ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΠΛΕΚΤΙΚΗΣ ΒΟΓΛΗ [ΚΑΜΙΝΙΑ]

Ένα βροχερό και κρύο απόγευμα του Ιανουαρίου περί τα μέσα της δεκαετίας του 2010, ο δρόμος οδήγησε τον φωτογραφικό φακό του ιστολογίου όπισθεν του εγκαταλειμμένου εργοστασίου της καπνοβιομηχανίας Γ.Α. Κεράνη στα Καμίνια του Πειραιά. Το οδόστρωμα στη συμβολή της οδού Κωνσταντινουπόλεως με την οδό Νικολετόπουλου, λασπωμένο σε σημείο να θυμίζει επαρχιακό χωματόδρομο, απορρίμματα και συντρίμμια παντού, αδέσποτα σκυλιά και ένας-δυο περιθωριακοί περαστικοί "συμπλήρωναν" το παζλ του σκηνικού σε τούτη την υποβαθμισμένη βιομηχανική γωνιά της πόλεως.

Ο φακός εστίασε - μετά από σχετική έρευνα και αναζήτηση αρκετών μηνών - στο ως άνω γωνιακό βιομηχανικό κτίριο επί της οδού Κωνσταντινουπόλεως 43, το οποίο διέθετε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά γνωρίσματα των βιομηχανικών κτιρίων των αρχών του προηγούμενου αιώνα. Τα μισό-σβησμένα και φθαρμένα γράμματα στην πρόσοψη του κτιρίου επί της οδού Νικολετόπουλου δεν άφηνε καμία αμφιβολία πως επρόκειτο για το παλαιό εργοστάσιο πλεκτικής του Νικολάου Βόγλη.

Ο Νικόλαος Γρηγορίου Βόγλης, με καταγωγή από την Αθήνα, πέρασε μέρος των νεανικών του χρόνων στην έντονα βιομηχανοποιημένη πόλη του Manchester της Αγγλίας, εργαζόμενος στον κλάδο του εμπορίου. Αργότερα, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ο Βόγλης εγκαθίσταται στην Ερμούπολη της Σύρου, το πλέον σημαντικό λιμάνι της εποχής εκείνης το οποίο έχανε σταδιακά την πρωτοκαθεδρία από τον Πειραιά. Εκεί, ο Βόγλης ιδρύει το πρώτο Εμπορικό Κατάστημα Υφασμάτων χονδρικής πωλήσεως υπό την επωνυμία Αφοί Βόγλη. Τα εισαγόμενα από το εξωτερικό υφάσματα που πωλούσε ο Βόγλης επαρκούσαν για ένα σταθερό εισόδημα, πλην όμως ο ιδρυτής της επιχείρησης είχε άλλα σχέδια: το 1896, διαλύει την εμπορική επιχείρηση και ιδρύει το "Εργοστάσιο Ειδών Πλεκτικής εν Σύρω" υπό την επωνυμία Ν. Βόγλης και Σια με σκοπό την παραγωγή εγχώριων υφασμάτων και την εμπορία αυτών.

Το εργοστάσιο του Βόγλη στην Ερμούπολη - το οποίο στεγάστηκε στο χώρο του παλαιότερου εργοστασίου του Ηλία Φουστάνου (1892) - διέθετε τμήμα παραγωγής, όπου κατασκευάζονταν κορδόνια υποδημάτων, μάλλινα και βαμβακερά σειρήτια, γαϊτάνια, κάλτσες ενώ παράλληλα στον ίδιο εργοστασιακό χώρο υπήρχε νημοστριπτήριο και ανάλογο βαφείο. Ο παρακάτω μηχανικός αργαλειός (Makers Richardson Tuer and C. Ltd.) των Πλεκτηρίων Α. Κωνσταντινόπουλου και Γ. Ζησιμάτου, εκτίθεται πλέον στο Βιομηχανικό Μουσείο Ερμουπόλεως και φέρεται να αποτελούσε τμήμα της μηχανικής υποδομής του εργοστασίου Βόγλη και ακόμη νωρίτερα του εργοστασίου του Ηλία Φουστάνου.

Πηγή Εικόνας: Πανδέκτης

Η επιχειρηματική απόπειρα του Βόγλη να δημιουργήσει ένα εργοστάσιο παραγωγής υφασμάτων αναλόγου των αντίστοιχων ευρωπαϊκών στέφθηκε με επιτυχία. Επί 23 συναπτά έτη το "Εργοστάσιο Ειδών Πλεκτικής Ν. Βόγλη και Σια" συνέχισε απρόσκοπτα τις δραστηριότητές του μέχρι το έτος 1919, οπότε και ο ιδρυτής Νικόλαος Βόγλης αποφάσισε να κάνει ένα βήμα παραπέρα μεταφέροντας την έδρα της επιχείρησης στον Πειραιά, αφού προηγουμένως είχε πουλήσει το εργοστάσιο στη Σύρο στους Α. Κωνσταντινόπουλο και Γ. Ζησιμάτο.

Το εν Πειραιεί παρά τη θέσιν Καμίνια Εργοστάσιον πλεκτικής

Στον έντονα βιομηχανοποιημένο Πειραιά του Μεσοπολέμου, με το μεγάλο εμπορικό λιμάνι και την μικρή απόσταση από την πρωτεύουσα Αθήνα, ο Βόγλης ίδρυσε ένα νέο εργοστάσιο, στη θέση Λειβάδια (Καμίνια) του Πειραιά, το οποίο εξόπλισε με τα νεώτερα και πλέον σύγχρονα μηχανήματα. Μετά την ίδρυση του εργοστασίου στην έντονα βιομηχανοποιημένη και εργατική συνοικία των Καμινίων του Πειραιά, ο Ν. Βόγλης απέστειλε τον γιο του Λορέντζο, στην Γερμανία, ώστε να μελετήσει τις νέες τεχνικές που εφαρμόζονταν στις ανάλογες βιομηχανίες πλεκτικής. Ο Λορέντζος Βόγλης, ο οποίος είχε ήδη εργαστεί στο πλάι του πατέρα του στη Σύρο, επιφορτίστηκε επίσης με την αποστολή ανεύρεσης και αγοράς νέων ακόμη πιο σύγχρονων μηχανημάτων για το εργοστάσιο του Πειραιά. 

Νικόλαος Γ. Βόγλης

Στις 24 Νοεμβρίου του 1920 όμως, ο Νικόλαος Βόγλης απεβίωσε, προτού να προλάβει να δει το όραμά του να πραγματοποιείται, την εποχή που κάποια από τα νέα μηχανήματα που είχε εντοπίσει και επιλέξει ο γιος του κατέφθαναν στην Ελλάδα. Μετά το θάνατο του Ν. Βόγλη, κινητήριος μοχλός της οικογενειακής επιχείρησης αναδείχθηκε ο πρωτότοκος γιος του Γρηγόριος Βόγλης, ο οποίος είχε σπουδάσει αρχικά στην Εμπορική Σχολή της Σύρου και μετέπειτα σε Εμπορικές Σχολές στη Γαλλία. Από την 1η Ιουλίου του 1921, το Εργοστάσιο Πλεκτικής των Αφών Ν. Βόγλη λειτούργησε στα Καμίνια του Πειραιά με νέα σύγχρονα μηχανήματα παραγωγής υπό τη Γενική Διεύθυνση του Γρηγόριου Βόγλη και την Τεχνική Διεύθυνση του μηχανικού Λορέντζου Βόγλη.

Γρηγόριος Ν. Βόγλης

Λορέντζος Ν. Βόγλης

Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου και πιο συγκεκριμένα περί τα τέλη της δεκαετίας του 1920, το εργοστάσιο πλεκτικής των αδελφών Βόγλη στα Καμίνια του Πειραιά απασχολούσε 85-100 εργάτες ενώ τα κύρια προϊόντα της παραγωγικής διαδικασίας ήταν μεταξωτά σειρήτια και κάλτσες διαφόρων ειδών (μάλλινες, βαμβακερές, μεταξωτές).

Οι κάτωθι αρχειακές φωτογραφικές καταγραφές εκείνης της εποχής από το εσωτερικό του Εργοστασίου στα Καμίνια είναι ενδεικτικές:

Τμήμα κατασκευής λευκού βαμβακερού σειρητίου

Τμήμα κατασκευής κορδονιών, σειρητίων, γαϊτανιών κλπ

Τμήμα Καλτσοπλεκτικής

Η περαιτέρω πορεία της εν λόγω επιχείρησης παραμένει άγνωστη μέχρι του παρόντος. Το δε βιομηχανικό κτίριο στη συμβολή των οδών Κωνσταντινουπόλεως και Νικολετόπουλου (Ο.Τ. 155) ακολούθησε τη φυσική φθορά του χρόνου. 

Στις αρχές του 1997, το υπό εξέτασιν διώροφο, λιθόκτιστο, κεραμοσκεπές κτίσμα της πρώτης βιομηχανικής περιόδου, με τον επιβλητικό όγκο και τα ολίγα νεοκλασικά στοιχεία (αέτωμα στέγης, διαχωρισμός ισογείου από όροφο, πλαίσια στα ανοίγματα ορόφου κ.λ.π.) χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο βάσει της αποφάσεως 7863/1383 της 30ης Ιανουαρίου 1997, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στο Τεύχος Δ', του ΦΕΚ 267, της 7ης Απριλίου του 1997. 

Επιστρέφοντας στις μέρες μας (21ος αιώνας), στη λασπωμένη διασταύρωση των οδών Κωνσταντινουπόλεως και Νικολετόπουλου, με τη βοήθεια του φωτογραφικού φακού εστιάζουμε, αντί επιλόγου, σε ορισμένες λεπτομέρειες του υπό εξέτασιν κτιρίου το οποίο σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις χρησιμοποιείται ως αποθηκευτικός χώρος:

   

 

 

 

Περίπου μια δεκαετία αργότερα, στα μέσα Ιανουαρίου του έτους 2023, ο φωτογραφικός φακός ξαναβρέθηκε στη συμβολή των οδών Π. Νικολετόπουλου και Κωνσταντινουπόλεως καταγράφοντας το υπό εξέτασιν κτίριο:

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων.

Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• "Κάτω στον Πειραιά στα Καμίνια - Η ιστορία μιας γειτονιάς", Ευαγγελία Μπαφούνη - Νικόλαος Μέλιος, Ινστιτούτο Μελέτης της Τοπικής Ιστορίας και της Ιστορίας των Επιχειρήσεων (ΙΜΤΙΙΕ), Σειρά - Τοπική Ιστορία, Αριθμός 2, Πειραιάς 2005.
• Πανελλήνιο Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδας, Εκδοτικός Οίκος Χατζηιωάννου.
• ΥΠΕΚΑ

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.