ΤΟ M/S PEDRO CHRISTOPHERSEN ΣΤΟΝ ΚΑΤΟΧΙΚΟ ΠΕΙΡΑΙΑ

Στα δύσκολα, σκοτεινά και απάνθρωπα χρόνια της Κατοχής, τόσο στην Αθήνα όσο και στον Πειραιά, η αποβιταμίνωση είχε προσβάλει το 90% και πλέον των παιδιών κάτω των 15 ετών ελλείψει τροφής. Η τροφή της Κατοχής δεν περιείχε λίπη, πρωτεΐνες και βιταμίνες με αποτέλεσμα την βαθμιαία εξασθένιση του ανθρωπίνου οργανισμού. Οι "διαδεδομένες" τροφές της Κατοχής, για όσους μπορούσαν, υπήρξαν ο χυλός από σόγια ή καλαμποκάλευρο, αλεύρι από σκουπόσπορο, λούπινα, λαχανίδες, τσουκνίδες, μολόχες και χαρούπια. 

Μελετώντας κάποιος επίσημες αναφορές και στοιχεία διαφόρων εκθέσεων επί των επισιτιστικών αναγκών της Ελλάδος στα χρόνια της Κατοχής θα παρατηρήσει ότι ο αριθμός των θερμίδων που κατανάλωναν ανά ημέρα μικροί και μεγάλοι έφθινε διαρκώς πλησιάζοντας σε απίστευτα τελματικά σημεία όπως λ.χ. κατά τον δύσκολο χειμώνα του 1941-1942 (183 θερμίδες ανά άτομο ανά ημέρα τον Νοέμβριο του 1941, 204 θερμίδες ανά άτομο ανά ημέρα τον Φεβρουάριο του 1942).

Επίσημα στοιχεία για τους θανάτους από την πείνα σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής δεν υπάρχουν. Ερευνητές ομιλούν για 260.000 θανάτους, άλλοι για 300.000 και πλέον θανάτους. Μόνο τον μήνα Μάρτιο του έτους 1942, οι επίσημα δηλωθέντες θάνατοι στην Αθήνα και στον Πειραιά υπήρξαν 7.088! Μια μελέτη του έτους 1949 ανέφερε πως οι νεκροί από την πείνα στον Πειραιά του δύσκολου χειμώνα του 1941-1942, μόνο κατά τους χειμερινούς μήνες, ξεπέρασαν τους 11.000!

Η μείωση των θανάτων κατά το έτος 1943 προήρθε αρχικά λόγω των προσπαθειών του ιδίου του λαού, των τοπικών επαναστατικών οργανώσεων, των συσσιτίων και κατά δεύτερον λόγο χάρη στην κινητοποίηση διαφόρων διεθνών οργανώσεων και φορέων. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, αρχής γενομένης από τον Δεκέμβριο του έτους 1943 πολλαπλασιάστηκαν οι από θαλάσσης αποστολές τροφίμων του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, διαμέσου σουηδικών πλοίων τα οποία μετέφεραν κυρίως σογιάλευρο, γάλα σκόνη, φουντούκια, σκουμπρί, φάρμακα, οβομαλτίνη κτλ. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως ο Ερυθρός Σταυρός, παρ'όλες τις δυσκολίες του Πολέμου και του επιβληθέντος modus operandi, είχε καταφέρει να διανείμει 800.000 γεύματα σούπας τον χειμώνα του 1941, εγκαθιστώντας 450 κέντρα σίτισης για 100.000 παιδιά άνω των 7 ετών και 130 σταθμούς πρώτων βοηθειών για 74.000 παιδιά. Στα αρχεία του Ερυθρού Σταυρού επιβεβαιώνεται πως 250.000 τουλάχιστον θάνατοι προήλθαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής λόγω έλλειψης ένδυσης και τροφής, με τους πλέον τραγικούς αριθμούς να καταγράφονται κατά τον ζοφερό χειμώνα του 1941-1942.

Στην κάτωθι αρχειακή φωτογραφία καταγράφεται το ναυλωμένο από τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό σουηδικό πλοίο M/S Pedro Christophersen στο λιμάνι του Πειραιά. Για την προσέγγιση του πλοίου, όπως είναι εμφανές, χρησιμοποιούνταν βάρκες και μαούνες, καθώς τα κρηπιδώματα του κεντρικού λιμένος είχαν καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς.

Εκτός από το προαναφερόμενο πλοίο που έφερε το ονοματεπώνυμο του Pedro Christophersen, ενός Νορβηγού επιχειρηματία και διπλωμάτη, έτερα σουηδικά πλοία προσέγγισαν το λιμάνι του Πειραιά κατά την διάρκεια των δύσκολων χρόνων της Κατοχής: το M/S Camelia (το οποίο κτύπησε σε συμμαχική νάρκη στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης τον Δεκέμβριο του 1943), το M/S Formosa, το M/S Carmelia, το M/S Eros, το M/S Hallaren κ.α.

Ενδεικτική της μοίρας ορισμένων τέτοιων πλοίων του Ερυθρού Σταυρού είναι η ιστορία του S/S Stureborg το οποίο κτυπήθηκε από ιταλικές βόμβες ή τορπίλες στις 9 Ιουνίου του 1942 ενώ κατευθυνόταν προς το λιμάνι της Χάιφα για να φορτώσει σιτηρά με προορισμό το λιμάνι του Πειραιά. Για την ιστορία, από το πλήρωμα του πλοίου σκοτώθηκαν ακαριαία 16 Σουηδοί, 2 Πορτογάλοι και ένας Αιγύπτιος (όλοι μέλη του πληρώματος), ενώ άλλα 10 μέλη κατόρθωσαν να σωθούν επιβιβαζόμενοι σε σωσίβια λέμβο όπου όμως πέθαναν ο ένας μετά τον άλλον ελλείψει νερού και τροφής. Μόλις ένα μέλος του πληρώματος διασώθηκε μετά από 22 ημέρες όταν η σωσίβια λέμβος κατέληξε στη Γάζα!

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Το "καμουφλαρισμένο" τραμ του Περάματος (Μάρτιος 1941)

Ο κατοχικός Πειραιάς του 1941

Πείνα στον Πειραιά του χειμώνα 1941-1942

Στον Πειραιά του 1941 (National Geographic)

Στο Πασαλιμάνι της Κατοχής

Hafen Piraus (1941)

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• "Που λες... στον Πειραιά" (Ντοκουμέντα και αναμνήσεις), Δημήτρης Σέρβος, Αθήνα, 1996
• Red Cross Humanitarianism In Greece, 1940-45

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Φωτογραφίες:

• Οι ιστορικές φωτογραφίες παρατίθενται για εκπαιδευτικούς σκοπούς - κάθε νόμιμο δικαίωμα ανήκει στους νομίμους κατόχους αυτών.