ΣΤΑ ΥΔΑΤΑ ΤΗΣ ΝΑΥΜΑΧΙΑΣ ΤΟΥ ΝΑΥΑΡΙΝΟΥ

Δίχως καμία αμφιβολία, η ναυμαχία στο Ναυαρίνο (8/20 Οκτωβρίου του 1827) υπήρξε μια από τις πλέον καθοριστικές ιστορικές στιγμές (αν όχι η κορυφαία) του ελληνικού εθνικό-απελευθερωτικού Αγώνα του 1821. Η επικράτηση του ενωμένου συμμαχικού στόλου των τριών Μεγάλων Δυνάμεων εκείνων των καιρών - ήτοι της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας - επί των Τούρκο-αιγυπτιακών δυνάμεων στην θαλάσσια περιοχή του κόλπου του Ναυαρίνου, στις δυτικές ακτές της Πελοποννήσου προς το Ιόνιο Πέλαγος, με τις όποιες προεκτάσεις και εξηγήσεις έχουν κατά καιρούς δοθεί για την "συμμαχική" αυτή παρέμβαση, σφράγισε την πορεία του επαναστατικού Αγώνα οδηγώντας αρχικά στην υπογραφή του πρωτοκόλλου ανεξαρτησίας της Ελλάδας κατά το έτος 1830 και, δυο χρόνια αργότερα, τον Μάιο του 1832, στην ανακήρυξη του Βασιλείου της Ελλάδας και την επιλογή του Όθωνος ως του πρώτου Μονάρχη του νέου ανεξάρτητου και ελεύθερου κράτους.

Ναυμαχία Ναυαρίνου - Πίνακας του Ρώσου Ivan Aivazovsky σε μίξη με σύγχρονη φωτογραφία

Το παρόν φωτογραφικό αφιέρωμα "ταξιδεύει" στη θαλάσσια περιοχή όπου συγκρούστηκαν οι θαλάσσιες δυνάμεις της Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας, με επικεφαλής τον Άγγλο Αντιναύαρχο Έντουαρντ Κόδριγκτον (Sir Edward Codrington), τον Γάλλο Υποναύαρχο Ανρί Ντε Ρινί (γνωστός στην Ελλάδα ως Δεριγνύ, πλήρες όνομα: πλήρες όνομα: Marie Henri Daniel Gauthier, comte de Rigny) και τον Ρώσο Υποναύαρχο Λογγίνο Χέυδεν (Логин Петрович Гейден, Λόγκιν Πετρόβιτς Γκέιντεν) κατατροπώνοντας τον Τούρκο-αιγυπτιακό στόλο που τελούσε υπό τις οδηγίες του Ιμπραήμ Πασά, ο οποίος βρισκόταν στην Πελοπόννησο προκαλώντας μεγάλες καταστροφές. 

Από τον φυσικό λιμένα της γραφικής σύγχρονης πόλης της Πύλου ξεκινούν καθημερινά, κατά τους θερινούς μήνες, θαλάσσιες εκδρομές με σκάφη στον κόλπο του Ναυαρίνου, δίδοντας στον επισκέπτη την ευκαιρία να παρατηρήσει από κοντά τον θαλάσσιο χώρο όπου πραγματοποιήθηκε η ιστορική ναυμαχία. Ορισμένα μάλιστα εκ των σκαφών που εκτελούν τις μικρές κρουαζιέρες / θαλάσσιες εκδρομές διαθέτουν γυάλινο πάτο, προσφέροντας στον επισκέπτη την ευκαιρία να δει στον βυθό του κόλπου του Ναυαρίνου απομεινάρια από ορισμένες βυθισμένες τούρκο-αιγυπτιακές φρεγάτες και τα κανόνια τους. Ειρήσθω εν παρόδω, η ναυμαχία του Ναυαρίνου φέρεται ως η τελευταία σημαντική ναυμαχία στην ιστορία που διεξήχθη εξ ολοκλήρου με ιστιοφόρα σκάφη ενώ αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως ποτέ άλλοτε στην ιστορία του πολέμου των κανονιοφόρων ιστιοφόρων δεν βρέθηκαν τόσα πολλά πλοία, με τόσο μεγάλη δύναμη πυρός, συγκεντρωμένα σε ένα τόσο περιορισμένο χώρο, όπως είναι ο κόλπος του Ναυαρίνου. 

