Στην οδό Περίανδρου 5, στη συνοικία της Πλάκας, πλησίον του αρχαιοελληνικού ναού του Ολυμπίου Διός, υψώνεται μέχρι τις μέρες (21ος αιώνας), η κάτωθι εικονιζόμενη (τελευταία χρονικά) οικία στην οποία κατοίκησε ο μεγάλος Έλλην ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ιστορικός και κριτικός της λογοτεχνίας Κωστής Παλαμάς (1859 - 1943).
Το εγκαταλειμμένο εδώ και δεκαετίες διώροφο κτίριο, το οποίο συγκεντρώνει αρκετά χαρακτηριστικά γνωρίσματα των αστικών νεοκλασικών οικιών της εποχής του Μεσοπολέμου, φέρεται να οικοδομήθηκε κατά τη δεκαετία 1920-1930.
Ο εικονιζόμενος Κωστής Παλαμάς, σε προχωρημένη πλέον ηλικία, μετακόμισε αναγκαστικά στο κτίριο της οδού Περιάνδρου 5 κατά το έτος 1935, ύστερα από έξωση που δέχθηκε στην προηγούμενή του κατοικία, επί της οδού Ασκληπιού 3, στο κέντρο της Αθήνας, εκεί όπου έζησε για πάνω από τέσσερις δεκαετίες (1894-1935).
Στο υπό εξέταση κτίριο της οδού Περίανδρου, ο Κωστής Παλαμάς έζησε τα οκτώ τελευταία χρόνια της ζωής του, με τη σύζυγό του Μαρία και την κόρη του Ναυσικά, μαζί με άλλους ενοίκους. Στο ίδιο μέρος άφησε και την τελευταία του πνοή σε ηλικία 84 ετών, κατόπιν σοβαρής ασθένειας, εν μέσω της δύσκολης περιόδου της γερμανικής Κατοχής της χώρας, στις 27 Φεβρουαρίου 1943. Σαράντα μόλις ημέρες προ του θανάτου του Κωστή Παλαμά, στις 18 Φεβρουαρίου του 1943, είχε αποβιώσει η σύζυγός του μεγάλου ποιητή Μαρία Βάλβη, γεγονός το οποίο η οικογένεια του Κωστή Παλάμα είχε αποκρύψει από τον ίδιο λόγω της βεβαρημένης του υγείας.
Ο εικονιζόμενος Κωστής Παλαμάς, σε προχωρημένη πλέον ηλικία, μετακόμισε αναγκαστικά στο κτίριο της οδού Περιάνδρου 5 κατά το έτος 1935, ύστερα από έξωση που δέχθηκε στην προηγούμενή του κατοικία, επί της οδού Ασκληπιού 3, στο κέντρο της Αθήνας, εκεί όπου έζησε για πάνω από τέσσερις δεκαετίες (1894-1935).
Στο υπό εξέταση κτίριο της οδού Περίανδρου, ο Κωστής Παλαμάς έζησε τα οκτώ τελευταία χρόνια της ζωής του, με τη σύζυγό του Μαρία και την κόρη του Ναυσικά, μαζί με άλλους ενοίκους. Στο ίδιο μέρος άφησε και την τελευταία του πνοή σε ηλικία 84 ετών, κατόπιν σοβαρής ασθένειας, εν μέσω της δύσκολης περιόδου της γερμανικής Κατοχής της χώρας, στις 27 Φεβρουαρίου 1943. Σαράντα μόλις ημέρες προ του θανάτου του Κωστή Παλαμά, στις 18 Φεβρουαρίου του 1943, είχε αποβιώσει η σύζυγός του μεγάλου ποιητή Μαρία Βάλβη, γεγονός το οποίο η οικογένεια του Κωστή Παλάμα είχε αποκρύψει από τον ίδιο λόγω της βεβαρημένης του υγείας.
