ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ "ΤΟ ΦΑΛΗΡΟΝ" [1889]

Η Ανώνυμος Υφαντουργική Εταιρία "Το Φάληρον" ιδρύθηκε στις αρχές του έτους 1889, κατόπιν σχετικής πρωτοβουλίας του βιομηχάνου Σελά (γνωστού για τις επονομαζόμενες "τσόχαις του Σελά"), με την οικονομική υποστήριξη και σύμπραξη ορισμένων γνωστών κεφαλαιούχων εκείνης της εποχής (Α. Σούτζος, Δημητρακόπουλος, Α. Μαύρος, Σγούτας, Μ. Λαμπρινίδης), με συνολικό κεφάλαιο ενός εκατομμυρίου δραχμών, έχοντας ως κύριο σκοπό την κατασκευή βαμβακερών υφασμάτων, των δημοφιλών εκείνη την εποχή "δριλίων" ή "ντριλίων". 

Κατά το πρώτο έτος των εργασιών της εταιρίας, τα αποτελέσματα υπήρξαν τόσο ενθαρρυντικά ώστε οι μέτοχοι αποφάσισαν να επεκτείνουν περαιτέρω τις δραστηριότητες της επιχείρησης στην παραγωγή μάλλινων υφασμάτων. Η εν λόγω επέκταση της παραγωγικής δραστηριότητας οδήγησε στην αγορά ορισμένων παραπλήσιων στο αρχικό εργοστάσιο οικοπέδων στο νέο Φάληρο, πλησίον των γραμμών του σιδηροδρόμου Αθηνών-Πειραιώς και του Ίππο-σιδηροδρόμου (αργότερα τροχιόδρομου). 

Στην επόμενη φωτογραφική καταγραφή απεικονίζεται το λιτό εργοστάσιο της υπό εξέτασιν εταιρίας στο νέο Φάληρο, με την χαρακτηριστική καπνοδόχο, το οποίο αποτέλεσε επιλογή των ιδρυτών, καθώς σύμφωνα με την φιλοσοφία τους, για την παραγωγή καλών υφασμάτων δεν ήταν αναγκαία η ύπαρξη ενός μεγαλοπρεπούς κτιρίου, αλλά η αγορά καλών μηχανημάτων. Κατ'αυτόν τον τρόπο λοιπόν, το κεφάλαιο της εταιρίας επενδύθηκε για την αγορά σύγχρονου και αποδοτικού μηχανολογικού εξοπλισμού, για την χρήση του οποίου προσελήφθησαν 100 εργάτες - μεταξύ των οποίων 8 αλλοδαποί τεχνίτες οι οποίοι επέβλεπαν τα τμήματα και πληρώνονταν αδρά για τα δεδομένα της εποχής  - και 200 εργάτριες (σσ. στο αυτόματο κλωστήριο απασχολούνταν κορίτσια ηλικίας 12-15 ετών, ενώ στους 80 αργαλειούς απασχολούνταν κοπέλες 18-20 ετών).

Σε σύντομο χρονικό διάστημα η Ανώνυμος Υφαντουργική Εταιρία "Το Φάληρον" κατόρθωσε να παρουσιάσει στην ελληνική αγορά μια γκάμα υφασμάτων προς ιματισμό εφάμιλλα των πλέον γνωστών ευρωπαϊκών εργοστασίων, τόσο ως προς την κατασκευή όσο και ως προς την στερεότητά τους, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν σχετικές πηγές της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αιώνα. 

Έτος 1890

Στα παραγόμενα υφάσματα, αρκετά εκ των οποίων βασίζονταν σε σχέδια που αποστέλλονταν από το Παρίσι, δόθηκε ιδιαίτερη μέριμνα στο θέμα του ποιοτικού χρωματισμού, καθώς ο φλογερός ήλιος της Ανατολής αλλοίωνε τα χρωματιστά. Όλα τα ως άνω, η καλή ποιότητα κατασκευής και οι ανταγωνιστικές τιμές σε σχέση με τα εισαγόμενα υφάσματα υπήρξαν οι παράγοντες που συνετέλεσαν στην επιτυχία των εργασιών της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον" η οποία στις αρχές της δεκαετίας του 1890, κατόπιν σχετικής ζήτησης, εξόπλισε το εργοστάσιο με νέα μηχανήματα ώστε να δύναται να αντεπεξέλθει στις εξαγωγές υφασμάτων προς την Τουρκία. 

Έτος 1891

Έτος 1891

Όπως προκύπτει από σχετική πρωτογενή έρευνα, το εργοστάσιο της υπό εξέτασιν εταιρίας, εκείνη την εποχή, είχε τη δυνατότητα ημερησίας παραγωγής μάλλινων υφασμάτων αξίας 7 χιλιάδων δραχμών, βαμβακερών υφασμάτων αξίας 2,5 χιλιάδων δραχμών, ενώ στις αποθήκες του εργοστασίου υπήρχαν υφάσματα αξίας 100.000 δραχμών.

Ενδεικτικές αρχειακές διαφημιστικές καταχωρήσεις της Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον" από το έτος 1891, σύμφωνα με τις οποίες, η υπό εξέτασιν εταιρία πωλούσε τα παραγόμενα υφάσματά της εκτός από το εργοστάσιο στο νέο Φάληρο, στην Αθήνα, στην Πάτρα και στην Σύρο:

Έτος 1891

Έτος 1891

Τον Ιούλιο του 1895 μια πυρκαγιά έμελλε να φρενάρει την προοδευτική εξέλιξη της εταιρίας. Το εργοστάσιο του νέου Φαλήρου αποτεφρώθηκε και καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς μέσα σε λίγες ώρες, ενώ πάνω από 400 εργάτες, εκ των οποίων περίπου 250 γυναίκες και κορίτσια, έμειναν δίχως εργασία. Παρά την ολοκληρωτική καταστροφή του εργοστασίου από το οποίο διασώθηκαν μονάχα κάποιες αποθήκες και την τεράστια οικονομική ζημία, οι μέτοχοι της εταιρίας αποφάσισαν να καλύψουν τα έξοδα και προχώρησαν στην ανέγερση - εντός 10 μηνών - ενός νέου εργοστασίου, σε σχέδια του διακεκριμένου μηχανικού Ιπποκράτη Απέργη, πρώην διευθυντού των τεχνικών έργων της τομής του Ισθμού της Κορίνθου. 

Αρχειακό τεκμήριο της υπό εξέτασιν Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον" μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1896 με αναφορά στην λειτουργία της νέας εργοστασιακής εγκατάστασης η οποία δημιουργήθηκε σε αντικατάσταση της προγενέστερης που καταστράφηκε από την πυρκαγιά:

Έτερη αρχειακή καταχώρηση, με αναφορά στην υπό εξέτασιν εταιρία, μέσα από τις σελίδες του ημερησίου Τύπου του έτους 1896:

Ανάλογο αρχειακό τεκμήριο, μέσα από τις σελίδες του Τύπου του έτους 1897:

Ειρήσθω εν παρόδω, το νέο εργοστάσιο της Ανωνύμου Υφαντουργική Εταιρίας "Το Φάληρον", το οποίο διακρινόταν με τις χαρακτηριστικές σιδερένιες στέγες του από τα βαγόνια του σιδηροδρόμου Αθηνών-Πειραιώς όταν μετέβαινε κάποιος από τον Πειραιά προς το Φάληρο ή /και τούμπαλιν, διέθετε όλα τα πλέον σύγχρονα μέσα πυρασφάλειας για την πρόληψη ενός νέου ατυχήματος ενώ αποτελούσε σημείο γεωγραφικής αναφοράς ακόμη και για ατυχή γεγονότα και δυστυχήματα όπως τα παρακάτω: 

Έτος 1899

Έτος 1901

Μετά την ανέγερση του νέου εργοστασίου, ο συνολικός χώρος που καταλάμβαναν οι εγκαταστάσεις της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον" μετά όλων των παραρτημάτων της, ήτοι το κυρίως Εργοστάσιο, τα Γραφεία, το Δειγματολόγιο, οι Αποθήκες κτλ, έφθανε τα 20.000 τετραγωνικά μέτρα. 

Ακολουθούν ορισμένες χαρακτηριστικές αρχειακές φωτογραφίες από το εσωτερικό του Εργοστασίου της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον":

Αίθουσα Κλωστηρίου και Υφαντουργείου Μάλλινων Υφασμάτων

Κεντρική Αίθουσα Κλωστηρίου Μάλλινων Υφασμάτων

Αίθουσα Υφαντηρίου Μάλλινων Υφασμάτων

Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως περί τα μέσα της δεκαετίας του 1890, το Διοικητικό Συμβούλιο της εισηγμένης στο Χρηματιστήριο Αξιών Εταιρίας αποτελείτο από τον Μιχαήλ Λαμπρινίδη, ο οποίος όντας ένας εκ των πρώτων ιδρυτών κατείχε τη θέση του Προέδρου, και τους Ι. Σακελλαρίου, Α. Σούτζο και Αλεξ. Μαύρο. Επίσης, την Γενική Διεύθυνση της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον" είχε υπό την ευθύνη του ο κάτωθι εικονιζόμενος τραπεζίτης, νομικός και πολλάκις εκλεγμένος βουλευτής Κυνουρίας Μιχαήλ Πολίτης.

Την ίδια χρονική περίοδο, το συνολικό εργατικό δυναμικό του εργοστασίου ανερχόταν σε 400 εργάτες εκ των οποίων 250 γυναίκες και κορίτσια, υπό τη διεύθυνση του προαναφερόμενου διευθυντή και την επίβλεψη τριών αρχιεργατών, δυο εκ των οποίων ήταν Γερμανοί. Τα δε κεφάλαια της Εταιρίας, ενώ αρχικά ανέρχοντο σε 300.000 δραχμές, εν τέλει αυξήθηκαν σε 1.200.000 δραχμές, ενώ τα αντίστοιχα υπό διαχείριση κεφάλαια υπολογίζονταν σε 2.000.000 δραχμές. 

Τίτλος Μετοχής της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον"

Σε επίπεδο παραγωγικής δυναμικότητας, το Εργοστάσιο του νέου Φαλήρου παρήγαγε 750.000 πήχεις βαμβακερών υφασμάτων και 300.000 πήχεις μάλλινων και φ(λ)ανέλλων καλύπτοντας τόσο την εγχώρια ζήτηση όσο και τις εξαγωγικές ανάγκες προς Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σάμο, Κρήτη και άλλες πόλεις της Ανατολής. 

Αναφορά στην Ανώνυμο Υφαντουργική Εταιρία "Το Φάληρον" μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1899:

Διαφημιστικές καταχωρήσεις από Οδηγούς της πόλης του Πειραιά στις αρχές του 20ου αιώνα:

Διαφημιστικές καταχωρήσεις από τον Ημερήσιο Τύπο των αρχών του 20ου αιώνα που αφορούσαν σημεία πώλησης των υφασμάτων της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον" στην Αθήνα: 

Έτος 1902

Έτος 1905

Στις 28 Οκτωβρίου του 1904, μια νέα πυρκαγιά, προερχόμενη σύμφωνα με τις πηγές από κάποια μηχανική βλάβη, έπληξε το Εργοστάσιο της Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον":

Ειρήσθω εν παρόδω, ο Μιχαήλ Πολίτης, Γενικός Διευθυντής της υπό εξέτασιν εταιρίας, στα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 20ου αιώνα, συμμετείχε, μεταξύ των άλλων, στο εποπτικό συμβούλιο της "Εταιρίας Ελληνικών Πρατηρίων": 

Στον Πλήρη Οδηγό του Πειραιώς του έτους 1906-1907, η Υφαντουργική Εταιρία "Το Φάληρον", με έδρα πλησίον του νέου Φαλήρου και υπό τη διεύθυνση του Μ. Πολίτη καταγραφόταν στον σχετικό κατάλογο με τα Υφαντήρια της εποχής εκείνης μαζί με εκείνα των αδελφών Ρετσίνα, του Δ. Δασκαλάκη, του Ι. Δημητρόπουλου, των Γαβριήλ - Σφαέλλου και Παπαδόπουλου και του Ι. Ζαρταλούδη. Η προαναφερόμενη αναφορά αποτελεί την τελευταία της Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον" σε τέτοιου είδους Οδηγό. 

Την ίδια περίπου εποχή (1905) ξεκίνησαν να απασχολούν την κοινή γνώμη τα περιβαλλοντικής φύσης ζητήματα που προέκυπταν από τις δραστηριότητες της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας "Το Φάληρον", επιβαρύνοντας ιδιαιτέρως την Σούδα του νέου Φαλήρου. 

Υπό το βάρος των συγκεκριμένων ζητημάτων, η πρώτη περίοδος λειτουργίας του εργοστασίου της Ανωνύμου Υφαντουργικής Εταιρίας του Φαλήρου τερματίστηκε στα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 20ου αιώνα. Κατά το έτος 1907, στον τότε ημερήσιο Τύπο υφίσταντο πολλές καταχωρήσεις όπως η κάτωθι, σύμφωνα με την οποία τα αποθηκευμένα υφάσματα της Υφαντουργίας "Το Φάληρον" εκποιούνταν λιανικώς:

Έτος 1907

Περίπου μια δεκαετία αργότερα, ο ισχυρός οικονομικός παράγων του Πειραιώς Γεώργιος Στρίγκος με συνεταίρους τον εκ Σερρών υφαντουργό Κ. Σιγάλα και τον εκ Κυθήρων εφοπλιστή Α. Πετρόχειλο, των οποίων η εταιρία "Σιγάλας, Πετρόχειλος και Σια" είχε αποκτήσει την κυριότητα του οικοπέδου 22.000 πήχεων στο νέο Φάληρο όπου βρίσκονταν το κτίριο και τα μηχανήματα της υπό εξέτασιν εταιρίας, κατάφεραν να επαναλειτουργήσουν το εργοστάσιο της "Υφαντουργικής Εταιρίας του Φαλήρου", υπό την εμπορική διεύθυνση του Αντώνιο Αλιφέρη, με προσωπικό περί τους 200 εργαζομένους. Η δεύτερη τούτη περίοδος λειτουργίας της βιομηχανικής μονάδας αποδείχθηκε βραχύβια καθώς στις αρχές της δεκαετίας του 1920, κατόπιν σχετικής πρωτοβουλίας του Γεωργίου Στρίγκου, η υπό εξέτασιν εταιρία συγχωνεύτηκε με το "Υφαντήριο Ναούσης".

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• Τύπος Εποχής - Οδηγοί Πόλης
• Πανελλήνιο Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδας, Εκδοτικός Οίκος Χατζηιωάννου.

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.