ΜΕΓΑΡΟ ΙΟΝΙΚΗΣ ΑΤΜΟΠΛΟΪΑΣ ΑΔΕΛΦΩΝ ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΥ [ΜΕΓΑΡΟ ΤΠΚΠΕΝ]

Το επιβλητικό γωνιαίο κτίριο εκλεκτικιστικού ρυθμού επί της πλατείας Καραϊσκάκη στον κεντρικό λιμένα Πειραιώς δεσπόζει ελλείψει άλλων ισοϋψών οικοδομημάτων στη συμβολή των οδών Αριστείδου και Άστιγγος 6, επί της προέκτασης της προκυμαίας Τζελέπη προς τα παλιά Λεμονάδικα του Πειραιώς. Στο ίδιο περίπου οικόπεδο φέρεται να είχε στήσει ο φερόμενος ως πρώτος έποικος του Πειραιά Γιαννακός Τζελέπης το ονομαστό χάνι (πανδοχείο του Τζελέπη), το οποίο διατηρούσε κατά τις πρώτες δεκαετίες του εποικισμού και της ανασύστασης της πόλεως του Πειραιώς. 

Η κατασκευή του εν λόγω κτιρίου τοποθετείται χρονικά κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα, με ορισμένες ιστορικές πηγές να αναφέρουν ως έτος κατασκευής του κτιρίου το 1916, ενώ αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως σε σχετική σύγχρονη ενημερωτική πινακίδα (βλέπε παρακάτω) η οποία έχει αναρτηθεί επί της προσόψεως του κτιρίου, γίνεται αναφορά στη χρονική περίοδο 1919-1927. Άξιο μνείας είναι το γεγονός πως ολόκληρος ο σκελετός του κτιρίου κατασκευάστηκε από μπετόν-αρμέ, έργο το οποίο εκτέλεσε η τεχνική εταιρία Ν.Γ. Καμήλος και Σ.Δ. Βακάς. Ως πρώτος ιδιοκτήτης του Μεγάρου καταγράφεται η γνωστή εφοπλιστική οικογένεια Γιαννουλάτου ενώ από στους ορόφους του κτιρίου στεγάστηκαν κατά καιρούς πληθώρα επαγγελματιών και εταιριών. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το Μέγαρο της Ιονικής Ατμοπλοΐας των Αδελφών Γιαννουλάτου γλύτωσε προφανώς κατά τύχη από τους καταστρεπτικούς βομβαρδισμούς εχθρών και "συμμάχων" που έπληξαν την πόλη αλλά και το λιμάνι του Πειραιώς. Μεταπολεμικά, στα τέλη της δεκαετίας του 1940, το κτίριο καταγραφόταν ως Μέγαρο Γιαννουλάτου επί της οδού Άστιγγος, στην ακτή Τζελέπη, σε διάφορους Οδηγούς της πόλεως του Πειραιώς. Λίγα χρόνια αργότερα, κατά το έτος 1952, πέρασε στην ιδιοκτησία του Ταμείου Πρόνοιας Κατωτέρων Πληρωμάτων Εμπορικού Ναυτικού (ΤΠΚΠΕΝ), επί ημερών προεδρίας του εν λόγω Ταμείου από τον Σπυρίδωνα Ζάρκο, Πλοιάρχου Λ.Σ.. Εκτενείς εργασίες αποκατάστασης / ανακατασκευής του πολυωρόφου Μεγάρου έλαβαν χώρα κατά την περίοδο 2006-2007, επί Προεδρίας Ταμείου από τον Διονύσιο Πετρόπουλο, Άρχι-πλοηγού της Πλοηγικής Υπηρεσίας Πειραιώς για να ακολουθήσει η εκμετάλλευση του κτιρίου από την Τεχνική Εταιρία Πρωταγόρας ΑΤΕ, η οποία το μίσθωσε για διάστημα 25 χρόνων στην ακτοπλοϊκή εταιρία Hellenic Seaways (HSW) η οποία στέγασε τα κεντρικά της γραφεία στο εν λόγω κτίριο από τις αρχές του Δεκέμβρη του έτους 2007 έως και το έτος 2020. Από την άνοιξη του έτους 2020, του υπό εξέτασιν κτίριο αποτέλεσε την έδρα της εταιρίας παροχής υπηρεσιών και προϊόντων στον ναυτιλιακό τομέα SRH MARINE SAIT. Από τις αρχές του έτους 2022, στο υπό εξέτασιν κτίριο στεγάστηκε η έδρα της εταιρίας Orbyt Global η οποία προέκυψε από την συνένωση της Orbyt Global με τη Media Broadcast Satellite (MBS).

