Τον Σεπτέμβριο του έτους 1938, η κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά απέλυσε τον έως τότε Δήμαρχο Πειραιώς Σωτήριο Στρατήγη (1877-1945), διέλυσε το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλεως, και προχώρησε στον διορισμό του βιομηχάνου Μιχαήλ Μανούσκου (1845-1952) στο δημαρχιακό θώκο της πόλης. Ο Μιχαήλ Μανούσκος, ο οποίος διατέλεσε Δήμαρχος Πειραιώς έως τον Αύγουστο του 1941, έχοντας ως μέλη της Διοικητικής Επιτροπής του Δήμου επιφανείς Πειραιώτες εκείνης της εποχής όπως τους Τάκη Μπαρμπαρέσο, Π. Ποταμιάνο, Γ. Καλαμάκη, Α. Βούρβουλη, Ηλία Παπατέστα, Θ. Ρίτσο, Α. Βλασσόπουλο και Εμμ. Σαουνάτσο, αν και διορισμένος από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου του Ιωάννου Μεταξά, με ρεαλιστική σκέψη και έφεση στην πρόοδο εκτέλεσε πλήθος ουσιαστικών έργων στην πόλη του Πειραιώς.
Από τους πρώτους μήνες κιόλας της θητείας του "διορισμένου" Δημάρχου Μιχαήλ Μανούσκου - ο οποίος συν τοις άλλοις υπήρξε εκ των ιδρυτών του Ολυμπιακού Συλλόγου Φιλάθλων Πειραιώς (ΟΣΦΠ), εμπνευστής του ονόματος του Συλλόγου μαζί με τον Νότη Καμπέρο και πρώτος Πρόεδρος στην ιστορία της ομάδος - έλαβαν χώρα σε διάφορα σημεία του Πειραιά εξωραϊστικά έργα, τα περισσότερα εκ των οποίων αποτυπώθηκαν σε φωτογραφίες εκείνης της εποχής.
Ο χώρος πέριξ του Δημαρχιακού Μεγάρου (Ωρολογίου), ο Τινάνειος Κήπος και τα πεζοδρόμια της Αγίας Τριάδας αναδιαμορφώθηκαν ριζικά:
Ο Τινάνειος Κήπος, συν τοις άλλοις, απέκτησε πλήρη φωτισμό:
Η πλατεία Καραΐσκάκη απαλλάχθηκε από τα ακαλαίσθητα ξύλινα παραπήγματα:
Οι κήποι της Τερψιθέας ευπρεπίστηκαν ενώ πραγματοποιήθηκε ολοκληρωτική ανακατασκευή των πεζοδρομίων πέριξ αυτών.
Μέσα στο πρώτο εξάμηνο της θητείας του Μιχαήλ Μανούσκου λειτούργησε το πρώτο δημοτικό γυμναστήριο πλησίον του ιερού ναού της Υπαπαντής (το γνωστό σε όλους "Θεμιστόκλειο"), ολοκληρώθηκε η κατασκευή της νέας πλατείας των Ταμπουρίων, ιδρύθηκε Σχολή Αναλφάβητων, λειτούργησε Βρεφοκομικός Σταθμός (όπου ήδη είχαν δηλωθεί 69 έκθετα βρέφη!), κατασκευάστηκαν παιδικές χαρές, ενισχύθηκε ο φωτισμός σε διάφορους συνοικιακούς δρόμους της πόλης ενώ δημιουργήθηκαν κηπάρια στη συμβολή της οδού Τζαβέλλα με την λεωφόρο Φαλήρου (σσ. Βασιλέως Παύλου ή Αλέξανδρου Παπαναστασίου), στη συμβολή των οδών Σαχτούρη-Λέκκα και Κουντουριώτου και στη συμβολή των οδών Σαχτούρη-Ζαννή και Κοντζιάδων. Τα δυο τελευταία αναφερόμενα κηπάρια, τα οποία διασώζονται μέχρι τις μέρες μας (21ος αιώνας), διαθέτουν σχετικές μαρμάρινες επιγραφές που τοποθετήθηκαν μετά τα έργα ανάπλασης επί ημερών Μανούσκου.
Το κηπάριο στη συμβολή των οδών Κουντουριώτου, Λέκκα και Σαχτούρη, πλησίον πλατείας Πηγάδας:
Το κηπάριο στη συμβολή Σαχτούρη, Κοντζιάδων και Ζαννή, πλησίον Αγίου Βασιλείου:
Επιτοίχια μαρμάρινη επιγραφή από το έτος 1939:
Σύμφωνα με δηλώσεις του ιδίου του Μιχαήλ Μανούσκου στην εφημερίδα "ΣΚΡΙΠ" κατά τον μήνα Μάιο του έτους 1939, δημοτικά έργα ύψους 117 εκατομμυρίων δραχμών αναμένονταν να εκτελεστούν στον Πειραιά κατά τους επόμενους μήνες ώστε να εξασφαλίσουν την αναδημιουργία του πρώτου ελληνικού λιμένος. Τα απαραίτητα χρήματα για τα έργα προέρχονταν κατά ένα μέρος από δάνεια που είχε εξασφαλίσει ο Δήμος Πειραιώς από την Εθνική Κτηματική Τράπεζα και την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, σε συνδυασμό με τους πόρους του Ταμείου Μονίμων Οδοστρωμάτων και του Δημοτικού προϋπολογισμού.