Ως γνωστόν, η κηδεία του Κωστή Παλαμά, η οποία έλαβε χώρα μια μέρα μετά το θάνατό του, έμεινε στην ιστορία καθώς χιλιάδες κόσμου συνόδευσαν αυτήν την κορυφαία μορφή της νεοελληνικής ποίησης και λογοτεχνίας στην τελευταία του κατοικία, από την οικία του στην οδό Περίανδρου στην Πλάκα μέχρι το Α' Νεκροταφείο Αθηνών, εκείνο το κρύο και συννεφιασμένο πρωινό της 28ης Φεβρουαρίου του 1943, παρουσία των έκπληκτων ματιών των βαρβάρων Γερμανών κατακτητών οι οποίοι ποδοπατούσαν με τις μπότες τους τις αθηναϊκές εφημερίδες που έγραφαν εκείνη την ημέρα "Σήμερα κηδεύεται ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς". Η λαοθάλασσα εκείνου του αυθόρμητου εθνικού συναγερμού που σήμανε την ημέρα της εκφοράς του Παλαμά ξέσπασε μπροστά στον σεμνό και απέριττο τάφο που περίμενε να δεχθεί τον ακούραστο εργάτη της πένας ψάλλοντας τον Εθνικό Ύμνο.
Μια φωτογραφική λεπτομέρεια από την μαρμάρινη επιγραφή που υφίσταται πάνω από την κεντρική θύρα του κτιρίου επί της οδού Περίανδρου 5 στην Πλάκα η οποία αναφέρει: "Στο σπίτι αυτό πέθανε ο Εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς στις 27 Φεβρουαρίου 1943".
Όπως προαναφέραμε, ο Κωστής Παλαμάς μετακόμισε αναγκαστικά στην οδό Περίανδρου το 1935. Νωρίτερα και για πάνω από σαράντα χρόνια κατοικούσε με την οικογένειά του στον αριθμό "3" της οδού Ασκληπιού, όπου έγραψε πολλά από τα ποιήματα και λογοτεχνήματά του και διατηρούσε το "φιλολογικό σαλόνι" του. Προ του 1894, ο Κωστής Παλαμάς διέμενε σε οικία επί της οδού Χαριλάου Τρικούπη, την οποία εγκατέλειψε όταν η σύζυγός του ανακάλυψε πως στο ίδιο κτίριο λειτουργούσε οίκος ανοχής!
Μια φωτογραφική λεπτομέρεια από την μαρμάρινη επιγραφή που υφίσταται πάνω από την κεντρική θύρα του κτιρίου επί της οδού Περίανδρου 5 στην Πλάκα η οποία αναφέρει: "Στο σπίτι αυτό πέθανε ο Εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς στις 27 Φεβρουαρίου 1943".
Όπως προαναφέραμε, ο Κωστής Παλαμάς μετακόμισε αναγκαστικά στην οδό Περίανδρου το 1935. Νωρίτερα και για πάνω από σαράντα χρόνια κατοικούσε με την οικογένειά του στον αριθμό "3" της οδού Ασκληπιού, όπου έγραψε πολλά από τα ποιήματα και λογοτεχνήματά του και διατηρούσε το "φιλολογικό σαλόνι" του. Προ του 1894, ο Κωστής Παλαμάς διέμενε σε οικία επί της οδού Χαριλάου Τρικούπη, την οποία εγκατέλειψε όταν η σύζυγός του ανακάλυψε πως στο ίδιο κτίριο λειτουργούσε οίκος ανοχής!
Ακολουθούν δυο ακόμα σύγχρονες φωτογραφίες της εγκαταλειμμένης διατηρητέας (πρώην) οικίας Κωστή Παλαμά με τα πέντε ανοίγματα και τους δυο μικρούς εξώστες με το χαρακτηριστικό σίδηρο κιγκλίδωμα στον άνω όροφο. Όπως μπορεί κάποιος να παρατηρήσει, η πλειοψηφία των ακροκεράμων που κάποτε κοσμούσαν τη στέγη του διατηρητέου κτιρίου απουσιάζουν. Επίσης, άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι τα ανοίγματα (κεντρική πόρτα και παράθυρα) του ισογείου είναι σφραγισμένα καθώς παλαιότερα είχε πραγματοποιηθεί κατάληψη του κτιρίου από ομάδα ατόμων.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός πως το εν λόγω κτίριο, το οποίο άνηκε σε ιδιώτη, σώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2010 από πλειστηριασμό λόγω χρεών του ιδιοκτήτη προς τραπεζικό οργανισμό.