Το πρώην Μέγαρο των Αδελφών Γιαννουλάτου / ΤΠΚΠΕΝ όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά το έτος 2011 ως έδρα της Hellenic Seaways (HSW):

Το πάλαι ποτέ Μέγαρο των αδελφών Γιαννουλάτου, όπως είναι φυσικό, απεικονίζεται σε αρκετές ασπρόμαυρες αλλά και επιχρωματισμένες φωτογραφίες εποχής του Μεσοπολέμου με θέμα την πλατεία Καραΐσκάκη ή/και τον κεντρικό λιμένα Πειραιάς οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν σε επιστολικά δελτάρια (καρτ ποστάλ) όπως λ.χ. οι κάτωθι, οι οποίες τοποθετούνται χρονικά περί τις αρχές της δεκαετίας του 1920, με την πλατεία Καραΐσκάκη σχεδόν ολικά κατειλημμένη από πλήθος καταστημάτων-παραπηγμάτων, προ της καταστρεπτικής πυρκαγιάς της 4ης Ιανουαρίου του 1929:

Αναγγελία ενοικιάσεως γραφείου στο Μέγαρον Γιαννουλάτου από τον πειραϊκό Τύπο του έτους 1921. Πληροφορίαι παρά τω θυρωρώ!

Παρομοίου ύφους και περιεχομένου αναγγελία ενοικίασης επιπλωμένου γραφείου στο υπό εξέτασιν Μέγαρο Γιαννουλάτου μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1922.

Ο Πειραϊκός Οίκος Απολυμάνσεων και Υγιεινής έδρευε στον Α' όροφο του υπό εξέτασιν Μεγάρου στις αρχές της δεκαετίας του 1920, όπως προκύπτει από την κάτωθι διαφημιστική καταχώρηση μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1923:

Κατά την ίδια περίοδο, στο Μέγαρο των Αδελφών Γιαννουλάτου έδρευε επίσης το γραφείο ναυτικών εργασιών, ναυλώσεων, μεταφορτώσεων, μεταφορών και εκτελωνισμών του Π.Δ. Παυλόγιαννη:

Κατά το έτος 1923, στο Μέγαρο Γιαννουλάτου καταγράφονταν επίσης τα γραφεία του Εργοστασίου Ασετυλίνης "Ο Αίολος":

Στα μέσα της δεκαετίας του 1920, στο εν Πειραιεί Μέγαρον Γιαννουλάτου, το Ναυτικόν Γραφείον του Ιωάννη Ν. Χανδρή.

Έτερη ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση μέσα από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου του έτους 1925:

Το υπό εξέτασιν Μέγαρον της Ιονικής Ατμοπλοΐας των Αδελφών Γιαννουλάτου όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά τη δεκαετία του 1920, από τη θαλάσσια περιοχή έναντι της ακτής Τζελέπη:

Η ως άνω φωτογραφική λεπτομέρεια προέκυψε από την επεξεργασία της κάτωθι ευρύτερης καταγραφής  της ακτής Τζελέπη του Μεσοπολέμου:

Το Μέγαρο των αδελφών Γιαννουλάτου όπως διακρινόταν από την πολύβουη προκυμαία των Λεμονάδικων του Πειραιά, περί τα τέλη της δεκαετίας του 1920:

Την ίδια εποχή, στα τέλη της δεκαετίας του 1920, σύμφωνα με τα όσα καταγραφόνταν στον Μέγα Οδηγό της πόλης του Πειραιώς του έτους 1928-1929 (όπως επίσης στην συμπεπληρωμένη δεύτερη έκδοση του 1929-1930) στο Μέγαρο Αφων Γιαννουλάτου, επί των οδών Άστιγγος και Αριστείδου στην πλατεία Καραΐσκάκη, είχαν την έδρα τους οι κάτωθι εταιρίες και επαγγελματίες:

Όπως μπορεί κανείς να παρατηρήσει κανείς, εκτός από το εφοπλιστικό γραφείο των αδελφών Γιαννουλάτου, στο υπό εξέταση Μέγαρο είχαν την έδρα τους πλήθος εφοπλιστικών / ναυτιλιακών εταιριών της εποχής εκείνης όπως λ.χ. η Ηπειρωτική Ατμοπλοΐα, η Cosulich Line (εταιρία γνωστή τόσο για τις μεσογειακές τις κρουαζιέρες όσο και για τα πλοία που μετέφεραν μετανάστες στη βόρεια και την νότια Αμερική), η Ατμοπλοΐα του Μανουηλίδη, ο εφοπλιστής Ν.Κ. Χατζηπατέρας, η Ατμοπλοΐα του Γ. Λασκαρίδη και η Θηραϊκή Ατμοπλοΐα του Πέτρου Νομικού.

