ΤΟ "ΜΝΗΜΑ ΤΟΥ ΓΑΛΛΟΥ" - ΕΡΕΥΝΑ (ΜΕΡΟΣ Β')

Το "Μνήμα του Γάλλου" ή "Γαλλικό Μνημείο", αυτό το ξεχασμένο πλέον πειραϊκό τοπωνύμιο, ονομάτιζε κάποτε μια ολόκληρη περιοχή / συνοικία του Πειραιώς. Το εν λόγω τοπωνύμιο συνδεόταν αρχικά με την ύπαρξη ενός κοιμητηρίου, του Άγγλο-γαλλικού νεκροταφείου, το οποίο είχε δημιουργηθεί στο νέο Φάληρο (στη θέση επονομαζόμενη και Βοϊδολίβαδο ή Βοϊδολείβαδο) κατά το έτος 1858, με σκοπό τον ενταφιασμό Άγγλων και Γάλλων (κυρίως) στρατιωτών οι οποίοι είχαν αποβιώσει εν Ελλάδι, είτε λόγω των κακουχιών/τραυματισμών/νοσημάτων που είχαν "κληρονομήσει" από την παρουσία τους στο εκστρατευτικό στράτευμα που έλαβε χώρα στον Κριμαϊκό Πόλεμο (Οκτώβριος 1853 - Φεβρουάριος 1856), είτε λόγω της θανάσιμης και άκρως επικίνδυνης επιδημίας χολέρας την οποία οι ίδιοι οι "Σύμμαχοι" είχαν μεταφέρει με τα πλοία τους, αρχικά στο λιμάνι και στην πόλη του Πειραιώς και εν συνεχεία στην Αθήνα, μια επιδημία η οποία έπληξε ανεπανόρθωτα αμφότερες πόλεις. Εκτός από την ύπαρξη του προαναφερομένου κοιμητηρίου, ένα επιπρόσθετο ξεχωριστό μνημείο (σσ. το "Γαλλικό Μνημείο") βρισκόταν τοποθετημένο σε μια μικρή πλατεία, η οποία υφίσταται μέχρι τις ημέρες μας επί υψώματος, στο τέρμα της οδού Αϊδινίου. 

Η προαναφερθείσα πλατεία στο τέρμα της οδού Αϊδινίου όπως καταγράφηκε φωτογραφικά στην αρχή της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα:

Το Άγγλο-γαλλικό Νεκροταφείο του νέου Φαλήρου με το πέρασμα των δεκαετιών εγκαταλείφθηκε και απαξιώθηκε, μεταπολεμικά ορισμένα από τα μνήματα και τα μνημεία μεταφέρθηκαν στο Στρατιωτικό Συμμαχικό Νεκροταφείο που δημιουργήθηκε στο Παλαιό Φάληρο ενώ το οικόπεδο χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως αυτοσχέδιο γήπεδο / αλάνα ποδοσφαίρου (γνωστό και ως το "γήπεδο του Γάλλου") και εν συνεχεία ισοπεδώθηκε για να δημιουργηθεί το βοηθητικό γήπεδο του παλαιού σταδίου "Γεώργιος Καραϊσκάκης", το οποίο πλέον δεν υφίσταται πλέον.

Στην κάτωθι ασπρόμαυρη φωτογραφική καταγραφή των τελών του 19ου αιώνα, με κύριο θέμα το Ποδηλατοδρόμιο του νέου Φαλήρου το οποίο κατασκευάστηκε για τις ανάγκες των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας κατά το έτος 1896, μπορούμε να διακρίνουμε στα αριστερά του Ποδηλατοδρομίου το υπό εξέτασιν Άγγλο-Γαλλικό Κοιμητήριο. Στο βάθος, αξίζει να καταγράψουμε ως σημείο αναφοράς και προσανατολισμού, το εργοστάσιο πνευματοποιΐας "Ήβη", ιδιοκτησίας Ευσταθίου Φινόπουλου, το οποίο διασώζεται εγκαταλειμμένο μέχρι τις ημέρες μας (21ος αιώνας) επί της λεωφόρου Αθηνών-Πειραιώς.

Όπως προαναφέραμε, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 - σύμφωνα με κάποιες πηγές κατά το έτος 1966 - ορισμένα από τα διασωθέντα μνήματα του Γαλλικού Νεκροταφείου του νέου Φαλήρου μεταφέρθηκαν στο Πολεμικό Κοιμητήριο Παλαιού Φαλήρου (Phaleron War Cemetery), το οποίο είναι ευρύτερα γνωστό ως "Συμμαχικό Νεκροταφείο", επί της λεωφόρου Ποσειδώνος.

Βρεθήκαμε λοιπόν με τον φωτογραφικό φακό στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο που βρίσκεται όπισθεν του προαναφερομένου Συμμαχικού Νεκροταφείου, επί της οδού Εθνάρχου Μακαρίου - κάθετης οδού στην παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος - όπου βρίσκονται τα μεταφερθέντα επιτύμβια μνημεία του πάλαι ποτέ κοιμητηρίου του νέου Φαλήρου:

Μια ευρεία φωτογραφική καταγραφή του υπό εξέτασιν περιφραγμένου χώρου: 

Οι εν λόγω εγκαταστάσεις είναι "κλειστές" προς το κοινό - δίχως να υπάρχει κάποια ενημερωτική πινακίδα με ώρες εισόδου κλπ - αλλά η διαμόρφωση της περιφράξεως αφήνει αρκετό χώρο για τη φωτογράφηση λεπτομερειών όπως η λ.χ. κάτωθι δίγλωσση επιγραφή: 

"Franco British Cemetary - Crimean War" και "Cimetiere Franco Britannique - Guerre de Crimee", η δίγλωσση αναφορά στο Άγγλο-γαλλικό Νεκροταφείο των πεσόντων του πολέμου της Κριμαίας.

Το κεντρικό μνημείο - στήλη, τοποθετημένο στο πλέον κεντρικό σημείο του χώρου, κάτι μας θυμίζει:

Σαφέστατα πρόκειται για το ίδιο μνημείο το οποίο εμφανίζεται στις ψηφιοποιημένες ασπρόμαυρες φωτογραφίες της περιόδου 1917-1918, από τη βάση δεδομένων του Γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί αναλυτικά στο Α' (πρώτο) μέρος της έρευνας για το "Μνήμα του Γάλλου". 

Η λεζάντα στη γαλλική ιστοσελίδα αναφέρει χαρακτηριστικά: "Cimetière de Phalère (21 mars 1917). Monument aux militaires de la brigade Mayran (anglo-français) morts au Pirée en 1854" ήτοι "Νεκροταφείο Φαλήρου (21 Μαρτίου 1917) Μνημείο υπέρ των στρατιωτών της Ταξιαρχίας Mayran (Άγγλο-γαλλική) που πέθαναν στον Πειραιά το 1854".

Απαραίτητη Σημείωση: Η ταξιαρχία του στρατηγού Mayran συμμετείχε στον Κριμαϊκό Πόλεμο και μετά κατέληξε στον Πειραιά. 

Πηγή: http://www.culture.gouv.fr/

Ο φωτογραφικός φακός εστιάζει στο εμπρόσθιο τμήμα του μνημείου επιβεβαιώνοντας τα ως άνω:

Στον υπόλοιπο χώρο υπάρχουν επιτύμβιες στήλες, όπως π.χ. η κάτωθι εικονιζόμενη όπως επίσης μνήματα, τοποθετημένα περιμετρικά, αρκετά εκ των οποίων έχουν υποστεί φθορές και βανδαλισμούς, πιθανώς από την εποχή που βρίσκονταν εκτεθειμένα στο νέο Φάληρο: 

"My cup is run and yours is running. Prepare for death and for judgement coming" αναφέρει χαρακτηριστικά η παραπάνω επιτύμβια στήλη στη μια της όψη ενώ στην άλλη όψη πληροφορούμαστε πως την ανήγειραν οι φίλοι του αποθανόντος μηχανικού Luke Crawshaw, από το Manchester, ο οποίος πέθανε στον Πειραιά των Αθηνών, στις 2 Αυγούστου του 1962 (δυσανάγνωστο).

Και μια λεπτομέρεια αυτής όπου αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι ο αποθανών Thomas Francis Martin, ετών 20, κατέληξε λόγω οστρακιάς (!) (scarlatina) όντας στο πολεμικό πλοίο "Revenge":

Στις ως άνω φωτογραφίες μπορεί κάποιος εύκολα να εντοπίσει τις επιτύμβιες στήλες που καταγράφονται στην κάτωθι ασπρόμαυρη φωτογραφία της περιόδου 1917-1918:

Πηγή: http://www.culture.gouv.fr/

Ανάμεσα στα ευρήματα του χώρου, μια σαφέστατα μεταγενέστερη μαρμάρινη επιγραφή η οποία αναφέρεται στους πεσόντες Γάλλους στρατιώτες της περιόδου της Επανάστασης του 1821 (1821-1829) και των δυο Παγκοσμίων Πολέμων (1914-1918 και 1939-1945). 

Μελετώντας τις διαθέσιμες ψηφιοποιημένες ασπρόμαυρες φωτογραφίες του γαλλικού αρχείου της περιόδου 1917-1918 και συγκρίνοντας με τα ευρήματα που φωτογραφίσαμε στο Παλαιό Φάληρο, μπορούμε να συμπεράνουμε πως "απουσιάζει" μονάχα ο παρακάτω εικονιζόμενος πέτρινος τύμβος μετά σταυρού, ο οποίος φέρει την εξής λεζάντα: "Cimetière de Phalère (21 mars 1917). Monument aux morts élevé par le Souvenir Français".

Πηγή: http://www.culture.gouv.fr/

Ο ως άνω τύμβος λοιπόν δεν βρίσκεται στο Παλαιό Φάληρο, ίσως να διαλύθηκε με το πέρασμα του χρόνου όσο βρισκόταν στο νέο Φάληρο. Οι αναγνώστες οφείλουν να μην συγχέουν τον εν λόγω τύμβο του πάλαι ποτέ Κοιμητηρίου του νέου Φαλήρου με την έτερη ανάλογη κατασκευή η οποία βρίσκεται επί της πλατείας Καραΐσκάκη στο νέο Φάληρο και η οποία εικονίζεται ακολούθως:

Διαβάστε σχετικά θέματα:

Το "Μνήμα του Γάλλου" - Έρευνα (Μέρος Α')

Αφιέρωμα στο Συμμαχικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο του Παλαιού Φαλήρου

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο δίχως την πρότερη άδεια του γράφοντος το ιστολόγιο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.