Παρ'όλες τις προσπάθειες του Ιδρύματος "Κωστή Παλαμά" για την αγορά, διάσωση και ανάδειξη του κτιρίου της οδού Περίανδρου είτε από το Κράτος είτε από κάποιον ιδιωτικό φορέα / ιδιώτη, η εγκαταλειμμένη οικία, η οποία έχει ανακηρυχθεί ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο από το έτος 1999 (ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/2136/35245/12-7-1999 - ΦΕΚ 1579/Β/6-8-1999), παρέμεινε ανεκμετάλλευτη και έρμαιο των διαθέσεων του χρόνου επί δεκαετίες.
Σε αντιδιαστολή με τα ως άνω, αξίζει να τονίσουμε το γεγονός πως η πατρική οικία του Κωστή Παλαμά στην γενέτειρά του πόλη της Πάτρας αγοράστηκε (2014) και ανακαινίστηκε/αποκαταστάθηκε (2016) χάρις σε μια μεγάλη προσφορά ενός Ελληνοαμερικανού επιχειρηματία, του Αθανάσιου Στεφανόπουλου, με καταγωγή από την πόλη της Πάτρας και, ήδη εγκαινιάστηκε (13 Ιανουαρίου 2018) ανοίγοντας τις πύλες της στο κοινό (λειτουργεί βιβλιοθήκη και μουσείο).
Το καλοκαίρι του έτους 2020, ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού πως η εγκαταλελειμμένη οικία του Κωστή Παλαμά στην Πλάκα θα αποκατασταθεί και θα μετατραπεί σε χώρο μελέτης και σπουδής της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας. Παρόλα ταύτα το θέμα της απαλλοτρίωσης ή/και της απευθείας αγοράς της οικίας Παλαμά από το Υπουργείο Πολιτισμού "σκόνταψε" στην προσφυγή των ιδιοκτητών του ακινήτου στο Συμβούλιο της Επικρατείας για "τυπικούς λόγους". Η δικαίωση της προσφυγής οδήγησε στην ακύρωση της απόφασης απαλλοτριώσεως με αποτέλεσμα η εγκαταλειμμένη πάλαι ποτέ οικία Παλαμά να παραμείνει στην ίδια τραγική κατάσταση.
Η πάλαι ποτέ οικία του Κωστή Παλαμά στη γνωστή κατάσταση εγκατάλειψης και απαξίωσης όπως καταγράφηκε κατά τον μήνα Μάρτιο του έτους 2023:
Εν τέλει, η απαλλοτρίωση συντελέστηκε κατά τον μήνα Μάιο του έτους 2023 και το ακίνητο περιήλθε στην ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού! Σχετική μελέτη αποκατάστασης-επανάχρησης του κτηρίου εκπονήθηκε με ευγενική χορηγία του Ιδρύματος "Σύλβιας Ιωάννου" και το έργο εντάχθηκε για χρηματοδότηση στην προγραμματική περίοδο 2021-2027.
Οι εργασίες αποκατάστασης του κτιρίου ξεκίνησαν κατά το έτος 2024 κατόπιν σχετικής θετικής γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων επί της μελέτης αποκατάστασης του κτηρίου και της μελέτης συντήρησης του εσωτερικού διακόσμου.
Διαβάστε θέματα σχετικά με την αθηναϊκή συνοικία της Πλάκας:
Η οικία του Ιωάννου Χατζηκυριάκου και το Grand Hotel D' Athenes
Πλάκα: χρώματα και εικόνες
H οικία του Κωλέττη στην Πλάκα
Η οικία του Ιωάννου Χατζηκυριάκου και το Grand Hotel D' Athenes
Πλάκα: χρώματα και εικόνες
H οικία του Κωλέττη στην Πλάκα
Κείμενο - Πηγές:
Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:
Φωτογραφίες:
- Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
- Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
- Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου