Pages

Σάββατο, Μαρτίου 22, 2014

Η ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ

Η συνοικία της Ευαγγελίστριας στον Πειραιά αναπτύχθηκε προς τα τέλη του 19ου αιώνα στους βορειοδυτικούς βραχώδεις πρόποδες του λόφου της Καστέλλας. Ο νέος αυτός τομέας της πόλης του Πειραιά, ο οποίος γειτνίαζε με τη Συνοικία της Λάκκας του Βάβουλα, τη βιομηχανική οδό Αθηνών-Πειραιώς και το Αλίπεδον του νέου Φαλήρου ρυμοτομήθηκε κατά το διάστημα 1894-1895, δεχόμενος πολλούς εσωτερικούς μετανάστες που προέρχονταν ως επί το πλείστον από την Κρήτη

Όπως ολόκληρος ο λόφος της Καστέλλας έτσι και η θέσις πέριξ του Γηροκομείου της πόλης - το πρώτο κτίριο του οποίου άρχισε να οικοδομείται κατά το έτος 1891 - εποικίστηκε εντόνως από τα μέσα της δεκαετίας του 1890 από Κρήτες οι οποίοι κατέφευγαν στον Πειραιά (όπως και σε άλλα μέρη της Ελλάδας) επηρεασμένοι από τα γεγονότα της Κρητικής Επανάστασης (σσ. η Κρήτη δεν αποτελούσε ακόμη τμήμα του ελεύθερου ελληνικού κράτους). Κατ'αυτόν τον τρόπο λοιπόν, η νέο-ανεγειρόμενη συνοικία κάλλιστα μπορεί να θεωρηθεί ως τμήμα - προέκταση της ευρύτερης συνοικίας των γνωστών Κρητικών της Καστέλλας ενώ αξιοσημείωτο είναι πως σε χάρτες των τελών του 19ου αιώνα, η περιοχή πέριξ του Γηροκομείου Πειραιώς και του ιερού ναού του Ευαγγελισμού καταγράφεται ως τμήμα της ευρύτερης συνοικίας της Γούβας του Βάβουλα.


Όπως ήδη αναφέρθηκε, το πρώτο / αρχικό κτίριο του Γηροκομείου της πόλης ως "Άσυλο Πενήτων Βασιλείου Αθανασίου Πρωθιερέως" ξεκίνησε να οικοδομείται κατά το έτος 1891, σε μέγα οικόπεδο ιδιοκτησίας του Δήμου Πειραιώς, επί της συμβολής της λεωφόρου Μουνυχίας (σσ. η σημερινή Γρηγορίου Λαμπράκη) και της οδού Πύλης. Μέγας αρωγός και υποστηρικτής της εν λόγω προσπάθειας υπήρξε ο τότε Δήμαρχος Πειραιώς Τρύφων Μουτζόπουλος, ο οποίος μνημονεύεται δικαίως στον κατάλογο με τους μεγάλους ευεργέτες του Γηροκομείου Πειραιώς.

Πειραιεύς: Το Γηροκομείον Πειραιώς διευθυνόμενον παρά του κου. Δ. Αθηναίου

Ταυτόχρονα, την ίδια χρονική περίοδο, ξεκίνησε η ανοικοδόμηση του ιερού ναού της Ευαγγελίστριας Πειραιώς, σε σχέδια του δημοτικού αρχιτέκτονα Γεωργίου Ζίζηλα. Αργότερα, την επίβλεψη της κατασκευής του ναού ανέλαβε, όπως συνέβαινε τότε, ο επόμενος χρονικά δημοτικός μηχανικός Εμμανουήλ Παπακωνσταντίνου (διάδοχος του Γ. Ζίζηλα) . Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως για την ανέγερση του ιερού ναού της Ευαγγελιστρίας Πειραιώς φέρεται να χρησιμοποιήθηκε υλικό από ημιτελή ναϊσκο παραπλεύρως του Τζανείου Νοσοκομείου

Ι.Ν. Ευαγγελιστρίας Πειραιώς - Σχέδια Εμμανουήλ Παπακωνσταντίνου (Πηγή: Μαλικούτη)

Ι.Ν. Ευαγγελιστρίας Πειραιώς - Σχέδια Εμμανουήλ Παπακωνσταντίνου (Πηγή: Μαλικούτη)

Στην κάτωθι λεπτομέρεια από Χάρτη του Πειραιώς του έτους 1896 (Εκδόσεως Γ. Κασδονη, Βιβλιοπωλείον της Εστίας), παρατηρήστε την καταγραφή του Γηροκομείου Πειραιώς, της ομώνυμης πλατείας Γηροκομείου στη συμβολή της λεωφόρου Μουνιχίας και της οδού Πύλης, καθώς και τον ιερό ναό του Ευαγγελισμού (Ευαγγελίστρια).


Στις αρχές του 20ου αιώνα (1899-1901), η τρίκλιτη βασιλική, η οποία αρχικά είχε οικοδομηθεί άνευ τρούλου και κωδωνοστασίου, δέχεται τις σχετικές προσθήκες. Την ίδια περίοδο, διευρύνεται ο νάρθηκας του ναού, διαμορφώθηκε ο προαύλιος εξωτερικός χώρος (αναφέρεται και ως πλατεία Ευαγγελιστρίας σε κάποιους Οδηγούς της πόλης) και οικοδομήθηκαν ισόγεια βοηθητικά παραρτήματα.

Στον Πλήρη Οδηγό του Πειραιώς του έτους 1906-1907, η εκκλησία που αναφέρεται ως "Ευαγγελισμός", καταγράφεται "εις το τέρμα της λεωφόρου Μουνιχίας, παραπλεύρως του Γηροκομείου". Την ίδια περίοδο ιερείς στον εν λόγω ναό είναι οι Νικολ. Βλυσίδης, Ματθ. Παπαμαλέκος και Εμμ. Χατζηανδρέου ενώ επίτροποι ο Ι. Πέππας, ο Ι. Λαγός και ο Κ. Αρτζηνός.

Σε αντίστοιχη καταγραφή στα τέλη της δεκαετίας του 1920, σύμφωνα με τον Μέγα Οδηγό Πειραιώς του 1929-1930, στον ιερό ναό της Ευαγγελιστρίας επί της οδού Βενιζέλου (σσ. η τότε ονομασία της σημερινής Γρηγορίου Λαμπράκη) λειτουργούσαν ο αρχιμανδρίτης Λεόντιος Δημητράκης και οι ιερείς Π. Τζανέας, Α. Κούμης, Α. Παπαδόπουλος και Χρ. Βαγιάννης ενώ επίτροποι του εν λόγω ιερού ναού ήταν ο Δ. Βούρβουλης, ο Γ. Πέππας, ο Γ. Παληεράκης και ο Ν. Αλεξόπουλος.

Πηγή: Ιστορικό Αρχείο Πειραιά

Η πλατεία Ευαγγελιστρίας, στο σημείο όπου βρίσκονται τα δυο σημεία αναφοράς της συνοικίας, ήτοι ο ομώνυμος ιερός ναός και το Γηροκομείο Πειραιώς, όπως καταγράφηκαν από τη συμβολή της τότε λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας με την οδό Πύλης, για λογαριασμό της Εικονογραφημένης Έκδοσης Πειραϊκής Προβολής με τίτλο "Πειραιάς 1966":


Χρησιμοποιώντας την ως άνω φωτογραφία των μέσων της δεκαετίας του 1960 ως βάση, προέκυψε η ακόλουθη σύνθεση / αντιπαραβολή του Πειραιά του "χθες" και του "σήμερα"στα πλαίσια του πρωτότυπου προσωπικού project αντιπαραβολής παλαιών και νέων φωτογραφιών Πειραιάς Retronaut:

ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑ - ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ

Η σύγχρονη φωτογραφία του έτους 2016 η οποία χρησιμοποιήθηκε στην παραπάνω σύνθεση/αντιπαραβολή:

ΟΔΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΛΑΜΠΡΑΚΗ | ΟΔΟΣ ΠΥΛΗΣ

Ενδεικτικό ιστορικό τεκμήριο από τον Τύπο του έτους 1980 αναφερόμενο στον ετήσιο εορτασμό του Ιερού Ναού της Ευαγγελιστρίας Πειραιώς ο οποίος λαμβάνει χώρα κάθε Δεκαπενταύγουστο:


