Ο ΓΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ

Καλοκαίρι του έτους 1890

Δυο φίλοι, ο William Lewis Sachtleben (29.03.1866 - 13.12.1953) και ο Thomas Gaskell Allen Jr έχοντας μόλις ολοκληρώσει τις σπουδές τους στο Washington University στο Saint Louis του Misouri και αποφασίζουν να αποτολμήσουν έναν ιδιότυπο "Γύρο του Κόσμου" με ποδήλατο! Ένα "Γύρο του Κόσμου" τον οποίον κανείς μέχρι τότε δεν είχε επιχειρήσει χρησιμοποιώντας ποδήλατα, ένα μέσο το οποίο άλλωστε αποτελούσε εκείνη την εποχή μια σχετικά νέα εφεύρεση! Το γεγονός πως οι δυο νέοι προέρχονταν από ευκατάστατες οικονομικά οικογένειες τους προσέφερε τη δυνατότητα να προχωρήσουν στο εγχείρημά αυτό.

Το ταξίδι τους ξεκίνησε στις 23 Ιουνίου του 1890, με την αναχώρησή τους με ένα πλοίο της γραμμής από τη Νέα Υόρκη με προορισμό το Liverpool της Αγγλίας. Οι δυο φίλοι μετά την άφιξή τους στο Liverpool αγόρασαν δυο ποδήλατα Singer και περιπλανήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τη διάρκεια όλου του καλοκαιριού του 1890, για να καταλήξουν στο Λονδίνο το φθινόπωρο του ιδίου έτους. Εκεί, αντικατέστησαν τα αρχικά τους ποδήλατα με τα ελαφρύτερα Minnehaha. Ακολούθως, δια θαλάσσης ταξίδεψαν από τις βρετανικές ακτές, μέσω του στενού της Μάγχης, στη Γαλλία. Το ταξίδι στη Γαλλία περιελάμβανε σταθμούς σε πόλεις όπως το Bordeaux και η Μασσαλία, διαμέσου της οποίας πέρασαν στην Ιταλία και διέσχισαν την ιταλική Riviera. Σε αμφότερες χώρες οι δυο ποδηλάτες έγιναν δεκτοί με ενθουσιασμό και έκαναν νέους φίλους. Στην Ιταλία, οι δυο Αμερικανοί επισκέφθηκαν όλες τις σημαντικές ιστορικές πόλεις καταλήγοντας εν τέλει στο λιμάνι του Brindisi, με απώτερο σκοπό το πέρασμα με πλοίο στην Κέρκυρα. Έτσι λοιπόν, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 1890 οι δυο ποδηλάτες πάτησαν στο νησί των Φαιάκων και από εκεί ταξίδεψαν εκ νέου με πλοίο μέχρι το λιμάνι της Πάτρας, απ'όπου ποδηλατώντας κατά μήκος των ακτών του Κορινθιακού κόλπου έφθασαν τελικά στην πόλη των Αθηνών. Στην Αθήνα, ο βαρύς χειμώνας τους επέβαλε μια στάση-παύση μερικών εβδομάδων, αναμένοντας την άνοιξη του 1891, οπότε και πήραν το πλοίο για την Κωνσταντινούπολη από το λιμάνι του Πειραιά.

Ο William Lewis Sachtleben και ο Thomas Gaskell Allen Jr, οι οποίοι κατά την παραμονή τους στην Αθήνα διέμεναν σε ένα φθηνό ξενοδοχείο, έσπευσαν να ανέβουν στον βράχο της Ακρόπολης και να θαυμάσουν τον Παρθενώνα. Ο Πειραιάς και τα νερά του Σαρωνικού στον ορίζοντα αιχμαλώτισαν την ματιά τους και γρήγορα οι δυο φίλοι βρήκαν το δρόμο για το μεγάλο λιμάνι. Στον Πειραιά, οι δυο ποδηλάτες, οι οποίοι κουβαλούσαν πάντοτε μαζί τους δυο φωτογραφικές μηχανές Kodak τις οποίες είχαν αγοράσει στο Λονδίνο, γνωρίστηκαν κατά τύχη με τον Βασίλειο Γεωργίου Καψαμπέλη, γόνο της γνωστής οικογενείας βιομηχάνων της πόλης, ο οποίος φέρεται να είχε ήδη παραγγείλει από την Αγγλία δυο ποδήλατα, για εκείνον και τον αδερφό του, τα οποία δεν ήξεραν όμως ακόμη πως να τα χρησιμοποιούν με ασφάλεια - με τους Sachtleben και Allen να αναλαμβάνουν να κάνουν "μαθήματα" ποδηλασίας στους αδελφούς Καψαμπέλη! Άλλωστε, την ίδια εποχή περίπου (αρχές δεκαετίας 1890) καταγράφεται άλλωστε η ίδρυση του "Ποδηλατικού Συλλόγου Πειραιώς", με πρωτεργάτες βεβαίως τον Βασίλειο και τον Δημήτριο Καψαμπέλη. 

Στην κάτωθι ασπρόμαυρη καταγραφή, δια χειρός William Lewis Sachtleben, ο Βασίλειος Καψαμπέλης στα αριστερά και ο αδερφός του Δημήτριος, φωτογραφίζονται στις 11 Ιανουαρίου του 1891, με τα ποδήλατα των δυο Αμερικανών ταξιδιωτών, στη συμβολή της σημερινής λεωφόρου Βασιλέως Γεωργίου Α' με τη λεωφόρο Ηρώων Πολυτεχνείου, μπροστά στο Δημοτικό Θέατρο της πόλης, το οποίο παρεμπιπτόντως δεν είχε ακόμη εγκαινιαστεί!

Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο William Sachtleben φωτογραφιζόταν ξανά στον Πειραιά, αυτή τη φορά ντυμένος "μασκαράς" κατά την περίοδο των Αποκριών, μαζί με τον Καψαμπέλη, στην πλατεία Δημοτικού Θεάτρου με φόντο τα κτίρια της οδού Αγίου Κωνσταντίνου και τον ναό των ισαγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως οι δυο Αμερικανοί ποδηλάτες, κατά τη διάρκεια της διαμονής τους στην Ελλάδα, επισκέπτονταν συχνά τον Πειραιά ανεβαίνοντας μάλιστα στην κορυφή του λόφου της Μουνιχίας (Καστέλλα) από όπου θαύμαζαν τα μοναδικά χρώματα της δύσης του ηλίου.

Οι δυο ταξιδιώτες όπως είναι φυσικό, κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στην Αθήνα είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν όλα τα σημαντικά ιστορικά σημεία της πρωτεύουσας, να επισκεφθούν όλα τα μνημεία, μουσεία, βιβλιοθήκες και αρχαιολογικούς χώρους ως λάτρεις του αρχαιοελληνικού πνεύματος, να μαγευτούν από τις ελληνικές συνταγές και γεύσεις, να κάνουν φίλους Έλληνες αλλά και ξένους που βρίσκονταν στην Αθήνα εκείνη την εποχή όπως λ.χ. την οικογένεια του Αμερικανού Πρέσβη ή τον αρμενικής καταγωγής Serope Gurdjian ή τον επίσης παθιασμένο ποδηλάτη Βαυαρό Anton von Godrich, να διασκεδάσουν, να γνωρίσουν προσωπικότητες εκείνης της εποχής, να παραστούν σε γεγονότα όπως λ.χ. στη κηδεία του αρχαιολόγου Schliemann, να βιώσουν ελληνικά ήθη και έθιμα όπως οι εορτασμοί των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων κ.α.

Όπως τονίζουν οι ίδιοι στο βιβλίο που εξέδωσαν μετά την επιστροφή τους στις ΗΠΑ αλλά και σε άρθρα που δημοσίευσαν, ουδέποτε προσέλαβαν ξεναγούς και διερμηνείς, αλλά προσπαθούσαν οι ίδιοι να είναι σε θέση να προσανατολίζονται σωστά, να επικοινωνούν με τους άγνωστους λαούς με τους οποίους έρχονταν σε επαφή και να μαθαίνουν και λίγες λέξεις από τις ξένες προς σε αυτούς γλώσσες.

Ακολουθούν ορισμένες ενδεικτικές φωτογραφίες των Sachtleben και Allen από τον χειμώνα του 1891. Αξίζει στο σημείο αυτό να σημειώσουμε ότι οι φωτογραφίες αυτές διασώθηκαν με έναν τρόπο κινηματογραφικό: μετά το θάνατο του Sachtleben το 1953, κάποιοι εργάτες που καθάριζαν την οικία του στο Houston και πέταγαν κουτιά με τα "άχρηστα" υπάρχοντά του αποθανόντος σε έναν κλίβανο που βρισκόταν στην πίσω αυλή της οικίας. Μερικά από τα κουτιά δεν έπεσαν μέσα στον κλίβανο αλλά παραπλεύρως αυτού, άνοιξαν και αποκαλύφθηκε το περιεχόμενό τους. Ένας περίεργος περαστικός περιέσωσε τα αρνητικά και ένα ημερολόγιο του Sachtleben και τα απέστειλε στο Πανεπιστήμιο του Los Angeles όπου ψηφιοποιήθηκαν!

Ο λόφος της Ακροπόλεως

Στην Πύλη του Αδριανού

Ο θαυμασμός των δυο Αμερικανών ποδηλατών για την αρχαία Ελλάδα και τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό είναι έκδηλος μέσα από όλες τις γραπτές τους μαρτυρίες ενώ ιδιαίτερες είναι οι φωτογραφικές καταγραφές τους από όλα τα μνημεία τα οποία επισκέφθηκαν (λόφος Ακροπόλεως και Παρθενών, Ολυμπίειον, Θησείον, Θέατρο του Διονύσου κ.α.).

Στο Ναό του Ολυμπίου Διός

Κι όμως, οι δυο φίλοι ανέβηκαν και κυκλοφόρησαν στο βράχο της Ακρόπολης με τα ποδήλατά τους παρόλο που ο φρουρός τους αρχικά το αρνήθηκε με βάση τη διαταγή ότι άλογα και τροχοφόρα απαγορεύονταν στο χώρο!

 

Εξαιρετικό αρχειακό φωτογραφικό τεκμήριο από τον χώρο του Παναθηναϊκού Σταδίου προ των έργων που έλαβαν χώρα για την τέλεση των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων του 1896!

Παρόλο που η ελληνική γλώσσα τους φαινόταν πολύ δύσκολη, οι δυο Αμερικανοί προσαρμόστηκαν άμεσα στις ελληνικές συνήθειες. Όπως αναφέρουν και οι ίδιοι, οι ημέρες τους στην Αθήνα ξεκινούσαν πάντοτε από κάποιο καφενείο πίνοντας ελληνικό καφέ και τρώγοντας λουκουμάδες με μέλι!

Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως κατά τη διάρκεια των εξορμήσεών τους στην ελληνική ύπαιθρο, οι δυο Αμερικανοί ποδηλάτες συχνά έκαναν "κόντρες" με επαρχιώτες που επέβαιναν σε κάρα τα οποία έσερνε ένα μουλάρι!

 

Λίγο πριν μπει η άνοιξη του έτους 1891 και με το επικείμενο ταξίδι στην Ασία να πλησιάζει, ο Allen ταξίδεψε μεταμφιεσμένος με τρένο από την Αθήνα στο Λονδίνο, με την οικονομική στήριξη του Καψαμπέλη, με σκοπό την αγορά δυο ποδηλάτων Humber με τα οποία θα διέσχιζαν την Ασία.

Έτσι λοιπόν, την άνοιξη εκείνου του χρόνου (1891), οι δυο ταξιδιώτες, με τα νέα τους ποδήλατα, συνέχισαν το ταξίδι τους και αναχώρησαν με ατμόπλοιο από τον Πειραιά με προορισμό την Κωνσταντινούπολη. Από εκεί ξεκίνησε το δεύτερο και πλέον μεγάλο και επικίνδυνο τμήμα της περιπέτειάς τους στην ασιατική ήπειρο. Ένα ταξίδι το οποίο έκρυβε πολλούς κινδύνους, πολλές αντιξοότητες, επαφή με σχετικά άγνωστους λαούς και πολιτισμούς. Η είσοδος στην Κινεζική Αυτοκρατορία φάνταζε ένας δυσεπίλυτος γρίφος για τους δυο φίλους ποδηλάτες οι οποίοι εν τέλει κατόρθωσαν να διασχίσουν με τα ποδήλατά τους όλη την κινεζική ενδοχώρα και να φθάσουν τελικά στην Shanghai, απ'όπου ταξίδεψαν με πλοίο στην Ιαπωνία! Όλες οι περιπέτειες τους στην Ασία αποτέλεσαν τη βάση για το βιβλίο που εξέδωσαν με τίτλο "Accross Asia on a Bicycle" στο οποίο περιγράφουν με λεπτομέρεια τα όσα έζησαν στη διαδρομή από την Κωνσταντινούπολη στο Πεκίνο!

Από την Ιαπωνία οι δυο εξερευνητές - ποδηλάτες ταξίδεψαν με πλοίο προς το San Fransisco, όπου έφθασαν την παραμονή Χριστουγέννων του 1892. Από εκεί ποδηλάτησαν πίσω στη Νέα Υόρκη μέσω των πολιτειών της Arizona, του New Mexico και του Texas. Φθάνοντας στις αρχές του 1893 στο σημείο από όπου αναχώρησαν στη Νέα Υόρκη, μετά από τρία χρόνια παρά είκοσι ημέρες στους δρόμους και 15.044 μίλια ποδηλασίας, μπορούσαν να ισχυριστούν πλέον πως είχαν κάνει τον δικό τους μοναδικό "Γύρο του Κόσμου" με ποδήλατο!

Στην κάτωθι φωτογραφική καταγραφή εικονίζονται ο William Lewis Sachtleben και ο Thomas Gaskell Allen Jr με τα ποδήλατά τους στην Κίνα. 

Αξιομνημόνευτο είναι το γεγονός πως αμφότερα ποδήλατα διασώζονται μέχρι τις ημέρες μας: το ποδήλατο του Sachtleben βρίσκεται στο Natural History Museum στο Los Angeles, ενώ το αντίστοιχο του Allen στο London Science Museum.

Η δυσκολία του εγχειρήματος των δυο αυτών ανθρώπων, δεδομένων και των ιδιαίτερων συνθηκών εκείνης της εποχής, ίσως και να μην είναι γίνεται απόλυτα αντιληπτή μέσα από τις γραμμές αυτού του κειμένου. Ενδεικτικά αξίζει να αναφέρουμε το γεγονός ότι κατά το έτος 1895, ο William Sachtleben επέστρεψε στη Μέση Ανατολή προσπαθώντας να ανακαλύψει τι συνέβη στον ποδηλάτη - δημοσιογράφο Frank Z. Lenz, ο οποίος είχε εξαφανιστεί στα σύνορα της Περσίας με την Τουρκία το προηγούμενο έτος (1894). Μέσα από πολλές δυσκολίες, ο Sachtleben κατόρθωσε να φθάσει στο σημείο όπου σύμφωνα με τις τουρκικές αρχές, ο προερχόμενος από την Τεχεράνη με προορισμό την Κωνσταντινούπολη άτυχος ποδηλάτης Lenz είχε σφαγιαστεί από Κούρδους!

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Τα πρώτα ποδήλατα κατακτούν τους Πειραιείς

Κείμενο - Φωτογραφίες:

• Το κείμενο στα ελληνικά είναι πρωτότυπο και προέκυψε μετά την ανάγνωση του βιβλίου "Across Asia on a bicycle" το οποίο υπάρχει διαθέσιμο σε ψηφιακή μορφή (ebook) στο διαδίκτυο.
• Οι φωτογραφίες σημάνθηκαν με υδατογραφήματα προς αντιμετώπιση των γνωστών "κλεφτών" του διαδικτύου που μονάχα γνωρίζουν τη μέθοδο του copy-paste.
• Όλα τα δικαιώματα των φωτογραφιών ανήκουν στους νόμιμους κατόχους αυτών. Η παρουσίαση γίνεται καθαρά για λόγους εκπαιδευτικούς. 

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.