[Σύνθεση ενδεικτικών διαφημιστικών καταχωρήσεων της Cosulich Line Trieste, με έδρα εν Πειραιεί στην πλατεία Τζέλεπη]

Η οδός Άστιγγος στη συμβολή με την ακτή Τζελέπη και το Μέγαρο των αδελφών Γιαννουλάτου με τα υπόλοιπα γειτονικά κτίρια περί τα τέλη της δεκαετίας του 1920 μέσα από το φακό του Πέτρου Πουλίδη (Αρχείο ΕΡΤ).

Πηγή Εικόνας: Αρχείο ΕΡΤ (Πέτρος Πουλίδης)

Ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1930 με αναφορά στο εφοπλιστικό γραφείο Κ. Χατζηπατέρα και Υιών το οποίο είχε έδρα στο υπό εξέτασιν Μέγαρο Γιαννουλάτου.

Από την ίδια χρονική περίοδο, προπολεμική διαφημιστική καταχώρηση του γραφείου Ναυτικών Εργασιών του Σπυρίδωνος Λ. Αθανασούλια:

Ειρήσθω εν παρόδω, στα μέσα της δεκαετίας του 1930, στο εν Πειραιεί Μέγαρο Γιαννουλάτου διατηρούσαν γραφεία οι αδελφοί Τυπάλδοι. Μάλιστα, τον Νοέμβριο του έτους 1936, ο Σπυρίδων Τυπάλδος κατηγορήθηκε για την δολοφονία με περίστροφο του Πολίτη εφοπλιστή και συνέταιρού του Λεοντίου Τεριαζού, στα εν λόγω γραφεία. Για την ιστορία, ο Σπυρίδων Τυπάλδος αφού καταδικάστηκε σε φυλάκιση μόλις πέντε (5) ετών, αποφυλακίστηκε κατά το έτος 1941 και μετά την Απελευθέρωση επανήλθε στη ναυτιλία στην οποία μεγαλούργησε!

Το Μέγαρο των αδελφών Γιαννουλάτου και η υπό διαμόρφωση πλατεία Καραΐσκάκη επί ημερών δημαρχίας Μιχαήλ Μανούσκου, κατά τη διάρκεια της περιόδου δικτατορίας Ιωάννου Μεταξά (έτος 1939). 

Στα χρόνια της Κατοχής, στο υπό εξέτασιν κτίριο το οποίο είχε επιταχθεί, στεγάστηκε το αρχηγείο των ιταλικών ναυτικών δυνάμεων. 

Στην επόμενη ασπρόμαυρη φωτογραφία του κεντρικού λιμένος Πειραιώς και της πλατείας Καραΐσκάκη μετά τους καταστρεπτικούς βομβαρδισμούς του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, παρατηρήστε στο δεξί άκρο της εικόνας το υπό εξέτασιν Μέγαρο των Αδελφών Γιαννουλάτου. Ο άγνωστος φωτογράφος εμφανώς στέκεται επί της τότε οδού Πλούτωνος, νυν ακτή Καλλιμασίωτη, πλησίον του Σταθμού του Ηλεκτρικού:

Στα τέλη του έτους 1946, σύμφωνα με την κάτωθι ανακοίνωση η οποία δημοσιεύτηκε στον πειραϊκό Τύπο, η Εταιρία Διεθνών Μεταφορών "Τρανσελληνική" είχε ιδρύσει υποκατάστημα στον β' όροφο του υπό εξέτασιν Μεγάρου Γιαννουλάτου με σκοπό την καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών της.

Το Μέγαρο των αδελφών Γιαννουλάτου σε μια - πιθανόν - μεταπολεμική ασπρόμαυρη φωτογραφία: 

Μεταπολεμική διαφημιστική καταχώρηση του γραφείου Ναυτικών Εργασιών του Σεραφείμ Π. Βαϊάνη, στον 1ο όροφο του Μεγάρου Γιαννουλάτου:

Ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση του χονδρεμπόρου γραβατών Θεοδ. Χ. Μπακόπουλου από τις αρχές της δεκαετίας του 1950:

Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, στο Μέγαρον Γιαννουλάτου καταγραφόταν η εν Ελλάδι Γενική Αντιπροσωπεία του γνωστού Οίκου Hempel (εκ Δανίας, με έτος ίδρυσης το 1915).

Διαφημιστική καταχώρηση της εταιρίας The Star Commercial Maritime and Provisions Co. Ltd, με γραφεία στο Μέγαρο Γιαννουλάτου (Yannoulato Building), από τις αρχές της δεκαετίας του 1960:

Έτερη διαφημιστική καταχώρηση του γνωστού πρακτορείου "Γεώργιος Α. Καλλίτσης Δ/χοι" (σσ. με το πρώτο εν Πειραιεί πρακτορείο είχε ιδρυθεί από τον Γεώργιο Α. Καλλίτση (1883-1942) κατά το έτος 1905) με τα τότε γραφεία Πειραιώς να καταγράφονται στο υπό εξέτασιν Μέγαρο Γιαννουλάτου, από τα μέσα της δεκαετίας του 1960:

Στην επόμενη μεταπολεμική αεροφωτογραφία της πλατείας Καραΐσκάκη η οποία τοποθετείται χρονικά κατά τη δεκαετία του 1970, παρατηρείστε εκτός των άλλων το "γηρασμένο" Μέγαρο των αδελφών Γιαννουλάτου με την χαρακτηριστική διαφημιστική πινακίδα (λευκές συσκευές "Candy") στην ταράτσα του:

Ιστορικό τεκμήριο από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 με αναφορά στο Ναυτικό Πρακτορείο Σαπόρτα το οποίο είχε την έδρα του στο υπό εξέτασιν Μέγαρον Γιαννουλάτου:

Το υπό εξέτασιν Μέγαρο ιδιοκτησίας του Ταμείου Πρόνοιας Κατωτέρων Πληρωμάτων Εμπορικού Ναυτικού (ΤΠΚΠΕΝ), το οποίο χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο κατά το έτος 1988, όπως καταγράφηκε φωτογραφικά για λογαριασμό του ΥΠΕΚΑ. Όπως γίνεται αντιληπτό, στο ισόγειο τμήμα του κτιρίου, τόσο επί της οδού Αριστείδου, όσο και επί της οδού Άστιγγος, λειτουργούσαν πρακτορεία εκδόσεως ακτοπλοϊκών εισιτηρίων. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός πως τα αρχικά του Ταμείου Πρόνοιας Κατωτέρων Πληρωμάτων Εμπορικού Ναυτικού (ΤΠΚΠΕΝ) διακρίνονταν στην καμπύλη (έξαρση) που παρουσίαζε το κτίριο στο κορυφαίο τμήμα της προσόψεώς του επί της οδού Άστιγγος.

Φωτογραφική λεπτομέρεια της ξύλινης δίφυλλης καλλιτεχνικά διακοσμημένης κεντρικής θύρας του υπό εξέτασιν Μεγάρου επί της οδού Άστιγγος 6.

Το πάλαι ποτέ Μέγαρο της Ιονικής Ατμοπλοΐας των αδελφών Γιαννουλάτου όπως καταγράφηκε φωτογραφικά μέσα από ευρύτερες λήψεις της πλατείας Καραϊσκάκη, με τις αφετηρίες των "μπλε" αστικών λεωφορείων τύπου Ikarus, από τη δεκαετία του 1980.

Αφετηρίες πλατείας Καραϊσκάκη / οδού Άστιγγος και Μέγαρο ΤΚΠΕΝ (τέλη δεκαετίας 1980)

Αφετηρίες πλατείας Καραϊσκάκη / οδού Άστιγγος και Μέγαρο ΤΚΠΕΝ (τέλη δεκαετίας 1980)

• Η Ιονική Ατμοπλοΐα των αδελφών Γιαννουλάτου και η μετεξέλιξή της

Τα Επτάνησα, υπό αγγλική και μετέπειτα ιταλική κατοχή κατά τη διάρκεια του 18ου και του 19ου αιώνα, γνώρισε μια διαφορετική ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου σε σχέση με την υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα, τόσο κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, όσο και μετά τη σύσταση του πρώτου ανεξάρτητου ελληνικού κράτους και μέχρι το 1864, οπότε προσαρτήθηκαν στην Ελλάδα.  Η ιδιότυπη μορφολογία του νησιωτικού συμπλέγματος απαιτούσε μια γρήγορη και αξιόπιστη επικοινωνία δια θαλάσσης, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη της ατμοπλοΐας. Επτανήσιοι πιλότοι, έμποροι και καραβοκύρηδες, κυρίως από την Κεφαλλονιά και την Ιθάκη, κυριάρχησαν από τον 18ο αιώνα κιόλας με τις ναυτεμπορικές και εφοπλιστικές τους δραστηριότητες όχι μονάχα στη Μεσόγειο, αλλά και στον Εύξεινο Πόντο και τις παραδουνάβιες θάλασσες. Ενδεικτικά ας αναφέρουμε τις οικογένειες Σταθάτου, Θεοφιλάτου, Δρακούλη, Ποταμιάνου, Τυπάλδου, Βεργωτή, Λοβέρδου, Λούζη, Γράτσου, Βλασσόπουλου, Ρωσόλυμου, τους αδελφούς Λυκιαρδόπουλου, τους αδελφούς Αθανασούλη και τους ελαφρώς μεταγενέστερους και πιο σύγχρονους Στρίντζη, Καλογεράτο, Τζανετάτο, Βλήσμα, Αντωνάτο, Βασιλάτο, Αλεξανδράτο και Αγούδημο.

Αντώνιος Γιαννουλάτος και Αλέξανδρος Γιαννουλάτος

Οι ως άνω εικονιζόμενοι αδελφοί Αντώνιος (1872-1932) και Αλέξανδρος Γιαννουλάτος (1875-1928), υιοί του Γεωργίου Γιαννουλάτου, με καταγωγή από την Άσσο της Ερίσσου Κεφαλονιάς, ξεκίνησαν την εφοπλιστική τους δράση στις αρχές του 20ου αιώνα σε συνεργασία με την οικογένεια Δεστούνη, με την οποίαν συνδέονταν οικογενειακά, ιδρύοντας στις αρχές του 20ου αιώνα (έτος 1902) την "Ιονική Ατμοπλοΐα Δεστούνη και Γιαννουλάτου", με έδρα στην Κωνσταντινούπολη (σσ. στην Κωνσταντινούπολη βρίσκονταν τα καταστήματα των αδελφών Δεστούνη, προμηθευτών της Αυλής του Σουλτάνου). Τα πλοία της εν λόγω εταιρίας εξυπηρετούσαν συνέδεαν τα λιμάνια της Κωνσταντινούπολης, του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, της Αδριατικής Θάλασσας και του Εύξεινου Πόντου. Το 1905, η έδρα της εταιρίας μεταφέρθηκε στον Πειραιά, με την "Ιονική Ατμοπλοΐα Δεστούνη-Γιαννουλάτου" και μετέπειτα "Ιονική Ατμοπλοΐα αδελφών Γιαννουλάτου" (μετά το 1910) να εισέρχεται στην εγχώρια ακτοπλοΐα, πέραν των συνδέσεων με τα λιμάνια της Μέσης Ανατολής, του Εύξεινου Πόντου και της μεσογειακής Ευρώπης.

Διαφημιστική καταχώρηση της Ιονικής Ατμοπλοΐας του έτους 1905 από τον Τύπο της εποχής με τα καθημερινά δρομολόγια των πλοίων της εταιρίας από τον Πειραιά. Αναφέρονται χαρακτηριστικά τα ατμόπλοια "Βασιλέας Γεώργιος", "Διάδοχος Κωνσταντίνος", "Αργοστόλι", "Ερυσσός", Κέρκυρα", "Ζάκυνθος", "Άσσος" και "Σάμη".  

Ακολουθεί μια σύνθεση διαφημιστικών καταχωρήσεων από τον Τύπο της δεκαετίας του 1910 με φόντο την πλατεία Καραΐσκάκη και φυσικά το Μέγαρο των αφών Γιαννουλάτου. Στις καταχωρήσεις εποχής ξεχωρίζουμε το πλοίο "Αττική" στη γραμμή Πειραιάς-Μασσαλία, το "Άφοβος" στη γραμμή του Brindisi και το "Μιαούλης" στη γραμμή της Αλεξανδρείας αλλά και τα δρομολογημένα σε εγχώριες γραμμές ατμόπλοια "Ζάκυνθος" και "Αργοστόλιον", τα οποία διαφημίζονται ως "ηλεκτροφώτιστα"! Στις εν λόγω καταχωρήσεις εποχής, τα εν Πειραιεί πρακτορεία της Ιονικής Ατμοπλοΐας των αδελφών Γ. Γιαννουλάτου εμφανίζονται με διψήφιο και μετέπειτα τριψήφιο αριθμό τηλεφώνου, στην πλατεία Καραΐσκάκη. Εκείνη την εποχή, ο Αντώνιος Γιαννουλάτος συμμετείχε στην ίδρυση της Τράπεζα Πειραιώς, των "Χαρτομύλων Αιγίου" καθώς και της "Γενικής Ασφαλιστικής Εταιρείας της Ελλάδος" ενώ παράλληλα συνέχιζε τη συνεργασία με τον αδελφό του Αλέξανδρο στις ναυτιλιακές του δραστηριότητες.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου πολέμου, οι αδελφοί Γιαννουλάτου συγκαταλέγονταν ανάμεσα στους δέκα κορυφαίους ελληνικούς εφοπλιστικούς ομίλους, κατέχοντας έναν εντυπωσιακό στόλο δεκαέξι ατμοπλοϊών.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, οι χερσαίες και θαλάσσιες επενδύσεις της οικογενείας Γιαννουλάτου πέρασαν στα χέρια των υιών του Αντωνίου Γιαννουλάτου, του Γεωργίου (1900-1974) και του Παναγή (1905-1961). Ο μεν Γεώργιος Γιαννουλάτος ανέλαβε τη διεύθυνση των "Χαρτομύλων Αιγίου" ενώ ο Παναγής Γιαννούλατος, το έτος 1929, προχώρησε σε μια ριζοσπαστική ενοποίηση ενός μεγάλου αριθμού ακτοπλοϊκών εταιρειών. Πιο συγκεκριμένα, πέντε από τις μεγαλύτερες ακτοπλοϊκές εταιρίες της χώρας συνενώθηκαν και ίδρυσαν την ΑΚ.τ.ΕΛ Α.Ε. (ΑΚΤΕΛ - Ακτοπλοΐα της Ελλάδος Α.Ε.) με σήμα τη μαύρη σημαία και μια τρίαινα. Στο σχήμα αυτό αρχικά συμμετείχαν η Ανώνυμος Ιονική Ατμοπλοϊκή Εταιρία του Γιαννουλάτου, η Ατμοπλοΐα του Απόστολου Ρίγγα, η Ατμοπλοΐα του Μανουηλίδη, η Ατμοπλοΐα Πανταλέων και η Ατμοπλοΐα των Βλασσόπουλου-Κωττάκη ενώ αργότερα στη νέα εταιρία προστέθηκαν και η Ατμοπλοΐα Τόγια με την Ατμοπλοΐα Δομεστίνη. Κατά τη δεκαετία 1929-1939, η ΑΚ.τ.ΕΛ Α.Ε. υπό τη διεύθυνση των Παναγή Γιαννουλάτου και Αθανασίου Μανουηλίδη, κατείχε ένα πολύ μεγάλο μέρος της εγχώριας ακτοπλοϊκής αγοράς, προσφέροντας θαλάσσια σύνδεση με διάφορα λιμάνια της χώρας και δημιουργώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο δρομολογίων εσωτερικού. Ταυτόχρονα συνέχισαν τις συνδέσεις με τα λιμάνια του εξωτερικού επιχειρώντας μια ανανέωση των πλοίων του στόλου.

Παναγής Γιαννουλάτος και Γεώργιος Γιαννουλάτος

Το 1939, προκειμένου να βελτιώσουν τις επιδόσεις της εταιρείας στις διεθνείς γραμμές, οι μέτοχοι της προαναφερθείσας εταιρίας ίδρυσαν ένα νέο νομικό πρόσωπο υπό την επωνυμία "Ελληνικές Μεσογειακές Γραμμές Α.Ε." (ΕΛ.ΜΕΣ Α.Ε.) στοχεύοντας μονάχα στην πιο ανταγωνιστική και δύσκολη αγορά των δρομολογίων του εξωτερικού. Η ΕΛ.ΜΕΣ Α.Ε., η οποία στις παραμονές του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, διαχειριζόταν περισσότερα από τριάντα πλοία, επλήγη αρχικά από την απόφαση του τότε Κυβερνήτη / Δικτάτορα της χώρας Ιωάννη Μεταξά ο οποίος αρχικά - τον Μάιο του 1939 - υποχρέωσε όλα τα πλοία της ελληνικής ακτοπλοΐας να τεθούν υπό την Κοινή Διεύθυνση Ατμοπλοϊκών Συγκοινωνιών για να ακολουθήσει αργότερα η επίταξη του συνόλου των πλοίων προ της ενάρξεως του Β' Παγκοσμίου Πολέμου από το Βασιλικό Πολεμικό Ναυτικό. Κατά τη διάρκεια του καταστρεπτικού περάσματος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η συντριπτική πλειοψηφία των επιταγμένων πλοίων τόσο της ΑΚ.τ.ΕΛ Α.Ε. όσο και των ΕΛ.ΜΕΣ βυθίστηκαν κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων.