Η όψη του σύγχρονου ιερού ναού της Ευαγγελίστριας Πειραιώς όπως καταγράφηκε κατά το έτος 2011:

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ [HDR]

Άποψη της κεντρικής λεωφόρου Γρηγορίου Λαμπράκη με τον ιερό ναό της Ευαγγελιστρίας και το Γηροκομείο Πειραιώς, όπως καταγράφηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2010:

ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΛΑΜΠΡΑΚΗ [HDR]

Η ανθισμένη πίσω όψη του ιερού ναού της ομώνυμης συνοικίας όπως καταγράφηκε από την οδό Βούλγαρη, επί της οποίας μάλιστα βρίσκεται το αντίστοιχο Πνευματικό Κέντρο (οδός Βούλγαρη 50). 

ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑ

Ο ιερός ναός της Ευαγγελιστρίας και τμήμα του Γηροκομείου Πειραιώς όπως καταγράφηκε φωτογραφικά από τη συμβολή των οδών Γρηγορίου Λαμπράκη και Πύλης, κατά το θέρος του έτους 2016:

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ

Ο ιερός ναός της Ευαγγελιστρίας Πειραιώς όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά το θέρος του έτους 2016:

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ

Ο προαναφερόμενος ιερός ναός και το Γηροκομείο Πειραιώς όπως καταγράφηκαν την άνοιξη του έτους 2019, μετά την ολοκλήρωση των έργων του τραμ.

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ [ΠΕΙΡΑΙΑΣ]

Ο πανηγυρικά σημαιοστολισμένος ιερός ναός της Ευαγγελιστρίας Πειραιώς όπως καταγράφηκε φωτογραφικά κατά τον μήνα Αύγουστο του έτους 2022:

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ [ΠΕΙΡΑΙΑΣ]

Με το πέρασμα των χρόνων, κατά την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα, πέριξ του Γηροκομείου και της εκκλησίας της Ευαγγελίστριας Πειραιώς σχηματίστηκε μια συνοικία που έσφυζε από ζωή, με τα εμπορικά της καταστήματα και τα διαφόρων ειδών σπίτια, άλλα πιο ευτελή και άλλα πιο μεγαλοπρεπή, πολλά εκ των οποίων οικοδομήθηκαν επί των ερειπίων των αρχαίων Μακρών Τειχών της πόλης. 

Το ρολόι του χρόνου γυρνά πίσω στο έτος 1900, με μια αναγγελία πώλησης δυο τριώροφων οικιών όπισθεν του εν Πειραιεί ναού του Ευαγγελισμού επί τη οδώ Βούλγαρη αριθμός 22 και 24:


Εννοείται πως, όπως συνέβαινε σε κάθε γωνία της πόλεως του Πειραιώς, δεν έλειπαν τα ευτράπελα και ατυχή περιστατικά τα οποία καταγράφονταν στις σελίδες του ημερησίου Τύπου εκείνων των καιρών:

Έτος 1908

Η σύγχρονη οδός Ευαγγελιστρίας έφερε ακόμη την αρχαιοελληνικής έμπνευσης ονομασία ονομαζόμενη οδός Ιπποδάμειας ενώ η σημερινή οδός Ελευθερίου Βενιζέλου ονομαζόταν οδός Ηφαίστου. Η σύγχρονη λεωφόρος Γρηγορίου Λαμπράκη αποτελούσε το άτυπο σύνορο - όριο της συνοικίας της Ευαγγελιστρίας και της Συνοικίας του Βάβουλα, ενώ κατευθυνόμενος κανείς προς την οδό Αθηνών-Πειραιώς συναντούσε την οδό Τροχιοδρόμων (σσ. η σημερινή οδός Δημοσθένους Ομηρίδου Σκυλίτση). Προς το νέο Φάληρο, η συνοικία της Ευαγγελιστρίας γειτνίαζε με την συνοικία του Γαλλικού Μνήματος ή Μνήματος του Γάλλου Στρατιώτη ενώ, κατηφορίζοντας κανείς την οδό Πύλης προς το νέο Φάληρο, προ της διανοίξεως της σημερινής οδού Τζαβέλλα, κάποιος μπορούσε να καταλήξει στην Ε' Μονάδα Παραγωγής της Κλωστοϋφαντουργίας των αδελφών Ρετσίνα (σσ. εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το σχολικό συγκρότημα της οδού Τζαβέλλα).


Στην αρχή της δεύτερης δεκαετίας του 20ου αιώνα, "παρά το Γηροκομείον", επί της τότε λεωφόρου Μουνυχίας (σσ. η σημερινή Γρηγορίου Λαμπράκη) λειτουργούσε το Οινοπαντοπωλείον του Δημητρίου Κουράντη, με εκλεκτά προϊόντα από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το 1929, η συνοικία της Ευαγγελιστρίας και ο ομώνυμος ναός αναφέρθηκε εκτενώς στον Τύπο εκείνων των καιρών λόγω ενός "θαύματος" το οποίο φέρεται να έλαβε χώρα εντός της εκκλησίας:


Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως, κατά το έτος 1931, στη συνοικία της Ευαγγελιστρίας, άνοιξε το πρώτο του κατάστημα (γαλακτοπωλείο - ζαχαροπλαστείο) ο εκ Αθανασίου Διάκου Φωκίδος Νικόλαος Καραγεώργος. Το γαλακτοπωλείο - ζαχαροπλαστείο "Η Στάνη" του Καραγεώργου λειτούργησε μέχρι τα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και της Κατοχής. Οι βομβαρδισμοί του Πειραιά ώθησαν εκείνη την εποχή την οικογένεια Καραγεώργου - όπως και πολλούς Πειραιώτες - στη μετεγκατάσταση εν Αθήναις και το 1949 το παραδοσιακό γαλακτοπωλείο - ζαχαροπλαστείο "Η Στάνη" ξανάνοιξε επί της οδού Μαρίκας Κοτοπούλη, πλησίον της πλατείας Ομονοίας, στην Αθήνα, όπου παραμένει εν λειτουργία μέχρι σήμερα (2019). 

Μετά τον Πόλεμο, στην υπό εξέτασιν συνοικία της Ευαγγελιστρίας καταγράφονταν το Α' Γυμνάσιον Θηλέων επί της οδού Λουκά Ράλλη 53, το 50ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά στην οδό Δεληγιώργη 30 και η Πειραϊκή Σχολή επί της οδού Θεάτρου 47-49 (σσ. στο σημείο όπου σήμερα βρίσκονται το 37ο Δημοτικό Σχολείο και το 45ο Νηπιαγωγείο). 

Στη συμβολή της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας (νυν Γρηγορίου Λαμπράκη) με την οδό Πύλης, έναντι του Γηροκομείου Πειραιώς, στην καρδιά της συνοικίας της Ευαγγελιστρίας.


Στάση "Ευαγγελίστριας", επί της κεντρικής λεωφόρου Γρηγορίου Λαμπράκη, έναντι του ομωνύμου ιερού ναού της Ευαγγελιστρίας Πειραιώς.

ΣΤΑΣΗ: ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑ

Ενδεικτικά αρχειακά τεκμήρια με την προγενέστερη ονομασία της λεωφόρου Γρηγορίου Λαμπράκη ως λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας:

Miele - Κων. Χ. Κοκκώλης & Σια Ο.Ε. - Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας και Πύλης 40

"Ο Χρήστος" - Εθνικά - Λαϊκά Λαχεία - Βασ. Σοφίας 64, Ευαγγελίστρια (Έτος 1981)

Ταπετσαρίαι Θ. Γιαννούλης - Αριστ. Χαλιώτης - Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας 68

Βαδίζοντας στα στενά της σύγχρονης συνοικίας της Ευαγγελίστριας του 21ου αιώνα, στις οδούς Πύλης, Ευαγγελιστρίας, Λουκά Ράλλη, Βούλγαρη, Θεάτρου, Δεληγιώργη και Ζέας, πάντοτε στα πέριξ της εκκλησίας της Ευαγγελίστριας, μπορεί κάποιος να εντοπίσει "ψήγματα" του παρελθόντος τούτης της γωνιάς της πόλης του Πειραιώς. 

Ακολουθούν ορισμένες ενδεικτικές φωτογραφικές καταγραφές από διάφορα εγκαταλειμμένα και μη νεοκλασικά και παραδοσιακά κτίρια επί της οδού Δεληγιώργη:

Δεληγιώργη 63:


ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 63

ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 63

ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 63

ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 63

Δεληγιώργη 65:

ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 65

ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 65

Δεληγιώργη 66:


ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 66

Δεληγιώργη 68:


ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 68

Επόμενος φωτογραφικός σταθμός στη συμβολή των οδών Ευαγγελιστρίας και Δεληγιώργη εκεί όπου ο φακός συναντά το κάτωθι εικονιζόμενο τριώροφο διατηρητέο κτίριο το οποίο σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, φέρεται να επιτάχθηκε επί ημερών γερμανικής Κατοχής και να αποτέλεσε έδρα κάποιας υπηρεσίας των γερμανικών στρατιωτικών κατοχικών δυνάμεων. Διαβάστε και δείτε περισσότερα σχετικά με το εν λόγω κτίριο αυτό εδώ:


ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ ΚΑΙ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ

Έναντι του ιερού ναού της Ευαγγελιστρίας, ένα χαρακτηριστικό παραδοσιακό διατηρητέο αποκαταστημένο κτίριο στη συμβολή των οδών Ευαγγελιστρίας και Γρηγορίου Λαμπράκη και Λουκά Ράλλη για το οποίο έχουμε αναφερθεί ξεχωριστά εδώ.


ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΛΑΜΠΡΑΚΗ 43 & ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ

Ένα διώροφο νεοκλασικό κτίριο, με επιρροές ρομαντισμού, κατασκευής εποχής Μεσοπολέμου (δεκαετία 1930), χαρακτηρισμένο ως διατηρητέο, στον αριθμό "53" της οδού Ευαγγελιστρίας: 


ΟΔΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ 53

Ενδεικτική διαφημιστική καταχώρηση επιχείρησης που λειτουργούσε επί της οδού Ευαγγελιστρίας 42 (Κομμωτήριο "Μαίρη") στις αρχές της δεκαετίας του 1980:


Εγκαταλειμμένα και μη παραδοσιακά κτίρια επί της οδού Λουκά Ράλλη:

ΟΔΟΣ ΛΟΥΚΑ ΡΑΛΛΗ 25

ΟΔΟΣ ΛΟΥΚΑ ΡΑΛΛΗ 33

ΟΔΟΣ ΛΟΥΚΑ ΡΑΛΛΗ 31

Ένα εναπομείναν εγκαταλειμμένο κτίριο επί της οδού Ζέας με τη χαρακτηριστική αυλή του:

ΟΔΟΣ ΖΕΑΣ

ΟΔΟΣ ΖΕΑΣ

Στη συμβολή των οδών Οδυσσέως Ανδρούτσου και Πύλης 47, διασώζεται το κάτωθι εικονιζόμενο διώροφο εκλεκτικιστικό διατηρητέο κτίριο, με ισόγεια καταστήματα. 

ΟΔΟΣ ΠΥΛΗΣ | ΟΔΟΣ ΟΔΥΣΣΕΩΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

Μια παλαιότερη φωτογραφική καταγραφή του ως άνω διατηρητέου κτιρίου μέσα από τα αρχεία του ΥΠΕΚΑ:


Σε αυτό το ύψος της οδού Πύλης, καταγραφόταν στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η αρτοποιία - ζαχαροπλαστική Λώλη:


Ενδεικτική αρχειακή διαφημιστική καταχώρηση επιχείρησης επί της συμβολής των οδών Πύλης 53 και Λουκά Ράλλη από τα μέσα της δεκαετίας του 1980:


Παραμένοντας επί της οδού Πύλης, πλην όμως στη συμβολή με την οδό Δεληγιώργη, ο φωτογραφικός φακός κατέγραψε την κάτωθι εικονιζόμενη κατασκευή της δεκαετίας του 1930, στο ισόγειο της οποίας μέχρι πρότινος λειτουργούσε το παραδοσιακό καφενείο του Μπουρνάκη. Ειρήσθω εν παρόδω, σημείο αναφοράς και συνάθροισης των κατοίκων της συνοικίας της Ευαγγελιστρίας τόσο προπολεμικά όσο και μεταπολεμικά υπήρξε το καφενείο "Ελλάς", του Π. Ζαχαράκη, επί της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας 50, στέκι πολλών προσωπικοτήτων και φιλάθλων του Εθνικού Πειραιώς. Αξιοσημείωτο υπήρξε επίσης (μεταπολεμικά) το καφενείο του Ι. Σταυριανουδάκη επί της οδού Δεληγιώργη 57.

ΟΔΟΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 42 & ΠΥΛΗΣ

Η πινακίδα του παλαιού κρεοπωλείου του κυρ Στέλιου Ραϊση στο ισόγειο του κτιρίου που βρισκόταν (σσ. κατεδαφίστηκε) στη συμβολή των οδών Πύλης και Ζέας. Ο ίδιος διατηρούσε παλαιότερα και την ταβέρνα - ψησταριά "Ψάθα", επί της οδού Πύλης, έναντι του Γ' Γυμνασίου, η οποία σύμφωνα με τις διαθέσιμες πηγές, καταστράφηκε από πυρκαγιά.

ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟΝ

Στη συμβολή των οδών Δεληγιώργη και Πύλης, υφίσταται ένα ανάμεικτου ρυθμού αποκαταστημένο διώροφο γωνιακό κτίριο στο οποίο στις αρχές του 21ου αιώνα στέγαζε στο ισόγειό του κοσμική ταβέρνα και στους άνω ορόφους γυμναστήριο. Παλαιότερα στο συγκεκριμένο κτίριο αυτό στεγαζόταν το Γ' Γυμνάσιο Πειραιώς, στο ισόγειο τμήμα λειτουργούσε η γνωστή στον Πειραιά ταβέρνα του Στουρνάρα ενώ στα ισόγεια καταστήματα επί της οδού Πύλης το κουρείο του Νικολάου Αννίση και το ραφείο του Συριάτου. (Πηγή: Προφορική μαρτυρία - κος Μ. Συριάτος). Ειρήσθω εν παρόδω, πλην της προαναφερθείσας ταβέρνας του Στουρνάρα (μετέπειτα ονομάστηκε "Το Καντάρι"), γνωστές ταβέρνες της περιοχής υπήρξαν η "Ντόγα" (Δεληγιώργη 45) και "Οι Κιθάρες". 


Κατά τη δεκαετία του 1960, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, τα καταστήματα που λειτουργούσαν κάτωθεν του Γ' Γυμνασίου Πειραιώς ήταν: επί της οδού Δεληγιώργη ένα καθαριστήριο, στη γωνία το γαλατάδικο του Φέξη, επί της οδού Πύλης το κρεοπωλείο του Ανδρέα Φωκά και μετά το θάνατό του, ένα ραφείο υποδημάτων και εν συνεχεία το κομμωτήριο του Μουλόπουλου και δίπλα τα καλλυντικά του αδελφού του. Ο δε προαναφερθείς Ανίσης, κουρέας - μηχανικός - μουσικός, είχε το κουρείο/σπίτι του δίπλα στην παλιά ταβέρνα του Στουρνάρα στη συμβολή των οδών Τζαβέλλα και Ζέας.

ΟΔΟΣ ΠΥΛΗΣ 48 & ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 50

Αρχειακή διαφημιστική καταχώρηση της επιχείρησης "Ρετρό" στη συμβολή των οδών Δεληγιώργη και Πύλης (όπισθεν του Γηροκομείου Πειραιώς):


Η ισόγεια ταβέρνα "Κληματαριά", επί της οδού Ευαγγελιστρίας 48, κάποτε με ζωντανή μουσική, ιδιαιτέρως δημοφιλής για συνεστιάσεις, λίγα μέτρα μακρυά από τον ομώνυμο ιερό ναό:

ΤΑΒΕΡΝΑ ΚΛΗΜΑΤΑΡΙΑ [ΟΔΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ]

Αξιοσημείωτο το γεγονός πως εκτός από τις προαναφερθείσες ταβέρνες, σημεία αναφοράς στη μεταπολεμική συνοικία της Ευαγγελίστριας υπήρξαν και το Πατσατζίδικο του "Σαλονικιού" επί της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας (νυν Γρηγορίου Λαμπράκη) έναντι του ιερού ναού της Ευαγγελιστρίας όπως επίσης και το εστιατόριο Ρομάντικα (αναφερόμενο ως Romadica ή Romantica στις πινακίδες του), στη συμβολή της οδού Ευαγγελιστρίας με την οδό Οδυσσέα Ανδρούτσου (σσ. αρχικά η επιχείρηση βρισκόταν επί της Βασιλίσσης Σοφίας και μεταφέρθηκε στην ως άνω γωνία), το οποίο επίσης σέρβιρε συν τοις άλλοις και πατσά. Κατά κοινή ομολογία, αμφότερα εστιατόρια ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή σε όσους/ες ξενυχτούσαν ή δούλευαν βραδινές ώρες. 

ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ / ΠΑΤΣΑΤΖΙΔΙΚΟ ROMADICA

Στις μέρες μας (21ος αιώνας), μοναδικό ίσως σημείο αναφοράς στη συνοικία της Ευαγγελιστρίας όσον αφορά την εστίαση, επί της οδού Πύλης 53, στο ύψος του Γηροκομείου, το συστηματικό σουβλατζίδικο του Καράμπελα. 

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΣΟΥΒΛΑΤΖΙΔΙΚΟ "Ο ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ" [ΟΔΟΣ ΠΥΛΗΣ]

Η συμβολή των οδών Οδυσσέως Ανδρούτσου και Ευαγγελιστρίας, με τον ομώνυμο ιερό ναό να διακρίνεται στο βάθος, όπως καταγράφηκε στα μέσα της τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα:

ΟΔΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ | ΟΔΟΣ ΟΔ. ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ 

ΟΔΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ | ΟΔΟΣ ΟΔ. ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ

Το νέο τραμ διερχόμενο από τη λεωφόρο Γρηγορίου Λαμπράκη, εξυπηρετεί την συνοικία της Ευαγγελίστριας:

ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΛΑΜΠΡΑΚΗ

Εκτός βέβαια από τις ξεχωριστές "πινελιές" και τα απομεινάρια του παρελθόντος, η μικρή σύγχρονη συνοικία της Ευαγγελίστριας στον Πειραιά του 21ο αιώνα χαρακτηρίζεται - όπως άλλωστε η πλειοψηφία των πειραϊκών συνοικιών - κυρίως από το αποτέλεσμα της άκρατης και άναρχης αντιπαροχής: πολυώροφα κτίρια - πολυκατοικίες, πολλές εκ των οποίων δε διαθέτουν χώρους στάθμευσης, μικρού πλάτους κακοτράχαλοι δρόμοι με πλήθος μπαλωμάτων, έλλειψη πρασίνου, άναρχη και παράνομη στάθμευση με μοναδικό αντίδοτο να κοιτά κάποιος ψηλά, πέρα από το γκρίζο, τα σύννεφα και τον ουρανό. 

ΠΕΙΡΑΪΚΟΣ ΟΥΡΑΝΟΣ

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Το Γηροκομείο Πειραιώς




Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων.  Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:
  • "Πειραιάς 1834-1912", Σταματίνα Μαλικούτη, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς
  • Προφορικές Μαρτυρίες - Οδηγοί Πόλεως - Τύπος Εποχής
Φωτογραφίες:
  • Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος και οι συνθέσεις / αντιπαραβολές ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
  • Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
  • Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

4 σχόλια:

  1. Εξαιρετικό το άρθρο, ως συνήθως. Προκύπτει όμως μια μικρή αντίφαση: η ταβέρνα του Στουρνάρα ήταν Πύλης & Δεληγιώργη, ή Τζαβέλλα & Ζέας;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Η ταβερναηταν τζαβελλα και Ζεας, αργότερα μεταφέρθηκε Πύλης και Δεληγιωργη λογω κατεδαφισεως του κτηρίου που αρχικά στεγαζοταν και ανέγερσης στην θέση αυτή της σημερινής πολυκατοικιας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Στην οδό Λ.Βούλγαρη (με την Ευαγγελιστρίας)αρχές της δεκαετίας'70 λειτουργούσε το 1ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΗΛΕΩΝ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ευχαριστώ πολύ για το εξαιρετικό άρθρο . Έζησα μέχρι τα 21 στη γειτονιά αυτή . Αρχικά στο σπίτι του Σταθακη Πύλης 53 και μετά πάνω από το καφενείο Ελλάς

    ΑπάντησηΔιαγραφή