Τα καραβάκια των θαλασσίων εκδρομών ξεκινούν από την προκυμαία της κεντρικής πλατείας της Πύλου, της πλατείας των Τριών Ναυάρχων (όπου βρίσκεται το ομώνυμο μνημείο):

 

Ενώ το σκάφος απομακρύνεται με χαμηλή ταχύτητα από το λιμάνι της Πύλου, παρατηρούμε κατ'αρχήν στην νότια είσοδο το Νεόκαστρο (Νιόκαστρο), το οποίο οικοδομήθηκε από τους Οθωμανούς κατά το έτος 1573 μ.Χ. 

 

 

 

Το Νιόκαστρο, ονομάστηκε κατ'αυτόν τον τρόπο σε αντιδιαστολή με το φραγκικής κατασκευής Παλαιόκαστρο, ήτοι το παλαιότερο υφιστάμενο φρούριο που έλεγχε την βόρεια είσοδο του όρμου του Ναυαρίνου. Μάλιστα, Νεόκαστρο υπήρξε η αρχική ονομασία του οικισμού που οικοδομήθηκε γύρω από το νεώτερο φρούριο επί Τουρκοκρατίας.

Τα νησάκια του κόλπου, το Τσιχλί-Μπαμπά (ή Φανάρι), οι Κουτσούνες (οι δυο μεγάλοι βράχοι δίπλα στο Τσιχλί-Μπαμπά) και η στενόμακρη Σφακτηρία, λειτουργούν ως φυσικοί κυματοθραύστες και περιφράζουν τρόπον τινά τον κόλπο του Ναυαρίνου.

Στο Τσιχλί-Μπαμπά (ή Φανάρι, ονομασία που έχει αποδοθεί λόγω του σχετικού φάρου που υφίσταται εκεί) συναντάμε το Μνημείο της Γαλλικής Κυβερνήσεως υπέρ των Γάλλων πεσόντων στη ναυμαχία του Ναυαρίνου αλλά και των νεκρών του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος του Μαίζωνος (Nicolas Joseph Maison) κατά την εκστρατεία του Μοριά, το οποίο κατασκευάστηκε στο εν λόγω σημείο κατά το έτος 1890.

Μια παλαιότερη ασπρόμαυρη φωτογραφική καταγραφή του προαναφερθέντος μνημείου:

Το Μνημείο της Γαλλικής Κυβερνήσεως υπέρ των Γάλλων πεσόντων στη ναυμαχία του Ναυαρίνου αλλά και των νεκρών του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος του Μαίζωνος όπως καταγράφηκε κατά το θέρος του έτους 2014:

Η ιδιομορφία του τοπίου παρουσιάζει μεγάλη αντίθεση με τους απόκρημνους βράχους να δημιουργούν ανοίγματα και σπηλιές που καθρεπτίζονται στα καθαρά νερά του κόλπου του Ναυαρίνου: 

Οι δυο επόμενες φωτογραφικές στάσεις λαμβάνουν χώρα επί της νήσου Σφακτηρίας: 

Αρχικά, το μνημείο υπέρ του φιλέλληνα Ιταλού στρατιωτικού Σανταρόζα (πραγματικό όνομα Santorre Annibale Derossi, γνωστός ως Santorre di Santa Rosa, κόμης του Pomerolo, κύριος του Santarosa), ο οποίος έλαβε μέρος στον ελληνικό Αγώνα και σκοτώθηκε κατά την επίθεση κατά της Σφακτηρίας, υπερασπιζόμενος το νησί, στις 8 Μαΐου του 1825. 

Εκατό χρόνια μετά το θάνατό του, κατά το έτος 1925, τελέστηκε επίσημο μνημόσυνο επί της νήσου Σφακτηρίας και κατασκευάστηκε το κάτωθι εικονιζόμενο μνημείο, σε ένα μικρό βράχο, δίπλα στη θάλασσα, στο σημείο όπου σύμφωνα με την παράδοση βρέθηκε να επιπλέει νεκρός.

Ακολουθεί μια δεύτερη στάση στο σημείο όπου βρίσκεται το Μνημείο υπέρ των Ρώσων Πεσόντων στη ναυμαχία του Ναυαρίνου καθώς και μια χαρακτηριστική ξύλινη ρώσικη ορθόδοξη εκκλησία γοτθικού ρυθμού η οποία είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο:

  

 

Τόσο η ξύλινη ρώσικη εκκλησία όσο και το μνημείο των Ρώσων Πεσόντων βρίσκονται σε καλή κατάσταση καθώς για τη συντήρησή / ανακαίνισή τους φροντίζουν Ρώσοι ομογενείς και η εν Ελλάδι Ρωσική Πρεσβεία, ενώ συχνές είναι οι επισκέψεις πληρωμάτων ρωσικών πολεμικών πλοίων κατά τη διάρκεια τυχόν ταξιδιών στην Ελλάδα. 

