ΜΕΓΑΡΟ ΚΙΟΥΝΑΡ (CUNARD BUILDING)

Το αποκαταστημένο τριώροφο μέγαρο με τον ιδιαίτερο χρωματισμό το οποίο βρίσκεται στη συμβολή των οδών Σωτήρος Διός 1, Φίλωνος 67 και Νοταρά, όπισθεν του ιερού ναού του Αγίου Σπυρίδωνα και άνωθεν του Τινανείου Κήπου, ονοματίστηκε μετά την αποκατάσταση / ανακαίνισή του από τον όμιλο Χαραγκιώνη (Charagionis Group) ως κτίριο καταστημάτων και γραφείων "Αργώ". Έκτοτε, στο συνολικής επιφάνειας 4.500 τετραγωνικών μέτρων τριώροφο κτίριο έχουν στεγαστεί καταστήματα (στο ισόγειο τμήμα του) και επιχειρήσεις στους άνω ορόφους. Στα μέσα της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, στο άνω μέρος του κτιρίου ξεκίνησε τη δραστηριότητά του το ΙΕΚ Ακμή. 

Το υπό εξέτασιν Μέγαρο, ανήκει στον κατάλογο των πειραϊκών μεγάρων που οικοδομήθηκαν κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου και υπήρξε ευρύτερα γνωστό ως Μέγαρο Κιουνάρ (Cunard Building) μέχρι και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια!

Παρότι η ακριβής ημερομηνία κατασκευής του κτιρίου είναι άγνωστη, το κάτωθι ιστορικό τεκμήριο από τον πειραϊκό Τύπο του έτους 1924, με αναφορά "εν τω νεοτεύκτω άνω ορόφω" του κτιρίου μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως η ανέγερση του κτιρίου έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 1920:

Ενδεικτική αρχειακή διαφημιστική καταχώρηση της εταιρίας επιθεωρητών και εκτιμητών Toplis and Harding, ιδρυθείσας το έτος 1790, η οποία στα μέσα της δεκαετίας του '20 διατηρούσε γραφείο στο υπό εξέτασιν Μέγαρο Κιουνάρ (Cunard Building), επί της οδού Σωτείρας 4.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, στο ισόγειο και στους άνω ορόφους του Μεγάρου Κιουνάρ, το οποίο καταγραφόταν στη διασταύρωση της οδού Εμμανουήλ Ρεπούλη (σσ. παλαιότερη ονομασία της σημερινής οδού Σωτήρος) και Φίλωνος, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στον Μέγα Οδηγό της πόλης του 1928-1929, καθώς και στην αντίστοιχη συμπεπληρωμένη έκδοση του έτους 1929-1930, δραστηριοποιούνταν οι εξής επαγγελματίες και εταιρίες: 

Μέγαρο Κιουνάρ - Μέγας Οδηγός Πειραιώς 1928-1929

Αναλυτικότερα, στο ισόγειο τμήμα του κτιρίου δραστηριοποιούνταν το κατάστημα γυναικείων υφασμάτων του Ν. Φωστίνη, το κατάστημα ψιλικών και ειδών πλεκτικής του Αθ. Χ. Φιλιππάκου, η επιχείρηση του εισαγωγέα ποτών, ζύθου και ιαματικών υδάτων Ζαχαρία Αλαφούζου, το πρακτορείο μεταναστεύσεως του Χρ. Διαμαντίδη και το ναυτιλιακό πρακτορείο "Διεθνές". Στον πρώτο όροφο του υπό εξέτασιν Μεγάρου, λειτουργούσαν τα γραφεία του εκτελωνιστή Α. Λυμπερόπουλου, του εκτελωνιστή Μ. Νικηφοριάδη, του μηχανικού / επιθεωρητή Τ. Χατζηφωτίου, της εταιρίας "Κάμπερ" ενώ ξεχωρίζουν οι επωνυμίες του γνωστού ναυτικού  / εμπορικού πρακτορείου W.F. Van Der Zee, του δικηγόρου (και διεθνούς ποδοσφαιριστή, συνιδρυτού του Ολυμπιακού Σ.Φ.Π.,  μετέπειτα δημάρχου Πειραιώς και βουλευτή) Γεωργίου Ανδριανόπουλου (25 Οκτωβρίου 1903 - 24 Φεβρουαρίου 1980) ο οποίος είχε μόλις αποφοιτήσει από την Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και του εφοπλιστικού / ναυτιλιακού γραφείου του εκ Πατρέων Περικλέους Γ. Καλλιμανόπουλου (1892-1979), μετέπειτα ιδρυτού της εταιρίας Hellenic Lines (έτος ίδρυσης 1934), ο οποίος στα τέλη της δεκαετίας του 1920 ασχολείτο ακόμη με το εμπόριο γαιάνθρακα, έχοντας αγοράσει το πρώτο του ατμόπλοιο, το "Grigorios C." (σσ. το όνομα δώθηκε προς τιμήν του πατρός του Γρηγορίου Καλλιμανόπουλου). Στον δεύτερο όροφο του Μεγάρου Κιουνάρ στα τέλη της δεκαετίας του 1920 καταγραφόταν μονάχα το εκτελωνιστικό γραφείο του Γ. Μορφίνη ενώ στις γενικές πληροφορίες που αφορούσαν το υπόλοιπο κτίριο ξεχώριζε βεβαίως το γραφείο αντιπροσώπευσης της Κιουνάρ Λάϊν (Cunard Line) του Πάνου Παναγούλη, από την παρουσία του οποίου προέκυπτε άλλωστε η ονομασία ολόκληρου του Μεγάρου. 

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως προ της ανεγέρσεως του ομωνύμου Μεγάρου, η Cunard Line, με γενικό αντιπρόσωπο τον προαναφερόμενο Πάνο Δ. Παναγούλη, διατηρούσε γραφεία εν Πειραιεί επί της οδού Φίλωνος 60, όπως προκύπτει άλλωστε από σχετικά αρχειακά τεκμήρια, όπως λ.χ. το κάτωθι από τον Τύπο των αρχών της δεκαετίας του 1920:

Έτος 1921 - Καταχώρηση Cunard Line - Γενικός Αντιπρόσωπος Πάνος Παναγούλης

Ολοσέλιδη διαφημιστική καταχώρηση της Αγγλικής Υπερωκεανείου Ατμοπλοΐας Cunard Line (Κιουνάρ Λάϊν), με έδρα επί της οδού Φίλωνος 60 (και τριψήφιο αριθμό τηλεφώνου), στην οποία μνημονεύονται μεταξύ των άλλων ορισμένα από τα πλέον γνωστά υπερωκεάνια που διέθετε η εν λόγω εταιρία, από τις αρχές της δεκαετίας του 1920: 

Αγγλική Υπερωκεάνειος Εταιρία Κιουνάρ Λάϊν (Cunard Line)

Επιστρέφοντας στο υπό εξέτασιν Μέγαρο, αξιομνημόνευτη είναι επίσης η παρουσία του μεγάλου ναυτικού  / εμπορικού πρακτορείου W.F. Van Der Zee, ενός εκ των αρχαιοτέρων οίκων όλης της Ανατολής, ο οποίος είχε ιδρυθεί κατά το έτος 1793 στη Σμύρνη, μεταφέροντας αργότερα τις δραστηριότητές του στην Ελλάδα - από τις αρχές του 20ου αιώνα με έδρα στον Πειραιά και υπό-πρακτορεία στην Πάτρα, την Μυτιλήνη και τη Σάμο. 

Έτος 1925 - W.F. Van Der Zee στην οδό Σωτείρας 2

Ενδεικτικές διαφημιστικές καταχωρήσεις του εφοπλιστικού / ναυτιλιακού / εμπορικού γραφείου του Περικλέους Γ. Καλλιμανόπουλου το οποίο έδρευε στο υπό εξέτασιν Μέγαρο Cunard.

Διαφημιστική καταχώρηση από το έτος 1927 αναφερόμενη στην ενοικίαση του β' ορόφου του υπό εξέτασιν Μεγάρου Κιουνάρ, επί της διασταυρώσεως των οδών Φίλωνος και Ρεπούλη ή και "ολόκληρον το μέγαρον": 

Ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 με αναφορά στο δικηγορικό γραφείο του Θεοδ. Π. Κρεμμύδα. 

Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως σε Οδηγούς του Πειραιώς των τελών της δεκαετίας του 1940, το υπό εξέτασιν κτίριο, επί της οδού Φίλωνος 67, καταγραφόταν σταθερά ως Μέγαρο Κιουνάρ.

Ποια ήταν όμως η εταιρία αυτή στην οποία όφειλε την ονομασία της το εν Πειραιεί Μέγαρο Κιουνάρ (Cunard);

• Η ιστορία της Κιουνάρ Λάϊν (Cunard Line)

Η εταιρία του Samuel Cunard ξεκίνησε την ιστορική της διαδρομή περί τα τέλη της δεκαετίας του 1830, στο Χάλιφαξ (Halifax) της Νέας Σκωτίας (Nova Scotia) στον Καναδά, αποτελώντας έκτοτε μια από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρίες επιβατηγών πλοίων και κρουαζιερόπλοιων σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε μια εποχή έντονου ανταγωνισμού, ο Cunard πέτυχε να κατοχυρώσει κατά το έτος 1839 την πρώτη συμφωνία με το βρετανικό κράτος σχετικά με την υπερατλαντική θαλάσσια ατμοπλοϊκή ταχυδρομική σύνδεση στο δρομολόγιο Λίβερπουλ - Χάλιφαξ - Βοστόνη (Liverpool - Halifax - Boston) σχηματίζοντας την εταιρία British and North American Royal Mail Steam-Packet Company. Για την ιστορία αξίζει να αναφέρουμε ενδεικτικά πως κατά την περίοδο 1840-1850, ένα υπερατλαντικό ταξίδι από το Liverpool στο Halifax διαρκούσε περί τις 11-12 ημέρες ενώ συχνές ήταν οι περιπτώσεις ατυχημάτων και ναυαγίων.  

Πηγή Εικόνων: Wikipedia - Σύνθεση: MLP

Ο έντονος ανταγωνισμός από τις εταιρίες White Star Line και Inman Line οδήγησε στο σχηματισμό το 1879 της Cunard Steamship Company, Ltd η οποία μπήκε στο χρηματιστήριο αναζητώντας νέους πόρους. Τα υπάρχοντα ατμόπλοια της εταιρίας εκσυγχρονίστηκαν, ενώ κατά τη δεκαετία του 1880 νέα ταχύτερα σκάφη αγοράστηκαν όπως λ.χ. το Servia (1881 - το πρώτο ατμόπλοιο με πλήρη ηλεκτροφωτισμό), το Oregon (1884), το Umbria και το Etruria (1884 - που έπιαναν την ταχύτητα ρεκόρ των 19,5 κόμβων) και αργότερα, κατά τη δεκαετία του 1890, τα ακόμη ταχύτερα Campania και Lucania (που έφταναν τους 21,8 κόμβους μέγιστη ταχύτητα). Από τα τέλη του 19ου αιώνα, η Cunard με νέα πλοία, έχοντας εξασφαλίσει επιπλέον άδειες για υπερατλαντική ταξίδια ξεκίνησε να καταπλέει σε λιμάνια κυρίως της Ιταλίας στη Μεσόγειο θάλασσα, καλύπτοντας κατ'αυτόν τον τρόπο τις ανάγκες μετακίνησης των μεσογειακών πληθυσμών είτε για λόγους επαγγελματικούς, είτε για λόγους αναψυχής είτε για λόγους μετανάστευσης. Κατά το έτος 1917 πρώτο-λειτούργησαν τα ευρωπαϊκά γραφεία της εταιρίας σε ένα μεγαλοπρεπές νεοκλασικό κτίριο (Cunard Building) επί της προκυμαίας του λιμανιού στο Liverpool της Αγγλίας, γραφεία τα οποία παρέμειναν ανοικτά μέχρι τη δεκαετία του 1960. Μετά τις απώλειες του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η εταιρία ακολούθησε ένα πρόγραμμα ανανέωσης του στόλου της υπό την πίεση των αντίστοιχων ευρωπαϊκών εταιριών (Italian Line, Compagnie Générale Transatlantique, Norddeutscher Lloyd). Το έτος 1934, η Cunard Line συγχωνεύτηκε με την παραπαίουσα ανταγωνίστρια βρετανική εταιρία White Star και μετονομάστηκε σε Cunard White Star απορροφώντας όλα τα πλοία του στόλου της πολλά εκ των οποίων πήγαν για scrap. 

Ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση του Κεντρικού Πρακτορείου Πειραιώς της Κιουνάρ Ουάϊτ Σταρ Λάϊν, από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1930:

Τα πλοία της νέας εταιρίας συμμετείχαν μοιραία στα γεγονότα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου μεταφέροντας πολλούς στρατιώτες από τη μια άκρη του Ατλαντικού στην άλλη. Στο τέλος του Πολέμου, αρκετά πλοία της εταιρίας είχαν χαθεί με μεγάλες ανθρώπινες απώλειες ενώ τα τέσσερα μεγαλύτερα υπερωκεάνια της εταιρίας, το Queen Mary, το Queen Elizabeth, το Mauretania και το Aquitania είχαν επιβιώσει. 

Queen Mary (built 1936) - Πηγή: Wikipedia

Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, η Cunard εξαγόρασε το ποσοστό της White Star, με αποτέλεσμα η η εταιρία να μετονομαστεί ξανά σε Cunard Line, στρεφόμενη τόσο προς τις εμπορικές θαλάσσιες συνδέσεις, όσο και στην εκμετάλλευση των τουριστικών υπερατλαντικών γραμμών. Κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, πολλά από τα παλαιά πλέον πλοία της εταιρίας αντικαταστάθηκαν από νέα, με την Cunard Line να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στην παροχή άλλων υπηρεσιών αναψυχής (ξενοδοχεία κ.α). Κατά το έτος 1969 το Queen Elizabeth II αντικατέστησε το Queen Elizabeth, ενώ δυο χρόνια αργότερα (1971) η Cunard εξαγοράστηκε από την Trafalgar House με έναν στόλο 42 πλοίων. 

Queen Elizabeth (built 1939) - Πηγή: Wikipedia

Από το 1998, το 68% της ιστορικής υπέρ-αιωνόβιας ναυτιλιακής εταιρίας ανήκει στην Carnival Corporation και τα τρία υπερωκεάνια κρουαζιερόπλοια πολυτελείας που συνεχίζουν τη δράση και παράδοση της Cunard είναι τα Queen Mary 2 (2004), Queen Victoria (2007) και Queen Elizabeth 2 (2010).

• H παρουσία της Cunard Line στην Ελλάδα

Το ελληνικό μεταναστευτικό κύμα προς την Αμερική, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1910 οπότε και ιδρύθηκε η πρώτη ελληνική ωκεανοπόρος επιβατική γραμμή, το εξυπηρετούσαν αποκλειστικά ξένες εταιρίες όπως λ.χ. οι γαλλικές "Messageries Maritimes" και "Fabre Line", τα ατμόπλοια των οποίων μετέφεραν τους Έλληνες μετανάστες σε ενδιάμεσα λιμάνια-σταθμούς, όπου γινόταν η μετ-επιβίβαση στα μεγάλα υπερωκεάνια του βορείου Ατλαντικού.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα, τα ατμόπλοια της Cunard Line Demerara, Malta και Trinidad περνούσαν τόσο από το λιμάνι του Πειραιά όσο και από το λιμάνι της Πάτρας στο δρομολόγιο: Liverpool, Gibraltar, Genoa, Leghorn, Naples, Patras, Corfu, Trieste, Venice, Fiume. Στις αρχές του 20ου αιώνα, όπως προκύπτει από το ως άνω ιστορικό τεκμήριο, το πρακτορείο της Κιουνάρ στον Πειραιά, με πράκτορα τον Α.Ε. Μαυρογορδάτο, βρισκόταν στην πλατεία Καραΐσκάκη. Αργότερα, τα ατμόπλοια της Cunard Line, ακολουθώντας την τακτική εταιριών όπως η "Hamburg American Line" και η "Austro Americana" ξεκίνησαν να προσεγγίζουν τακτικά το λιμάνι της Πάτρας από τις αρχές του έτους 1914 με απευθείας σύνδεση για την Νέα Υόρκη, όπως προκύπτει και από το κάτωθι ιστορικό τεκμήριο από τον Τύπο εκείνης της εποχής. Όπως μπορεί κανείς να παρατηρήσει, τα εν Πειραιεί γραφεία της εταιρίας, εν έτει 1914, βρίσκονταν στη λεωφόρο Μιαούλη (σσ. νυν Εθνικής Αντιστάσεως), έναντι της Τραπέζης Αθηνών.

Έτος 1914

Το RMS Franconia της Cunard Line με το τυπικό κόκκινο φουγάρο με την μαύρη απόληξη, ένα πλοίο κατασκευής 1911 το οποίο εκτελούσε ενδιάμεσα ταξίδια μέχρι το 1916 οπότε και βυθίστηκε από υποβρύχιο, στο λιμάνι της Πάτρας στις αρχές της δεκαετίας του 1910: 

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στις αρχές της δεκαετίας του 1920, το RMS Pannonia εκτελούσε το δρομολόγιο Ragusa (Gravosa), Trieste, Patras, Piraeus, Algiers, Palermo, Messina, Naples, Gibraltar, New York. Το έτος 1922, το RMS Caronia (κατασκευής 1905) της Cunard Line περιλαμβάνει τον Πειραιά στα λιμάνια προορισμού: 

Το 1926, το RMS Franconia προσέγγιζε τον φαληρικό όρμο στα πλαίσια της ετήσιας χειμερινής κρουαζιέρας του περιγράφοντας τα τουριστικά σημεία επίσκεψης αναφέρονται στο διαφημιστικό φυλλάδιο εποχής:

Το 1928, αμερικανικά ταξιδιωτικά πρακτορεία διαφήμιζαν πολυτελή ταξίδια 67 ημερών σε όλον τον κόσμο με τα πλοία της Cunard Line και με στάση στην Ελλάδα, με τη φωτογραφία του Παρθενώνα στην άνω άκρη δεξιά της αφίσας. 

