πλέον στο λιμάνι του Πειραιώς, οι αδελφοί Φραγκόπουλοι ενεργώντας ως εφοπλιστές, πράκτορες και ναυλομεσίτες, διέθεταν συμφωνίες και συνεργασίες με πολλές εταιρίες ευρωπαϊκών χωρών των οποίων αναλάμβαναν την αντιπροσώπευση. Στο παρακάτω ιστορικό τεκμήριο από τον Τύπο το 1911, οι αδελφοί Φραγκόπουλοι καταγράφονται ως αντιπρόσωποι της εταιρίας Deutsche Levant Linle: 

Από τον Τύπο του έτους 1916, όπου οι αδελφοί Φραγκόπουλοι ως αντιπρόσωποι της εταιρίας Hamburg-Amerika Linle διέθεταν ειδικό τμήμα για την κάλυψη των αναγκών των πολυπληθών μεταναστών που έφευγαν από την Ελλάδα με πλοία που αναχωρούσαν από τον Πειραιά και μέσω Αμβούργου (και άλλων ευρωπαϊκών χωρών) κατέληγαν στις Η.Π.Α. 

Ενδεικτικά παραδείγματα από τον Τύπο της δεκαετίας του 1920: 

• Γενικαί Ασφάλειαι της Ελλάδος Α.Ε. 

Η Ανώνυμος Εταιρία "Γενικαί Ασφάλειαι Ελλάδος Α.Ε." ιδρύθηκε στον Πειραιά κατά το έτος 1917 από έναν όμιλο ισχυρών παραγόντων της ναυτιλιακής αγοράς εκείνης της εποχής: Ο Γ. Δρακούλης (πληρεξούσιος Ιθάκης), τα αδέλφια Ανδρέα και Κωνσταντίνος Μαζαράκης, ο Ν.Δ. Λυκιαρδόπουλος και λίγο αργότερα ο εφοπλιστής Αλέξανδρος Γιαννουλάτος (πληρεξούσιος Κεφαλληνίας) ίδρυσαν την προαναφερόμενη εταιρία με αρχικό κεφάλαιο 2.500.000 δραχμές. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τα ίδια αυτά πρόσωπα είχαν πρωταγωνιστήσει και στην ίδρυση της Τραπέζης Πειραιώς ένα χρόνο νωρίτερα, η οποία τράπεζα έδρευε στο ίδιο κτίριο με την "Γενικαί Ασφάλειαι Ελλάδος Α.Ε.", δηλαδή στο Μέγαρο Συρεγγέλα: 

Η εν λόγω ασφαλιστική εταιρία συνέχισε την ιστορική της πορεία και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή: 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 (1962), η "Γενικαί Ασφάλειαι της Ελλάδος Α.Ε." εξαγοράστηκε από την Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος υπό την διεύθυνση του καθηγητή Στρατή Ανδρεάδη: 

• Το Μέγαρο Συρεγγέλα μεταπολεμικά

Το Μέγαρο Συρεγγέλα "επιβίωσε" μεταπολεμικά μέχρι τη δεκαετία του 1970 - οπότε και κατεδαφίστηκε. Σε σχετικούς Οδηγούς του Πειραιώς των τελών της δεκαετίας του 1940, το Μέγαρο Συρεγγέλα ή της "Ενώσεως" καταγραφόταν στον αριθμό "2" της οδού Ιπποκράτους.

Τα παραπάνω τεκμηριώνονται επίσης με σχετικά τεκμήρια από τον Τύπο εκείνης της εποχής, όπως λ.χ. στην ακόλουθη καταχώρηση του έτους 1950 περί της Γενικής Συνελεύσεως του Συνδέσμου των εν Πειραιεί Μαντινέων "εν τη αιθούση του Εμπορικού Συλλόγου (Μεγάρου Συρεγγέλλα)":

Στην κάτωθι ασπρόμαυρη φωτογραφία του λιμένος Πειραιώς από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, εντός περιγράμματος, στα αριστερά του Μεγάρου του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου έχει σημανθεί το Μέγαρο Συρεγγέλα: 

Στην επόμενη έγχρωμη λεπτομέρεια ευρύτερου φωτογραφικού κάδρου, εκ νέου από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, παρατηρήστε το Μέγαρο Συρεγγέλα όπισθεν της παλαιάς Κεντρικής Δημοτικής Αγοράς του Πειραιά. 

Στην ακόλουθη ασπρόμαυρη φωτογραφία, πιθανότατα των τελών της δεκαετίας του 1950 (ο νέος ναός της Αγίας Τριάδος έχει ήδη οικοδομηθεί), εκ νέου στα αριστερά του Μεγάρου του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου και όπισθεν της Κεντρικής Δημοτικής Αγοράς έχει σημανθεί το Μέγαρο Συρεγγέλα: 

Τέλος στην επόμενη έγχρωμη φωτογραφία, εκ νέου εντός περιγράμματος το Μέγαρο Συρεγγέλα με την μεγάλη διαφημιστική πινακίδα της Ασφαλιστικής Εταιρίας "Ένωσις Παρισίων" - "Ασφάλεια Πλύτα" να διακρίνεται στην οροφή αυτού: 

Το Μέγαρο Συρεγγέλα - με τη χαρακτηριστική πινακίδα "Ένωσις Παρισίων / Ασφάλειαι Πλύτα" - όπως καταγράφηκε φωτογραφικά, δια χειρός αγνώστου φωτογράφου πίσω από το συγκρότημα της παλιάς Δημοτικής Αγοράς του Πειραιά, το πρωινό της Κυριακής 7ης Μαρτίου του έτους 1965:

Στην επόμενη έγχρωμη φωτογραφία της περιόδου 1969-1970, αποτέλεσμα ψηφιακής επεξεργασίας ευρύτερης φωτογραφικής λήψεως του κεντρικού λιμένος Πειραιώς, παρατηρήστε πίσω δεξιά από το άδειο οικόπεδο της άρτι κατεδαφισμένης Δημοτικής Αγοράς του Πειραιά το υπό εξέτασιν Μέγαρο Συρεγγέλα.

Στην επόμενη αεροφωτογραφία, έχει σημανθεί με κίτρινο ενδεικτικό, η ακριβής τοποθεσία όπου βρισκόταν το Μέγαρο Συρεγγέλα, στη συμβολή των σημερινών οδών Μακράς Στοάς και Ιπποκράτους, όπισθεν δηλαδή του αναξιοποίητου Εμπορικού Πύργου (Ουρανοξύστη): 

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο που συνοδεύει τις φωτογραφίες είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας και προσωπικών εκτιμήσεων ως προς την ταυτοποίηση και περιγραφή των φωτογραφιών. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Πλήρης Οδηγός του Πειραιώς 1906-1907, Γ.Ν. Αλεξάκη - Επανέκδοση Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς (1990)
• Μέγας Οδηγός Πειραιώς 1929-1930, Επίσημος Έκδοσις, Εταιρίας Εκδόσεων και Τεχνών "Αρτία", Αλ. Φωτεινός και Σια, Πειραιεύς.
• Εμπόριο και Τράπεζες στον Πειραιά - Φωτογραφικό Οδοιπορικό από την Αρχαιότητα στους Νεότερους Χρόνους, ΙΜΤΙΙΕ - ΕΒΕΠ - Β' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Πειραιάς, 2002
• Ημερήσιος Τύπος - Συλλεκτικοί Χάρτες Εποχής

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.