ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑΣ [ΚΑΡΤ-ΠΟΣΤΑΛ ΕΚΔΟΣΕΩΝ Ν. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ]

Η μελέτη της κάτωθι παρουσιαζόμενης σειράς ασπρόμαυρων επιστολικών δελταρίων (καρτ ποστάλ), τις οποίες εξέδωσε ο αθηναϊκός εκδοτικός οίκος του Νικ. Στουρνάρα στις αρχές της δεκαετίας του 1950, μας προσφέρει μια αρκετά αντιπροσωπευτική εικόνα του μεταπολεμικού Πειραιά. 

Οι δώδεκα επόμενες ασπρόμαυρες ιστορικές φωτογραφίες, διαστάσεων 9x6,5 εκατοστών η καθεμία, κυκλοφόρησαν ευρύτατα στην αγορά και στις μέρες μας (21ος αιώνας) βρίσκονται διαθέσιμες προς πώληση σε ιστότοπους διαδικτυακών δημοπρασιών που απευθύνονται κυρίως σε συλλέκτες. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως οι - συχνά δίγλωσσες ή και τετράγλωσσες - περιγραφικές λεζάντες οι οποίες συνοδεύουν τις αριθμημένες φωτογραφίες - καρτ ποστάλ είναι κατά κύριο λόγο λυρικές, ενώ στο δεξί άκρο όλων των δελταρίων φιγουράρει η υπογραφή του εκδότη.

• Πειραιεύς: Δειλινό στο Πασαλιμάνι

Στα αριστερά καταγράφεται η φερόμενη ως πρώτη πολυκατοικία του Πειραιά επί της πλατείας Κανάρη, ενώ στο βάθος, ξεχωρίζει ακόμα μια πολυκατοικία στη συμβολή της ακτής Τρύφωνος Μουτζοπούλου με την οδό Κάνιγγος, στο δρόμο προς την πλατεία Αλεξάνδρας. Η πλειοψηφία των παλαιών κτιρίων επί του παραλιακού μετώπου έμελλε να κατεδαφιστεί στα επόμενα χρόνια με την έξαρση της αντιπαροχής. Στο φωτογραφικό κάδρο διακρίνεται μεταξύ των άλλων το κτίριο του πάλαι ποτέ θεάτρου Τσόχα - τότε κινηματοθέατρο "Αελλώ".

• Ο Πειραιεύς από τον λόφο της Καστέλλας

Άποψη του Πειραιώς και των περιοχών πέριξ αυτής (Καμίνια, συνοικία Εργοστασίων), με αρκετά φουγάρα τα οποία μαρτυρούσαν το ένδοξο βιομηχανικό παρελθόν της πόλης σε μια λήψη η οποία έχει πραγματοποιηθεί από προνομιακό σημείο στα βόρεια του λόφου της Καστέλλας. Στο δεξί άκρο του κάδρο διακρίνονται τμηματικά οι εγκαταστάσεις του Ε' Εργοστασίου της κλωστοϋφαντουργίας Ρετσίνα.

• Πειραιεύς: Το λιμάνι από ψηλά

Μια άποψη του κέντρου της πόλεως του Πειραιώς από το άλσος του Προφήτη Ηλία, στην κορυφή του λόφου της Καστέλλας. Η λήψη κατά προσέγγιση προσδιορίζεται χρονολογικά στα τέλη της δεκαετίας του 1940 / αρχές δεκαετίας του 1950 καθώς δεν καταγράφεται ούτε ένα πολυώροφο κτίριο επί της ακτής Μιαούλη. Αντιθέτως, στο κάδρο διακρίνονται αρκετά σημεία αναφοράς της πόλεως (καφενείο/κινηματογράφος "Σπλέντιτ" στο Πασαλιμάνι, κινηματοθέατρο "Παλλάς", Δημοτικό Θέατρο, ο πυργίσκος του Ωρολογίου, οικία Φεράλδη, Μέγαρο Σπυράκη, κωδωνοστάσια Αγίου Σπυρίδωνος, ιερός ναός Αγίου Κωνσταντίνου, Μέγαρο Γιαννουλάτου κ.α.) αλλά και του κεντρικού Πειραιώς (Σιλό και αποθήκες, Μέγαρο Γιαννουλάτου κ.α.), όπως επίσης τα Λιπάσματα της Δραπετσώνας και η Ψυττάλεια.

• Πειραιεύς: Ακτή Κανάρη

Η ακτή Κανάρη, στο Πασαλιμάνι (λιμήν Ζέας), με την ομώνυμη πλατεία Κανάρη και τα χαρακτηριστικά νεοκλασικά κτίρια του παραλιακού μετώπου, τα οποία όπως ήδη αναφέραμε, έμελλαν όλα να κατεδαφιστούν. Στα αριστερά του φωτογραφικού κάδρου, η συμβολή της παραλιακής λεωφόρου με τη λεωφόρο Δευτέρας Μεραρχίας και η οικία Στρίγκου. Με μια προσεκτική ματιά, διακρίνονται επίσης η πάλαι ποτέ οικία Πολυμερόπουλου, το καφενείο/κινηματογράφος "Σπλέντιτ", το κινηματοθέατρο "Παλλάς" και η ταβέρνα "Μήτσος" επί της πλατείας Κανάρη.

• Πειραιεύς: Πρωινό στο Τουρκολίμανο

Άποψη του Μικρολίμανου (Τουρκολίμανου) στην οποία διακρίνεται εκτός από το εντευκτήριο του Βασιλικού Ναυτικού Ομίλου Ελλάδος, μια χαρακτηριστική οικία με πυργοειδή απόληξη η οποία καταγραφόταν ως οικία Βασιλειάδη (σσ. έχει αντικατασταθεί από μονοκατοικία) επί της σύγχρονης οδού Καραγιώργη Σερβίας. 

• Πειραιεύς: Καστέλλα - Ώρα εσπερινού στον Προφήτη Ηλία

Η ώρα του εσπερινού στην κορυφή του λόφου της Καστέλλας με τον τότε ιερό ναό του Προφήτη Ηλία και το καταπράσινο άλσος πέριξ αυτού.

• Πειραιεύς: Πρωινό στην Καστέλλα

Άποψη των παραθαλασσίων προπόδων της Καστέλλας με τα λουτρά της Καστέλλας και την νήσο Κουμουνδούρου (ή του Παρασκευά ή Σταλίδα). Διακρίνονται επίσης τα κτίρια της παραλιακής ακτής Ναυάρχου Κουντουριώτου όπως επίσης οι οικίες Οριγώνη, Μαυρομιχάλη και Βασιλειάδη πάνω από τις βραχώδεις ακτές. 

• Πειραιεύς: Η Καστέλλα με φόντο το Παλαιό Φάληρο

Χαρακτηριστικά παραδοσιακά κτίρια της άλλοτε γραφικής Καστέλλας, πάνω από το Τουρκολίμανο, επί της τότε λεωφόρου Φαλήρου (μετέπειτα λεωφόρος Βασιλέως Παύλου / Αλέξανδρου Παπαναστασίου) από το ύψος της Σχιστής οδού και της πλατείας της Καστέλλας μέχρι την στροφή όπου βρισκόταν η έπαυλις Μακκά, με φόντο το Παλαιό Φάληρο και τον Υμηττό.

• Πειραιεύς: Πρωινό στο Τουρκολίμανο

Άποψη του Μικρολίμανου (Τουρκολίμανου) με φόντο το νέο Φάληρο. Στο εν λόγω φωτογραφικό κάδρο καταγράφονται με ευκρίνεια τα κτίρια της ακτής Κουμουνδούρου από την οδό ναυάρχου Βότση και μέχρι τον βράχο του Μπέη, όπως επίσης τα κτίρια άνωθεν αυτής, επί της λεωφόρου Φαλήρου (οικία Καραβία, οικία Μακκά).

• Στη γραφική Καστέλλα: Πρωινή φουσκοθαλασσιά

Πρωινό με κύματα στην παραλία του νέου Φαλήρου, στο σημείο όπου στις μέρες μας βρίσκεται το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Η περίφημη εξέδρα του νέου Φαλήρου είχε ήδη καταστραφεί στα χρόνια της Κατοχής. Στο βάθος, ο λόφος της Καστέλλας, με τα κτίρια της παραλιακής ακτής Πρωτοψάλτη (ακτή Αθηνάς Δηλαβέρη σήμερα) και τα νεοκλασικά της λεωφόρου Φαλήρου (οδός Βασιλέως Παύλου/Αλέξανδρου Παπαναστασίου):

• Νέον Φάληρο: Ενώ ξεσπά ο Σαρωνικός

Ως φυσική συνέχεια της ακριβώς προηγούμενης φωτογραφικής καταγραφής, μια άποψη της παραλίας του νέου Φαλήρου στην οποία δεσπόζει το κτίριο του άλλοτε Μέγα Ξενοδοχείου του νέου Φαλήρου γνωστό και ως Ξενοδοχείο του Σταθμού ή του Παππά στις αρχές του 20ου αιώνα. Σε λίγα χρόνια έμελλε να ξεκινήσει η ολική αναδιαμόρφωση του παραλιακού μετώπου του νέου Φαλήρου και η ολική μετάλλαξη του άλλοτε κοσμικού προαστίου.

• Νέον Φάληρον: Πρωινό στη παραλία

Ακόμα μια καταγραφή του νέου Φαλήρου, αυτή τη φορά από κάποιο προνομιακό σημείο του λόφου της Καστέλλας - κατά πάσα πιθανότατα ο φωτογράφος στέκεται στην παλιά λεωφόρο Φαλήρου (νυν Βασιλέως Παύλου / Αλέξανδρου Παπαναστασίου, άνωθεν της ακτής Πρωτοψάλτη). Εκτός από το προαναφερόμενο Μέγα Ξενοδοχείο του Φαλήρου, καταγράφονται τα απομεινάρια του "Ακταίον Παλάς" (ισόγειο τμήμα), το παλαιό εστιατόριο του Τσελεμεντέ, ο σταθμός του Ηλεκτρικού του νέου Φαλήρου, το Ποδηλατοδρόμιο του νέου Φαλήρου, το Θέατρο του Σταθμού, το Περίπτερο του Ναυτικού Ομίλου στη Μυρτιδιώτισσα κ.α.

Κείμενο - Φωτογραφίες:

• Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. 
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.