Διαφημιστική καταχώρηση του έτους 1935 στην οποία καταγράφεται η κατευθείαν γραμμή Πειραιώς - Νέας Υόρκης με το πλοίο "Aquitania" της Αγγλικής Υπερωκεάνιος Ταχυδρομικής Ατμοπλοΐας (Cunard - White Star Limited).

Διαφημιστική καταχώρηση του έτους 1937 στην οποία καταγράφονται τα δρομολόγια από Πειραιά προς Νέα Υόρκη με τα πλοία "Aquitania" και "Berengaria" τα οποία περιγράφονται ως "πλωτοί κολοσσοί":

Η παρουσία της Cunard Line στον Πειραιά συνεχίστηκε και κατά τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες όπως μαρτυρούν διαφημιστικές καταχωρήσεις από τον Τύπο της εποχής όπως λ.χ. η ακόλουθη του έτους 1963: 

• Κτίριο καταστημάτων και γραφείων "Αργώ"

Κατά τη δεκαετία του 1980, προ των εργασιών αποκατάστασης / ανακαίνισης, το πάλαι ποτέ Μέγαρο Κιουνάρ, το οποίο είχε κηρύχθηκε ως διατηρητέο, παρουσίαζε την κάτωθι εικόνα εγκατάλειψης και απαξίωσης στους  άνω ορόφους, ενώ στο ισόγειο τμήμα λειτουργούσαν διάφορες εμπορικές επιχειρήσεις:

Την ανάπλαση του διατηρητέου κτιρίου στη συμβολή των οδών Σωτήρος 1, Φίλωνος 67 και Νοταρά ανέλαβε ο Όμιλος Χαραγκιώνη. Στο συνολικής επιφάνειας 1.960 τετραγωνικών μέτρων κτίριο, επί οικοπέδου συνολικής επιφάνειας 469,18 τετραγωνικών μέτρων, προέκυψε ένα κτίριο καταστημάτων και γραφείων / εκπαιδευτηρίων με την ονομασία "Αργώ", το οποίο εγκαινιάστηκε κατά το έτος 2000. Οι αρχικοί πρώτοι εκμισθωτές του ακινήτου υπήρξαν εμπορικά καταστήματα τα οποία ενοικίασαν χώρους στο ισόγειο (λ.χ. Pennie Shops, Shoes Mandy) ενώ στους άνω ορόφους, όπως προαναφέραμε, λειτούργησε το Εκπαιδευτήριο των ΙΙΕΚ ΑΚΜΗ. 

Το υπό εξέτασιν κτίριο γραφείων και καταστημάτων "Αργώ" όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά το έτος 2014 από την συμβολή των οδών Φίλωνος και Σωτήρος Διός:

Η πρόσοψη του διατηρητέου κτιρίου από την οδό Φίλωνος:

Καλοκαίρι του έτους 2016 στη συμβολή Φίλωνος και πεζόδρομου Σωτήρος Διός: στο αριστερό μας χέρι το πρώην Μέγαρο Κιουνάρ:

Το πρώην Μέγαρο Κιουνάρ όπως καταγράφηκε μέσα από τις εγκαταστάσεις του Τινάνειου Κήπου το φθινόπωρο του έτους 2020:

Το πάλαι ποτέ Μέγαρο Κιουνάρ - νυν κτίριο "Αργώ", όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά τον μήνα Μάιο του έτους 2024:

 

 

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Η "Μικρά Αγορά" του Ζαχαρία Αλαφούζου

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• Cunard Line
• Wikipedia
• http://www.timetableimages.com/
• ΥΠΕΚΑ
• Όμιλος Χαραγκιώνη
• Εμπόριο και Τράπεζες στον Πειραιά - Φωτογραφικό Οδοιπορικό από την Αρχαιότητα στους Νεότερους Χρόνους, ΙΜΤΙΙΕ - ΕΒΕΠ - Β' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Πειραιάς, 2002
• Τύπος Εποχής - Οδηγοί Πόλεως - Συλλεκτικοί Χάρτες

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.