Αδελφοί Γιαννουλάτου - Ανώνυμος Ναυτική Εμπορική και Βιομηχανική Εταιρία (1940)

Μεταπολεμικά, η οικογένεια Γιαννουλάτου και οι ΕΛ.ΜΕΣ επανέκαμψαν αγοράζοντας δυο πλοία, υπό τη διοίκηση του Αντωνίου Γ. Γιαννουλάτου (1928-) με επίκεντρο πάντοτε τις γραμμές του εξωτερικού και ειδικότερα τις συνδέσεις με την Ιταλία. Εκτός από τα δρομολόγια στις μεσογειακές χώρες και τη Μέση Ανατολή, οι ΕΛ.ΜΕΣ επεκτάθηκαν από το 1949 και στη γραμμή Αυστραλίας-Ελλάδας-Ιταλίας με το πλοίο "Cyrenia" το οποίο μετέφερε μετανάστες από την Ιταλία και την Ελλάδα στην Αυστραλία.

Στις επόμενες δυο δεκαετίες, η εταιρία συνέχισε να δραστηριοποιείται στις γραμμές της Μεσογείου αντικαθιστώντας τα παλαιότερα πλοία με νέα. Το 1960, κατόπιν συμφωνίας ελληνικής και ιταλικής κυβερνήσεως για την ενίσχυση του μηχανοκίνητου τουρισμού, η εταιρία HML (Hellenic Mediterranean Lines) δρομολόγησε στην Αδριατική το πλοίο "Εγνατία" το οποίο μαζί με το "Αππία" της ιταλικής εταιρίας Adriatica di Navigazione κάλυπταν τα θαλάσσια δρομολόγια από/προς Brindisi, Ηγουμενίτσα, Κέρκυρα και Πάτρα.

[Διαφημιστική καταχώρηση των ΕΛ.ΜΕΣ από τα μέσα της δεκαετίας του 1960]:

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η παραδοσιακή εν Πειραιεί εταιρία των ΕΛ.ΜΕΣ - με γραφεία επί πολλά χρόνια στο Μέγαρο των ΕΗΣ / ΗΣΑΠ - προσέθεσε δυο νέα πλοία στο στόλο της, το "Aquarius" και το "Castalia", με το πρώτο να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για κρουαζιέρες στο Αιγαίο Πέλαγος το καλοκαίρι και στην Καραϊβική το χειμώνα και το δεύτερο να προστίθεται στα πλοία της γραμμής Ελλάδος-Ιταλίας.

Κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, οι ΕΛ.ΜΕΣ, υπό τον Γεώργιο Α. Γιαννουλάτο, συνέχισαν τη δραστηριότητά τους στη γραμμή Ιταλίας - Ελλάδος. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 η εταιρία αριθμούσε επτά πλοία με τον στόλο της να μειώνεται συνεχώς και να φθάνει στα δυο πλοία στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Το καλοκαίρι του έτους 2004, έτος κατά το οποίο η εταιρία διέκοψε τη λειτουργία της, ένα μόλις πλοίο (το "Arielle") παράμενε στο δυναμικό της εταιρίας.

