Ο εορτασμός του μεγάλου ετησίου Αγιασμού των Υδάτων και της καταδύσεως του Τιμίου Σταυρού στον Πειραιά λάμβανε χώρα παραδοσιακά στον κεντρικό λιμένα της πόλης, έναντι του Μητροπολιτικού Ναού της Αγίας Τριάδας και του Δημαρχείου (Ρολόι) επί της επονομαζόμενης Βασιλικής Αποβάθρας.
Στην παρακάτω ξυλογραφία των τελών του 19ου αιώνα (1880) καταγράφεται η τελετή του καθαγιασμού των υδάτων στον Πειραιά:
Εικόνες από τον εορτασμό των Θεοφανίων στην Βασιλική Αποβάθρα του κεντρικού λιμένος Πειραιώς όπως καταγράφηκαν μέσα από επιστολικά δελτάρια των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα με ανάλογες δίγλωσσες λεζάντες , έστω και με "προβληματικές" μεταφράσεις (Πειραιεύς: Η κατάδυσις του Σταυρού εν τω λιμένι Πειραιώς / Pirée: Vue de la Ville):
_WM.jpg "Πειραιεύς: Η κατάδυσις του Σταυρού εν τω λιμένι Πειραιώς")
Η ασπρόμαυρη φωτογραφία - πιθανότατα της δεκαετίας του 1920 - που χρησιμοποιήθηκε στο ως άνω επιστολικό δελτάριο.
[Πειραιεύς: Τελετή του Σταυρού / Le Pirée: Fete de la Croix]
[Πειραιεύς: Κατά την ημέραν της καταδύσεως του Σταυρού / Pirée: Vue du Port]
_WM.jpg "Πειραιεύς: Κατά την ημέραν της καταδύσεως του Σταυρού")
[Πειραιεύς: Τελετή του Σταυρού / Le Pirée: Fete de la Croix]
Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως ο "Αγιασμός των Υδάτων" εορταζόταν με λαμπρότητα, πέραν του κεντρικού λιμένος της πόλης, στο κοσμικό προάστιο του νέου Φαλήρου, επί της φημισμένης εξέδρας. Μικρότερης εμβέλειας εορτασμοί λάμβαναν χώρα στο Τουρκολίμανο (Μικρολίμανο), στο Πασαλιμάνι (λιμήν Ζέας), στις βραχώδεις ακτές της Πειραϊκής Χερσονήσου (Μπαϊκούτση) μετά τον εποικισμό της νέας Καλλίπολης από πρόσφυγες αλλά και στον κόλπο του Κερατσινίου - όπως προκύπτει λ.χ. από τα αναφερόμενα στο παρακάτω ιστορικό τεκμήριο του έτους 1911.
Θεοφάνια στο Τουρκολίμανο (νυν Μικρολίμανο) - ενδεικτικές φωτογραφίες:
Οι αναφορές του εν Πειραιεί Αγιασμού των Υδάτων στις σελίδες του ημερησίου Τύπου υπήρξαν σε ετήσια βάση εκτενείς και αναλυτικές. Ακολουθούν ορισμένα ενδεικτικά ιστορικά τεκμήρια σχετικά με την μεγάλη εορτή των Θεοφανίων στον Πειραιά, από τα τέλη του 19ου αιώνα και το πρώτο μισό του 20ου.
Ο Αγιασμός των Υδάτων στον Πειραιά του έτους 1896:
Η τελετή της καταβυθίσεως του Σταυρού εν Πειραιεί με κακοκαιρία το έτος 1903:
 |
| Έτος 1905 |
 |
| Έτος 1905 |
 |
| Ο Αγιασμός εν Πειραιεί - Έτος 1905 |
Ο Τύπος του έτους 1910 αναφέρει συν τοις άλλοις: "Το θέαμα θα είναι εκπάγλως μεγαλοπρεπές και γραφικώτατον, η δε Δημοτική και Λιμενική Αρχή από χθες κατέβαλε πάσαν προσπάθειαν δια τον σημαιοστολισμόν της πόλεως και του λιμένος και την κατάλληλον διασκευήν του χώρου όπου θα γίνει η τελετή της καταδύσεως του Σταυρού."
 |
| Έτος 1910 |
Διαχρονικά, ο εκάστοτε πρωθυπουργός της χώρας μετέβαινε στο κεντρικό λιμάνι του Πειραιά κατά την ημέρα των Θεοφανίων:
 |
| Έτος 1915 |
"Εξαιρετικώς πάνδημος, μεγαλοπρεπής και επιβλητική εις επισημότητα και συρροήν απείρου κόσμου υπήρξεν η εν τη πόλει μας εορτή του αγιασμού των υδάτων" στον Πειραιά του 1920, με το συγκεντρωθέν πλήθος να απλώνεται από την προβλήτα της Τρούμπας μέχρι την ακτή Τζελέπη! Διαβάστε περισσότερα σχετικά με τον Αγιασμό των Υδάτων στον Πειραιά του 1920 εδώ.
Ακολουθούν τρεις ενδεικτικές ασπρόμαυρες φωτογραφικές καταγραφές δια χειρός Πέτρου Πουλίδη, από τη δεκαετία του 1920, οι οποίες αποτυπώνουν την προσέλευση του κόσμου σε ετήσια βάση την ημέρα της εορτής των Θεοφανίων:
Στην επόμενη ασπρόμαυρη καταγραφή, ο φωτογράφος Πέτρος Πουλίδης για λογαριασμό του γαλλικού πρακτορείου Rol κατάγραψε την παρουσία του Βασιλέα Κωνσταντίνου Α' και των πριγκίπων Νικολάου, Ανδρέα, Χριστόφορου και Παύλου κατά την ετήσια τελετή του αγιασμού των υδάτων στο λιμάνι του Πειραιά (cérémonie annuelle de la bénédiction des eaux) κατά το έτος 1922, λίγους μήνες πριν την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου και την καταστροφή της Σμύρνης. Διαβάστε περισσότερα σχετικά με την εν Πειραιεί τελετή του Αγιασμού των Υδάτων του 1922 εδώ.
 |
| Θεοφάνια 1922 (Φωτογράφος Πέτρος Πουλίδης) |
 | |
|
Ακόμη μια ασπρόμαυρη φωτογραφική λήψη δια χειρός Πέτρου Πουλίδη, με την πανηγυρικά διακοσμημένη και σημαιοστολισμένη εξέδρα των επισήμων στο κεντρικό λιμάνι του Πειραιώς. Τα βασιλικά οικόσημα καθώς και το γράμμα "Κ", παραπέμπει σε κάποια από τις περιόδους βασιλείας Κωνσταντίνου Α', ίσως την τελευταία. (σσ. προσωπική εκτίμηση, πιθανόν να πρόκειται για τα Θεοφάνια του 1921 ή του 1922).
Το κάτωθι αρχειακό τεκμήριο από τον πειραϊκό Τύπο του έτους 1925 αναφέρεται στην παρουσία περίπου 200.000 ανθρώπων στον Αγιασμό των Υδάτων στον Πειραιά!
Οι κάτωθι φωτογραφικές λήψεις δια χειρός Πέτρου Πουλίδη από την ημέρα του Αγιασμού των Υδάτων εν Πειραιεί κατά το έτος 1925 κατέγραψαν μεταξύ των άλλων τον Δήμαρχο Πειραιώς Αναστάσιο Παναγιωτόπουλο να προσέρχεται μαζί με τον τότε Πρόεδρο της Β' Ελληνικής Δημοκρατίας Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου αλλά και τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσόστομο Α' (κατά κόσμον Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, 1868 – 1938).
Στιγμιότυπα από τον εν Πειραιεί Αγιασμό των Υδάτων του έτους 1925 μέσα από τις σελίδες της "Εικονογραφημένης της Ελλάδος":
Ακολουθεί μια σειρά φωτογραφιών του Πέτρου Πουλίδη, πιθανότατα από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1920, με θέμα την εν Πειραιεί εορτή του Αγιασμού των Υδάτων:
Αρκετές λεπτομέρειες για την τελετή της καταδύσεως του Σταυρού εις τον λιμένα Πειραιώς μας προσφέρει το παρακάτω απόκομμα από τον Τύπο του έτους 1930:
Προπολεμικά Θεοφάνια εν Πειραιεί παρουσία του Βασιλέα Γεωργίου Β', του διαδόχου του θρόνου Παύλου Α' αλλά και του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη.
Στα πρώτα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια, η εορτή της καταδύσεως του Τιμίου Σταυρού στο "πρώτο λιμάνι" της χώρας λάμβανε χώρα "μετά πάσης επισημότητος", όπως χαρακτηριστικά τόνιζαν τα δημοσιεύματα του Τύπου της εποχής παρουσία του Βασιλέα, του Πρωθυπουργού της χώρας, Υπουργών και πολλών επισήμων.
Δείτε εδώ δυο έγχρωμες φωτογραφίες από τον εορτασμό των Θεοφανίων στο Τουρκολίμανο των αρχών της δεκαετίας του 1950.
Ακόμα μια φωτογραφική καταγραφή του εορτασμού των Θεοφανίων κατά τη δεκαετία του 1950 στο σημαιοστολισμένο κεντρικό λιμάνι του Πειραιά, στη σκιά του Ωρολογίου (Δημαρχείου). Στο φωτογραφικό κάδρο διακρίνονται συν τοις άλλοις και η πάλαι ποτέ Κεντρική Δημοτική Αγορά της πόλεως, η υπό κατασκευήν εκκλησία της Αγίας Τριάδας αλλά και το Μέγαρο του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου όπως και το Μέγαρο Συρεγγέλα με την χαρακτηριστική πινακίδα στην οροφή του (άκρο αριστερά).
Δυο ασπρόμαυρες μεταπολεμικές φωτογραφίες, από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 κατά την ημέρα του εορτασμού των Θεοφανίων στο κεντρικό λιμάνι της πόλεως (στις φωτογραφίες διακρίνονται συν τοις άλλοις η κατεδαφισμένη παλαιά Κεντρική Δημοτική Αγορά του Πειραιώς, το Μέγαρο Συρεγγέλα (επίσης κατεδαφισμένο) και τα λοιπά κτίρια της ακτής Ποσειδώνος):
Φωτογραφικά στιγμιότυπα από την τελετή Αγιασμού των Υδάτων στο Μικρολίμανο (Τουρκολίμανο) από τα μέσα της δεκαετίας του 1960:
Στις δυο ακόλουθες φωτογραφίες από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 από το κεντρικό λιμάνι της πόλης κατά τη διάρκεια του εορτασμού των Θεοφανίων:
Αναφορά στον εν Πειραιεί Αγιασμό των Υδάτων από το έτος 1969, παρουσία του τότε πρωθυπουργού (Δικτάτορα) Γεωργίου Παπαδόπουλου:
Κατά τις επόμενες δεκαετίες ακολούθησε μια αργή αλλά σταδιακή απαξίωση της εορτής του Αγιασμού των Υδάτων στον Πειραιά με αποκορύφωμα τη τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα και βεβαίως τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα, ανάλογη με την απαξίωση και παρακμή της ίδιας της πόλεως του Πειραιώς.
Αρχειακό τεκμήριο από τις σελίδες του πειραϊκού Τύπου και σχετική φωτογραφία του λαμπρού εορτασμού του Αγιασμού των Υδάτων στον Πειραιά του έτους 1980, παρουσία των Υπουργών Εσωτερικών και Ναυτιλίας, των υφυπουργών Παιδείας και Εξωτερικών, της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων, του Δημάρχου της πόλεως Γεωργίου Κυριακάκου και πλήθος κόσμου:
Κατά τον 21ο αιώνα, ο εορτασμός των Θεοφανίων στο κεντρικό λιμάνι του Πειραιά κατά κοινή ομολογία "κατάντησε" μια ακόμη αστυνομοκρατούμενη "κλειστού τύπου" / ιδιωτική (privé) τελετή, με τον εκάστοτε Δήμαρχο να "εκπλιπαρεί" τον εκάστοτε πρωθυπουργό να του "κάνει την τιμή" να "κατέβει" στο λιμάνι - όπου παραδοσιακά λίγα εικοσιτετράωρα πριν την τελετή έχουν βαφεί πεζοδρόμια στην ακτή Μιαούλη και έχουν σουλουπωθεί κάπως οι άσχημοι δρόμοι με ευκαιριακά άνθη και λοιπά ντεκόρ - και στο τέλος όλος ο συρφετός των γραβατοφορεμένων επισήμων καταλήγει σε κάποια ταβέρνα όπου "στριμώχνονται" όλοι οι πολιτικάντηδες του τόπου για να βγουν μια φωτογραφία - η οποία έπειτα θα προβληθεί αναλόγως - μαζί με τον εκάστοτε πολιτικό ταγό.
Διαβάστε σχετικά θέματα:
Κείμενο - Πηγές:
- Το διαρκώς εμπλουτιζόμενο με νέες πληροφορίες κείμενο που συνοδεύει τις φωτογραφίες είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας.
- Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
- Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου