Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΛΑΥΡΑΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ

Η μονή της Αγίας Λαύρας Καλαβρύτων, εκ των πλέον ιστορικών και παλαιών μονών της Πελοποννήσου, ευρισκόμενη στους πρόποδες του όρους Βελιά, περί τα 4 χιλιόμετρα δυτικά της πόλεως των Καλαβρύτων, είναι ευρέως γνωστή ως ο τόπος επισήμου ενάρξεως του εθνικό-απελευθερωτικού αγώνα του 1821 - παρά τις όποιες αμφισβητήσεις ή διαφορετικές θεωρήσεις υπάρχουν περί του συγκεκριμένου ζητήματος. 

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες ιστορικές πηγές, η Μονή της Αγίας Λαύρας, η οποία είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, κτίστηκε κατά το έτος 961 μ.Χ. από έναν μοναχό ονόματι Ευγένιο, συνασκητή του Οσίου Αθανασίου, κτήτορος της Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους. Το εν λόγω αρχικό εκείνο κτίσμα, το οποίο βρισκόταν σε απόσταση περίπου 300 μέτρων νοτιοδυτικά της σύγχρονης Μονής, στην τοποθεσία "Παλαιομονάστηρο", καταστράφηκε ολοσχερώς από τους Τούρκους το 1585. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, κατά το έτος 1600, το μοναστήρι ξανακτίστηκε σύμφωνα με τον θρύλο από έναν ράπτη εκ Καλαβρύτων ονόματι Ιωάννη, ο οποίος απαρνήθηκε τα εγκόσμια απογοητευμένος από τις απιστίες της συζύγου, λειτουργώντας ως Μονή Σταυροπηγιακή. Η ιστορική Μονή της Αγίας Λαύρας, η οποία συνδέθηκε με την ύψωση του λάβαρου της  Επαναστάσεως στην Πελοπόννησο στις 25 Μαρτίου του 1821 από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, οικοδομήθηκε στο σημείο όπου βρίσκεται μέχρι τις μέρες μας κατά το έτος 1689.

Ο Ουκρανός επιστήμονας - ανθρωπιστής συγγραφέας, περιηγητής, προσκυνητής των Αγίων Τόπων Βασίλειος Γρηγόροβιτς Μπάρσκι (Barsky, Vasily Grigorovich, 1701-1747) ο οποίος επισκέφθηκε το υπό εξέτασιν μοναστήρι στα 1745, σχεδίασε σε ένα από τα διάφορα ταξίδια του την Μονή της Αγίας Λαύρας. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως η Μονή δοκιμάστηκε κατά την περίοδο της Β' Τουρκοκρατίας (1715) και ιδίως κατά τα Ορλωφικά. Αργότερα, στα χρόνια του Αγώνα του 1821,  ο Ιμπραήμ πυρπόλησε το μοναστήρι (1826) "[...] και οί καλόγεροι εγύρισαν όλα τά όρη και ησυχίαν δεν εύρισκον και τις να περιγράψει τάθλα και την κακοπάθειαν οπού επέρασαν". Έπειτα από δυο χρόνια (1828), η Μονή της Αγίας Λαύρας ανοικοδομήθηκε με την ίδρυση του νέου Καθολικού στον τύπο της  βασιλικής με τρούλο. Οι περιπέτειες για την μονή της Αγίας Λαύρας όμως δεν τελειώσαν εκεί καθώς ο σεισμός της 24ης Ιουλίου του 1844 προκάλεσε μεγάλες ζημίες στις εγκαταστάσεις του μοναστηριού, το οποίο ανοικοδομήθηκε εκ νέου το 1850.

Ιστορικός Ναός Αγίας Λαύρας - Πηγή: ΕΛΙΑ

Κατά την περίοδο της Κατοχής, στις 14 Δεκεμβρίου του 1943, η Μονή της Αγίας Λαύρας πυρπολήθηκε από τους Γερμανούς Ναζί και οι μοναχοί της εκτελέστηκαν. Μετά την Απελευθέρωση (1950) η Μονή αναστυλώθηκε για ακόμα μια φορά λαμβάνοντας την μορφή που διατηρεί μέχρι σήμερα. 

Ιστορικός Ναός Μονής Αγ. Λαύρας (Εκδόσεις Ν. Στουρνάρας)

Ακολουθεί μια σειρά σύγχρονων φωτογραφικών καταγραφών από μια επίσκεψη στην Μονή της Αγίας Λαύρας την άνοιξη του έτους 2014:

Ο χώρος όπου βρίσκεται ο ανδριάντας του Παλαιών Πατρών Γερμανού  (25 Μαρτίου 1771 - 30 Μαΐου 1826):

Κεντρικό σημείο αναφοράς στο προαύλιο της Μονής ο ιστορικός πλάτανος υπό του οποίου - σύμφωνα με τον θρύλο - ο Παλαιών Πατρών Γερμανός αφού τέλεσε δοξολογία, όρκισε τους αγωνιστές και ευλόγησε το λάβαρο του Αγώνα κηρύσσοντας με αυτόν την τρόπο την Επανάσταση κατά των Οθωμανών. 

Τα ως άνω αναφέρονται στην κάτωθι εικονιζόμενη σχετική πινακίδα που βρίσκεται αναρτημένη επί του πλατάνου καταγράφοντας επίσης την αιματηρή σελίδα της 14ης Δεκεμβρίου του 1943, ημέρα κατά την οποία, όπως προαναφέρθηκε, οι Ναζί Γερμανοί κατακτητές εκτέλεσαν όσους μοναχούς είχαν απομείνει στην Μονή.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε πως το γεγονός της ενάρξεως της Επαναστάσεως του 1821 από την Αγία Λαύρα παρότι διαδόθηκε και καθιερώθηκε στο λαό ως η έναρξη του ενόπλου Αγώνος, εντούτοις από πολλούς αμφισβητήθηκε από πολλούς ερευνητές και ιστορικούς ήδη από τον 19ο αιώνα ως προς την ιστορική του βασιμότητα. Ιστορικές ανακρίβειες, όπως ενδεικτικά το γεγονός πως ο ίδιος ο Παλαιών Πατρών Γερμανός Γ' στα απομνημονεύματά του δεν αναφέρεται σε κανένα σχετικό γεγονός φροντίζοντας όμως να καταστήσει σαφές ότι από τις 24 του Μάρτη του 1821 βρισκόταν στην Πάτρα όπου τέλεσε κάποια μορφή δοξολογίας στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου ευλογώντας τα πολεμικά μπαϊράκια ή ακόμη το γεγονός πως πλήθος εχθροπραξιών μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων είχαν ήδη λάβει χώρα κατά τον μήνα Μάρτη του 1821 προ της 25ης Μαρτίου, ενισχύουν την πεποίθηση ότι η έναρξη της Επαναστάσεως του 1821 από την Αγία Λαύρα τοποθετείται στη σφαίρα του μύθου/θρύλου και ουχί της ιστορικής πραγματικότητας. Παρόλα ταύτα, εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το γεγονός πως σύμφωνα με το οθωνικό βασιλικό διάταγμα 908/1838 καθιερώθηκε επίσημα και για πρώτη φορά ο εορτασμός της επανάστασης την 25η Μαρτίου για συγκεκριμένους λόγους. Οι λόγοι λοιπόν που επιλέχθηκε η συγκεκριμένη ημερομηνία εξάγονται από το ίδιο το διάταγμα, το οποίο αναφέρει μεταξύ άλλων: "θεωρήσαντες ότι η ημέρα της 25ης Μαρτίου, λαμπρά καθ'ευατήν εις πάντα Έλληνα, δια την εν αυτή τελουμένην εορτή του Ευαγγελισμού της Υπεραγιας Θεοτόκου, είναι προσέτι λαμπρά και χαρμόσυνος, δια την κατ'αυτήν έναρξιν του υπέρ ανεξαρτησίας αγώνος του Ελληνικού Έθνους".

Οι έριδες και οι τοποθετήσεις ιστορικών επί του θέματος δεν αποτελούν σύγχρονο φαινόμενο αλλά διαρκούν δεκαετίες ολόκληρες, όπως άλλωστε αποδεικνύουν τα σχετικά αρχειακά τεκμήρια από τον ημερήσιο Τύπο περασμένων δεκαετιών, όπως επίσης σχετικές ιστορικές μελέτες: 

Δυστυχώς η "φωτογραφική" πρόσβαση στα ενδότερα της Μονής της Αγίας Λαύρας όπου φυλάσσονται τα ιερά λείψανα και τα κειμήλια δεν επιτρέπεται:

Για την ιστορία, το πλέον ιερό κειμήλιο το οποίο φυλάσσεται στην Μονή της Αγίας Λαύρας είναι αναμφίβολα το λάβαρο της ορκωμοσίας των αγωνιστών του 1821, το οποίο εκτίθεται σε μια μικρή αίθουσα μαζί με μια συλλογή όπλων των αγωνιστών του 1821. 

Επιπρόσθετα, εντός της Μονής φυλάσσονται ο Επιτάφιος του 1754 κεντημένος στη Σμύρνη, μια εικόνα του Αγίου Γεωργίου κεντημένη στην Κωνσταντινούπολη από την "Κοκόνα του Ρολογά", πολύτιμα Ευαγγέλια όπως λ.χ. το δωρηθέν από την Αυτοκράτειρα της Ρωσίας Αικατερίνη Β' τη Μεγάλη, τα χρυσοκέντητα άμφια του Παλαιών Πατρών Γερμανού, εγκόλπια, ξυλόγλυπτοι σταυροί, δισκοπότηρα κ.α. Επίσης, στο μοναστήρι φυλάσσεται η κάρα του "Αγίου Αλεξίου του ανθρώπου του Θεού", πολιούχου της Μαρτυρικής Πόλης των Καλαβρύτων, δωρεά του Αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγου το 1398, η μνήμη του οποίου τιμάται σε ετήσια βάση στις 17 Μαρτίου, όπως επίσης η κάρα του Αγίου Φιλαρέτου του Ελεήμονος, λείψανα του Αγίου Παντελεήμονος, της Αγίας Παρασκευής, των Αγίων Ανάργυρων κ.α. Δίχως άλλο, εξίσου σημαντικό θησαυρό αποτελούν τα 3.000 έντυπα της βιβλιοθήκης της Μονής, το παλαιότερο εκ των οποίων χρονολογείται το 1502! 

Αρνητική εντύπωση, κατά τη διάρκεια της σύντομης παραμονής στο εσωτερικό της Μονής της Αγίας Λαύρας, προκάλεσε το άκρατο κλίμα εμπορευματοποίησης, με τα παγκάρια και τους πάγκους με τις αναμνηστικές καρτ-ποστάλ και τα βιβλία/κασέτες προς πώληση να βρίσκονται ουσιαστικά δίπλα στα ιερά κειμήλια.

Τις όποιες αρνητικές εντυπώσεις από την επίσκεψη στα ενδότερα της Μονής απάλυνε ο επαρχιακός δρόμος που συνδέει τα Καλάβρυτα με την Αγία Λαύρα και ο οποίος ενδείκνυται - με λίγη προσοχή ως προς τα διερχόμενα οχήματα - για έναν ευχάριστο περίπατο (σσ. η απόσταση της Μονής από το κέντρο της πόλεως των Καλαβρύτων είναι περίπου 5 χιλιόμετρα και διανύεται με πεζοπορία περίπου μιας ώρας).

Ακολουθούν ορισμένες ενδεικτικές φωτογραφικές καταγραφές από την επαρχιακή οδό Καλαβρύτων - Αγίας Λαύρας:

Άποψη της Μονής της Αγίας Λαύρας όπως διακρίνεται από τον επαρχιακό δρόμο:

Η πόλη των Καλαβρύτων από τον προαναφερόμενο επαρχιακό δρόμο:

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• Παγκόσμιος Γεωγραφία - Άτλας, "Ελλάς", Εκδόσεις Δέλτα, Σπύρος Δημητράκος και Σια, Αριστείδου 3, Αθήνα
• Wikipedia - Η Αγία Λαύρα Καλαβρύτων
• Wikipedia - Ο Θρύλος της Αγίας Λαύρας
• Ιερά Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας
• Αγία Λαύρα (25η Μαρτίου): Μύθος ή πραγματικότητα;
• Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ)
• Τύπος Εποχής

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.