• Το Μέγαρο της Ιονικής Ατμοπλοΐας των αδελφών Γιαννουλάτου κατά τον 21ο αιώνα

Το αποκαταστημένο πολυώροφο διατηρητέο Μέγαρο όπως καταγράφηκε από την πεζογέφυρα έναντι του σταθμού των ΗΣΑΠ στην ακτή Καλλιμασιώτη στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα:

Το υπό εξέτασιν πρώην Μέγαρο των Αδελφών Γιαννουλάτου, τα γειτονικά κτίρια ισόγεια κτίρια, το εγκαταλειμμένο πρώην Μέγαρο Αδελφών Τυπάλδου και τμήμα της πλατείας Καραΐσκάκη όπως καταγράφηκε από το θαλάσσιο χώρο έναντι της ακτής Τζελέπη:

Λήψη σε ευρεία γωνία από τη διασταύρωση των οδών Άστιγγος και Αριστείδου. Αξίζει τον κόπο να παρατηρήσει κανείς την αρχιτεκτονική του κτιρίου, τα ανοίγματα και τους χαρακτηριστικούς εξώστες με τα νεοκλασικά κιγκλιδώματα στις δυο κύριες προσόψεις του:

Το πάλαι ποτέ Ιόνιον Μέγαρον των Αδελφών Γιαννουλάτου όπως καταγράφηκε φωτογραφικά ως έδρα της HSW κατά την άνοιξη του έτους 2014:

Το υπό εξέταση κτίριο όπως καταγράφηκε φωτογραφικά με χρήση τηλεφακού από την ακτή Γεωργίου Κονδύλη (καλοκαίρι 2016):

Η κύρια πρόσοψη του (πρώην) Μεγάρου της Ιονικής Ατμοπλοίας των Αδελφών Γιαννουλάτου / νυν ιδιοκτησίας ΤΠΚΠΕΝ επί της οδού Άστιγγος 6 όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά το μήνα Μάρτιο του έτους 2019:

Η αψιδοειδής κεντρική θύρα του υπό εξέταση Μεγάρου, με τον περίτεχνο διάκοσμο, επί της οδού Άστιγγος, κατά το μήνα Μάρτιο του έτους 2019:

Μαρμάρινη επιγραφή πλησίον της ως άνω εικονιζόμενης εξώθυρας του πρώην Μεγάρου Γιαννουλάτου με τους κύριους σταθμούς της ιστορίας του κτιρίου:

Το υπό εξέτασιν πρώην Μέγαρο των Αδελφών Γιαννουλάτου όπως καταγράφηκε στις αρχές Δεκεμβρίου του έτους 2020, ως έδρα πλέον της εταιρίας παροχής υπηρεσιών και προϊόντων στον ναυτιλιακό τομέα SRH MARINE SAIT. 

Το πάλαι ποτέ Ιόνιον Μέγαρον των Αδελφών Γιαννουλάτου και νυν έδρα της εταιρίας παροχής υπηρεσιών και προϊόντων στον ναυτιλιακό τομέα SRH MARINE SAIT όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά τον μήνα Οκτώβριο του έτους 2021:

 

 

Το υπό εξέτασιν κτίριο όπως καταγράφηκε στα τέλη του μηνός Οκτωβρίου του 2022 από την πεζογέφυρα του ΟΛΠ, μετά την απομάκρυνση του εργοταξίου του σταθμού Μετρό.

Το διατηρητέο πάλαι ποτέ Μέγαρο της Ιονικής Ατμοπλοΐας, έδρα πλέον της Orbyt Global, μιας εταιρίας που προέκυψε από την συνένωση της Orbyt Global με τη Media Broadcast Satellite (MBS), όπως καταγράφηκε στα μέσα Ιανουαρίου του έτους 2023:

 

Το υπό εξέταση κτίριο όπως καταγράφηκε κατά την άνοιξη του έτους 2023 από την πεζογέφυρα του ΟΛΠ έναντι πλατείας Οδησσού και Μεγάρου του Ηλεκτρικού.

 

Διαβάστε τα εξής σχετικά θέματα:

Κάτω στα Λεμονάδικα

Η μεγάλη πυρκαγιά της πλατείας Καραϊσκάκη

Η ιστορία της πλατείας Καραΐσκάκη στον Πειραιά

Το λιμάνι του Πειραιά και το "Μασσαλία" των ΕΛ.ΜΕΣ

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Η Εξέλιξη του Λιμένος Πειραιώς κατά τον 20ο Αιώνα - Εκατό Χρόνια Ανάπτυξης (1911-2011), Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς
• Εφημερίδα "Καθημερινή"
• ΥΠΕΚΑ
• Τύπος Εποχής - Περιοδικά - Οδηγοί Πόλεως

Φωτογραφίες: 

• Οι ιστορικές φωτογραφίες παρατίθενται για εκπαιδευτικούς σκοπούς - κάθε νόμιμο δικαίωμα ανήκει στους νομίμους κατόχους αυτών.
• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.