Ο ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑΜΠΟΥΡΙΩΝ

Στις αρχές του 19ου αιώνα, σύμφωνα με τα ελάχιστα διαθέσιμα στοιχεία, πολλές αγροτικές περιοχές πέριξ του Πειραιά ανήκαν τόσο σε Οθωμανούς Τούρκους κτηματίες όσο και σε Έλληνες και Αρβανίτες κτηματίες πολλοί εκ των οποίων διέμεναν στην Αθήνα. Στα χρόνια του εθνικό-απελευθερωτικού αιώνα του 1821 κορυφώθηκαν οι αγοροπωλησίες ακινήτων αφού, από τη μια πλευρά, αρκετοί Οθωμανοί γαιοκτήμονες εκτιμώντας την εξέλιξη της Επανάστασης έσπευσαν να "ξεφορτωθούν" τα κτήματά τους συχνά σε χαμηλές τιμές φοβούμενοι πως θα τα χάσουν και, από την άλλη, αρκετοί Έλληνες που διέθεταν περιουσία επωφελούνταν τη συγκυρία αγοράζοντας οικόπεδα τα οποία ευελπιστούσαν αργότερα να πωλήσουν σε υψηλότερες τιμές, όπως και τελικά συνέβη. Οι περισσότερες γαίες που έγιναν αντικείμενα αγοραπωλησιών στις περιοχές κοντά στον Πειραιά ήταν κυρίως έρημα βοσκοτόπια, αγροί με στάνες και παραπήγματα βοσκών, λόφοι και βάλτοι. Την ίδια εποχή καταπατήθηκαν επίσης αρκετά κτήματα της Μονής του Αγίου Σπυρίδωνα η οποία αποτελούσε τον μεγαλύτερο κάτοχο οικοπέδων σε διάφορα σημεία εντός και εκτός της πόλης του Πειραιά.

Περί τα 1830, η περιοχή πέριξ του σημείου όπου σήμερα βρίσκεται ο ιερός ναός του Αγίου Δημητρίου Ταμπουρίων ονομαζόταν "Ξυλοκερατέα" ή "Ξυλοκερατιά" λόγω της ύπαρξης χαρουπιών. Ως γνωστόν, κατά την προσφιλή συνήθεια εκείνων των καιρών, τα τοπωνύμια προέκυπταν κυρίως από κάποιο χαρακτηριστικό γνώρισμα της περιοχής. Στην Ξυλοκερατέα λοιπόν υπήρχαν άφθονες χαρουπιές (Ceratonia siliqua), ένα δέντρο το οποίο εμφανίζεται σε μεγάλους αριθμούς στη χώρα μας και είναι αυτοφυές. Στις μέρες μας  βέβαια (21ος αιώνας), στη μικρή πλατεία που δημιουργείται μπροστά από τον κάτωθι εικονιζόμενο ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου δεν υπάρχουν πλέον χαρουπιές αλλά σε κοντινή απόσταση, στο γειτονικό λόφου του Μεγάλου Καραβά (λόφος του Βώκου) υπάρχουν αρκετά τέτοια δέντρα, τα οποία γεμίζουν τα πλακόστρωτα μονοπάτια με τους χαρακτηριστικούς καρπούς τους, τα ξυλοκέρατα.

Σύμφωνα με τους λαϊκούς θρύλους, στη θέση όπου σήμερα βρίσκεται ο εν λόγω ναός υπήρχε εκτός των χαρουπιών και ένας μεγάλος βράχος επί του οποίου υπήρχε ζωγραφισμένος ένας σταυρός. Ο πρώτος μικρός ναός του Αγίου Δημητρίου φέρεται να οικοδομήθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα στο σημείο όπου προϋπήρχε ένα μικρό προσκυνητάρι υπέρ του Αγίου Δημητρίου, εκεί όπου σύμφωνα με την παράδοση είχε βρεθεί η εικόνα του Αγίου η οποία φυλάσσεται στο μουσείο του ναού. Κατ'άλλους, ο εν λόγω ιερός ναός φέρεται να ονομάστηκε κατ' αυτόν τον τρόπο εις μνήμην του Δημητρίου Δέδε, ο οποίος φέρεται να ήταν ο ιδιοκτήτης εκείνων των εκτάσεων περί τα 1880. 

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως το τοπωνύμιο Ξυλοκερατέα ή Ξυλοκερατιά διατηρήθηκε μέχρι  τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, όπως φανερώνουν σχετικές αναφορές στο Τύπο της εποχής όπως λ.χ. η κάτωθι του έτους 1915: 

Έτος 1915 - Αιματηρά Συμπλοκή στη Ξυλοκερατιά Πειραιώς

Η ενορία του Αγίου Δημητρίου Ταμπουρίων ιδρύθηκε κατόπιν σχετικού Προεδρικού Διατάγματος κατά το έτος 1923 με πρώτο εφημέριο τον π. Σέργιο Ιωαννίδη ο οποίος παρέμεινε στον ιερό ναό από τον Αύγουστο του 1923 έως τον Μάιο του 1950. Οι σχετικές αναφορές στον Τύπο της εποχής του Μεσοπολέμου, όπως λ.χ. η παρακάτω αναφορά του έτους 1927, αναφέρονταν στον Ιερό Ναόν του Αγίου Δημητρίου Ξυλοκερατέας (Ταμπουρίων)!

Έτος 1927 - Αναγγελία Μνημοσύνου στον Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου Ξυλοκερατέας (Ταμπουρίων)

Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, σύμφωνα με τα αναφερόμενα σε σχετικούς Οδηγούς του Πειραιώς, στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου (Ξυλοκερατέα) λειτουργούσαν οι ιερείς Ι. Παπαδόπουλος, ο προαναφερθείς αρχιμανδρίτης Σέργιος Ιωαννίδης και ο Κ. Καμπάς.

Ο σύγχρονος ιερός ναός του Αγίου Δημητρίου θεμελιώθηκε στις 26 Ιουνίου του έτους 1949 και οικοδομήθηκε με βάση τα σχέδια του γνωστού ναοδόμου - αρχιτέκτονα Γεωργίου Νομικού. Οι δύσκολες μετά-κατοχικές / μεταπολεμικές συνθήκες δεν επέτρεψαν την άμεση περάτωση του ναού, η κατασκευή του οποίου διήρκεσε συνολικά περί τα 15 χρόνια. Αποφασιστικό και κομβικό ρόλο στην αποπεράτωση του ιερού ναού παρ'όλες τις δυσκολίες των καιρών έπαιξε ο Σύλλογος Αποπερατώσεως ο οποίος είχε συσταθεί υπό τον ιερέα Μιχαήλ Φερούση. 

Μεταπολεμικά, το τοπωνύμιο "Ξυλοκερατέα" απαλείφθηκε και ο υπό εξέτασιν ιερός ναός καταγραφόταν απλά ως Άγιος Δημήτριος Ταμπουρίων Πειραιώς. 

Έτος 1958 - Πανήγυρις ναού Αγίου Δημητρίου Ταμπουρίων

Εν τέλει τα επίσημα εγκαίνια του ιερού ναού πραγματοποιήθηκαν στις 23 Σεπτεμβρίου του 1962 παρουσία του Επισκόπου Αχαΐας και μετέπειτα Μητροπολίτη Κορίνθου Παντελεήμονα. Στις μέρες μας (21ος αιώνας), η ενορία του Αγίου Δημητρίου Ταμπουρίων αριθμεί περί τους 20.000 κατοίκους και ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς ούσα εντός των ορίων του Δήμου Πειραιώς. 

Σύμφωνα με στοιχεία που παρέχονται από την ίδια την Ιερά Μητρόπολη, η ενορία του Αγίου Δημητρίου συνορεύει ανατολικά επί των οδών Αιτωλικού, Ραιδεστού και Θερμοπυλών με τις ενορίες της Αγία Σοφίας και των Εισοδίων της Θεοτόκου, δυτικά επί της οδού Δογάνης με την ενορία της Υπαπαντής, βόρεια επί των οδών Ικτίνου και Έλλης με τον δήμο Νικαίας-Ρέντη και την ενορία των Αγίων Αποστόλων της Ιερής Μητροπόλεως Νικαίας και νότια επί της οδού Ροδόπης με την ενορία του Αγίου Διονυσίου. 

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες έχουν ληφθεί από τις κάτωθι πηγές:

• Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς
• Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Ταμπουρίων
• Τύπος Εποχής - Οδηγοί Πόλεως

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.