Το Μνημείο των Ρώσων Πεσόντων σε μια παλαιότερη ασπρόμαυρη φωτογραφική καταγραφή:

Το Μνημείο των Ρώσων Πεσόντων όπως καταγράφηκε κατά το θέρος του έτους 2014:

Πλησίον του ξύλινου ρωσικού ιερού ναού υφίσταται ο κάτωθι εικονιζόμενος εγκαταλειμμένος - με εμφανή τα σημάδια της φθοράς και της εγκατάλειψης - ιερός ναός της Αναλήψεως, γνωστός και ως "Παναγούλα", ο οποίος  σύμφωνα με την παράδοση, οικοδομήθηκε κατά τους βυζαντινούς χρόνους (περίοδο δυναστείας των Κομνηνών) από κάποια μοναχή. Kατά τα γεγονότα του 1825, η συγκεκριμένη εκκλησία καταστράφηκε και ξανακτίστηκε μετά την Απελευθέρωση. 

Στα ενδότερα της νήσου Σφακτηρίας, ο επισκέπτης μπορεί να παρατηρήσει ακόμη δυο μνημεία: το πρώτο, είναι αφιερωμένο στον Alexis Mallet, έναν Γάλλο αξιωματικό του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος του μαρκησίου Nicolas Joseph Maison κατά τη διάρκεια της εκστρατείας στο Μοριά (1828-1833), ο οποίος σκοτώθηκε σε μια αψιμαχία. Το δεύτερο είναι το ταφικό μνημείο του Παύλου-Μαρία Βοναπάρτη (Paul Marie Bonaparte), ανιψιού του γνωστού Γάλλου στρατηλάτη Ναπολέωντος Βοναπάρτη. Ο εν λόγω έφθασε στην Ελλάδα σε νεαρή ηλικία για να ενταχθεί στον Αγώνα και σκοτώθηκε όταν εκπυρσοκρότησε το όπλο του όντας ήδη μέλος του πληρώματος της ελληνικής φρεγάτας "Ελλάς". Σύμφωνα με τον λαϊκό θρύλο, η σωρός του νεαρού Βοναπάρτη διατηρήθηκε επί τριετία σ’ ένα βαρέλι με ρούμι στη Μονή Αγίου Νικολάου Σπετσών, μέχρις ότου την παρέλαβε το Γαλλικό Ναυτικό. Μετά την Απελευθέρωση (1832), το ταριχευμένο σώμα του Παύλου Μαρία Βοναπάρτη ενταφιάστηκε σε μαυσωλείο στο νησί της Σφακτηρίας!

Επιστρέφοντας προς τον λιμένα της Πύλου, το τουριστικό σκάφος περνάει από το πέρασμα της Συκιάς, στο σημείο εκείνο όπου η νήσος Σφακτηρία πλησιάζει σε απόσταση αναπνοής την παραλία Διβάρι (Ντιβάρι ή Χρυσή Ακτή), στη σκιά του προαναφερόμενου Παλαιόκαστρου:

 

 

Τελευταίος σταθμός της φωτογραφικής περιήγησης στα ύδατα του κόλπου του Ναυαρίνου στη μικρή βραχονησίδα που βρίσκεται περίπου στο μέσον του υπό εξέτασιν κόλπου φέροντας την χαρακτηριστική ονομασία "Χελωνάκι". Στο "Χελωνάκι", εκτός από έναν φάρο, υφίσταται το Μνημείο υπέρ των Άγγλων Πεσόντων στη ναυμαχία του Ναυαρίνου:

 

 

Η επιστροφή προς το λιμάνι της Πύλου προσφέρει μιαν ευκαιρία για ορισμένες φωτογραφικές αποτυπώσεις της όμορφης και γραφικής παραθαλάσσιας πόλης: 

 

 

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Η Πύλος (Ναυαρίνο) μέσα από παλιές φωτογραφίες

Ο πλάτανος του Λυκούδη στην πλατεία Τριών Ναυάρχων

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο που συνοδεύει τις φωτογραφίες είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Γιατί δεν γιορτάζουμε το Ναυαρίνο - Capital.gr
• Pylos.info
• Wikipedia

Φωτογραφίες:

• Η πρώτη φωτογραφία του αφιερώματος έχει προκύψει από μίξη ενός πίνακα ζωγραφικής του Ivan Konstantinovich Aivazovsky με μια σύγχρονη προσωπική φωτογραφία.
• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.