Η επισκευή της λεωφόρου Βασιλέως Γεωργίου Α' (βλέπε επόμενη φώτο) προϋπολογιζόταν στα 8 εκατομμύρια δραχμές, 25 εκατομμύρια δραχμές θα διατίθεντο για τους περιφερειακούς υπονόμους Καστέλλας-Πασαλιμανιού, άλλα 10 εκατομμύρια προβλέπονταν για την σύνδεση αυτών, 12 εκατομμύρια δραχμές για την κατασκευή της περιφερειακής λεωφόρου της Πειραϊκής Χερσονήσου και άλλα 12 εκατομμύρια για την κατασκευή νέας πτέρυγας του Τζανείου Νοσοκομείου Πειραιώς.
Την ίδια εποχή (Μάιος 1939), ο Υπουργός Διοικήσεως Πρωτευούσης της κυβερνήσεως Ι. Μεταξά Κωνσταντίνος Κοτζιάς (1892-1951) ανακοίνωνε ότι ένας νέος κύκλος δημοτικών έργων - ο οποίος περιελάμβανε μεταξύ των άλλων την κατασκευή δώδεκα συνοικιακών οδών, την διαμόρφωση τεσσάρων πλατειών (μεταξύ των οποίων και η πλατεία Αλεξάνδρας), την προμήθεια άνθεων από την Ολλανδία για τους κήπους των πλατειών Σερφιώτη (στη νέα Καλλιπολη), Δηλιγιάννη και Δεξαμενής (Πηγάδα) κ.α. - ξεκινούσε.
Η κατασκευή της οδού Αποστόλη:
Η κατασκευή της οδού Καραϊσκου (σσ. τότε η οδός Καραϊσκου συμπεριελάμβανε και την σημερινή προέκταση αυτής οδό Σαλαμινομαχών):
Η ασφαλτοστρωθείσα κεντρική οδός Ρετσίνα:
Η κατασκευασθείσα λεωφόρος Βασιλέως Κωνσταντίνου (σσ. σήμερα Ηρώων Πολυτεχνείου) στο ύψος της συμβολής με την οδό Φιλελλήνων:
Μια παλαιότερη σύνθεση/αντιπαραβολή του Πειραιά του "χθες" και του "σήμερα", όπως είχε παρουσιαστεί μέσα από πρωτότυπο προσωπικό project Πειραιάς Retronaut σε σχετικό άρθρο του παρόντος ιστολογίου:
Η διαμορφωθείσα πλατεία Απόλλωνος, στον ομώνυμο συνοικισμό του Απόλλωνος:
Η διαμόρφωση της πλατείας της Αγίας Σωτήρας στην Παλαιά Κοκκινιά:
Η ασφαλτόστρωση της γέφυρας του Καλαμάκη (στο βάθος διακρίνεται και το πρώτο εργοστάσιο της καπνοβιομηχανίας "Έθνος" του Κεράνη):
Ο Δήμαρχος Πειραιώς Μιχαήλ Μανούσκος αποκάλυπτε στα πλαίσια των ίδιων δηλώσεων που έκανε στην προαναφερθείσα εφημερίδα τον Μάιο του 1939 ότι στους μελλοντικούς του σκοπούς συμπεριλαμβάνονταν η ενοικίαση ενός κτιρίου (της οικίας Γεωργή στη συμβολή Κολοκοτρώνη και Αγίου Κωνσταντίνου, όπισθεν του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιώς) για να στεγαστούν τα καλλιτεχνικά και φιλολογικά σωματεία του Πειραιώς και η αναστύλωση των σπονδύλων του (φερόμενου ως) ταφικού μνημείου του Θεμιστοκλέους στην ακτή Αλκίμων (σσ. πρόκειται για την στήλη που υπάρχει εντός των εγκαταστάσεων της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων).
Αξιοσημείωτο επίσης το γεγονός πως επί ημερών δημαρχίας του Μιχαήλ Μανούσκου κατασκευάστηκε ο ωραιότατος "ρομαντικός περίπατος της Καστέλλας", άνωθεν της παραλίας της Καστέλλας, ο οποίος δυστυχώς καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της μαύρης περιόδου της Κατοχής:
Την ίδια εποχή ξεκίνησαν και τα έργα για την κατασκευή των αποδυτηρίων του Ολυμπιακού στο Πασαλιμάνι (λιμήν Ζέας) - εγκαταστάσεις οι οποίες φιλοξένησαν την ιστορική Λέσχη του συλλόγου και υφίστανται μέχρι σήμερα - καθώς και του ανοικτού γηπέδου καλαθοσφαίρισης το οποίο λειτούργησε για δεκαετίες προτού απαξιωθεί και καταστραφεί:
Την επόμενη χρονιά (1940), κατασκευάστηκε επίσης στο Πασαλιμάνι (λιμήν Ζέας) το πέτρινο επιστύλιο Ρολόι, επί της νησίδας που για δεκαετίες ήταν γνωστή ως "Αυγό" (το οποίο εικονίζεται παρακάτω σε μεταπολεμική φωτογραφία):
Η εξίσου λιτή επιγραφή επί του επιστυλίου Ωρολογίου στο Πασαλιμάνι:
- Μιχαήλ Μανούσκος
Ο εικονιζόμενος στην επόμενη φωτογραφία Μιχαήλ Μανούσκος υπήρξε αδιαμφισβήτητα μια εξέχουσα προσωπικότητα του Πειραιώς με έντονη και πολυποίκιλη κοινωνική, αθλητική και πολιτική δράση. Γεννημένος το 1845 ο Μανούσκος συνέδεσε όπως προαναφέραμε το ονοματεπώνυμο του με την ίδρυση του Ολυμπιακού Συλλόγου Φιλάθλων Πειραιώς (Ο.Σ.Φ.Π.) διατελώντας μάλιστα πρώτος Πρόεδρος του Συλλόγου την περίοδο 1925-1928 (ενώ νωρίτερα είχε διατελέσει γενικός γραμματέας της Πειραϊκής Ενώσεως που προϋπήρχε του Ο.Φ.Σ.Π). Πέραν της ενασχολήσεώς του με τον Ολυμπιακό, ο Μανούσκος υπήρξε και πρόεδρος της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας καθώς επίσης διοικητικό μέλος στον ΣΕΓΑΣ. Από τις αρχές του αιώνα μέχρι και μεταπολεμικά το επώνυμό του καταγράφεται (μέσα από σχετικές καταχωρήσεις του Τύπου) σε καταλόγους δωρητών και ευεργετών. Επρόκειτο δίχως άλλο για έναν άνθρωπο εξαιρετικά ευαισθητοποιημένο ο οποίος προσέφερε μεγάλο φιλανθρωπικό και κοινωφελές έργο (ίδρυση Αντιφθισικής Εταιρίας, ίδρυση Αντικαρκινικού Ινστιτούτου κ.α.)
Γόνος αστικής οικογενείας, ο Μανούσκος διέθετε τη δική του βιομηχανική επιχείρηση στον Πειραιά:
Πέραν της πρώτης θητείας του, ο ίδιος διατέλεσε εκ νέου πρόεδρος του Ολυμπιακού την περίοδο 1937-1939 (προτού αναλάβει δήμαρχος Πειραιώς) καθώς και την περίοδο 1945-1950 (μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή). Η θητεία του Μιχαήλ Μανούσκου ως δημάρχου Πειραιώς έληξε τον Σεπτέμβριο του έτους 1941, όταν αρνήθηκε να συνεργαστεί με τις γερμανικές αρχές οι οποίες του είχαν ζητήσει έναν κατάλογο επωνύμων Πειραιωτών ως υποψηφίων "ομήρων" οι οποίοι θα συλλαμβάνονταν σε περιπτώσεις "σαμποτάζ" ή άλλων αντιστασιακών πράξεων.
Μεταπολεμικά, όπως προείπαμε, ο Μανούσκος διατέλεσε εκ νέου πρόεδρος του Ολυμπιακού Πειραιώς ενώ έθεσε υποψηφιότητα ως βουλευτής (στις εκλογές του 1951) με το κόμμα του Ελληνικού Συναγερμού του Αλέξανδρου Παπάγου αποτυγχάνοντας όμως να εκλεγεί. Ο Μιχαήλ Μανούσκος απεβίωσε σε ηλικία 107 ετών, την 11η Δεκεμβρίου του έτους 1952 και κηδεύτηκε με δημοτική δαπάνη την επόμενη ημέρα, εκ του ιερού ναού Αγίου Κωνσταντίνου, ενώ ετάφη στο Νεκροταφείο της Αναστάσεως.
Κείμενο - Πηγές:
Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων.
Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:
- Λεύκωμα Πειραιώς (1958), Δ. Πανίτσα
- Τύπος Εποχής - Οδηγοί Πόλεως
Φωτογραφίες:
- Οι ιστορικές φωτογραφίες παρατίθενται για εκπαιδευτικούς σκοπούς - κάθε νόμιμο δικαίωμα ανήκει στους νομίμους κατόχους αυτών.
- Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος καθώς και οι συνθέσεις / αντιπαραβολές ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
- Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
- Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου