ΑΛΕΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗΣ (1921-2014)

Αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος μικρού αφιερώματος στάθηκε η γνωριμία με τον Αλέκο Χρυσοστομίδη (1921-2014), έναν άνθρωπο ο οποίος συνέδεσε το όνομά του με τον Πειραιά και το θέατρο.

Ο Αλέκος Χρυσοστομίδης γεννήθηκε στον Πειραιά, το 1921. Το πατρικό του σπίτι βρισκόταν στην οδό Θεάτρου, στο Πασαλιμάνι. Από πολύ μικρός, μόλις 16 ετών, ασχολήθηκε με το θέατρο και την πνευματική δημιουργία ενώ σπούδασε στις δραματικές σχολές του Πειραϊκού Συνδέσμου και του Εθνικού Ωδείου Αθηνών. Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1937, το 1939 πήρε την άδεια γενικού ηθοποιού και έκτοτε σταδιοδρόμησε ως ηθοποιός, θεατρικός συγγραφέας και θιασάρχης μέχρι το 1975.

Το θέατρο του πατέρα του, το "Κεντρικόν", βρισκόταν επί της σημερινής λεωφόρου Γρηγορίου Λαμπράκη και Σωτήρος Διός - εκεί όπου σήμερα βρίσκεται μια μικρή πλατεία, έναντι του παλαιού ΥΕΝ -  στο Πασαλιμάνι. Ο ίδιος αναφέρει σχετικά: "[...] ...Μικρό παιδί στο Πασαλιμάνι, όταν δεν είχανε πρόβα οι θεατρίνοι στο Κεντρικόν, μετά το μεσημέρι κι ενώ στη θεατρική αίθουσα βασίλευε απόλυτη ησυχία, πήγαινα κι έκανα περιοδεία στη σκηνή. Ήταν ο φανταστικός μου κόσμος, το παραμύθι που μου έλειπε, γιατί η γιαγιά μου ήταν απασχολημένη με τα γεύματα των πλουσίων, σαν πρώτη μαγείρισσα που υπήρξε, του τότε παλιού Πειραιά. Πήγαινα λοιπόν στα καμαρίνια και χάζευα. Εκεί είχανε κρεμασμένα τα φορέματα τους οι θεατρίνες... Τα καμαρίνια ανέδυαν μια ιδιάζουσα μυρουδιά! Των ανδρών μύριζε αιθέρα, που ήταν από τα συστατικά για να φτιάχνουν την κόλλα που κολλούσαν τους ταπέδες (μουστάκι-γένια) στα μούτρα τους. Των γυναικών πάλι, είχαν μια αλλόκοτη μυρουδιά που μ'ερέθιζε. Ένιωθες πως ετούτο το μικρό δωμάτιο, δεν είχε καμιά ομοιότητα με το παιδικό σου δωμάτιο... Αυτό το επάγγελμα του θεατρίνου, δεν έμοιαζε καθόλου με τ'άλλα. Είχε μια ξεχωριστή μαγεία λες κι είχε βγει από το όνειρο... [...]"

Αξίζει να αναφέρουμε επιγραμματικά πως το θέατρο "Κεντρικόν" στο Πασ(σ)αλιμάνι, με το χαρακτηριστικό χωμάτινο δάπεδο, προτού αγοραστεί από τον πατέρα του Αλέκου, τον Στέφανο Χρυσοστομίδη, ονομαζόταν "Απόλλων" και ανέβαζε παραστάσεις κωμωδίας και παντομίμας με επικεφαλής τον Μπαλαφάρα και τον Κανέλλο.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, η οικογένεια Χρυσοστομίδη μετοίκησε στο Κερατσίνι του μεσοπολέμου, έναν τόπο γεμάτο παράγκες και χωματόδρομους, από το νεκροταφείο μέχρι και την Αμφιάλη. Στη σημερινή πλατεία Λαού, λοιπόν, ο Στέφανος Χρυσοστομίδης "έστησε" ένα πρωτοποριακό για την εποχή θέατρο χιλίων καθισμάτων, το "Θέατρο Χρυσοστομίδη", το οποίο λειτούργησε για 40 χρόνια αρχικά υπό τον ίδιο και αργότερα υπό τον Αλέκο Χρυσοστομίδη, μέχρι το 1968. Από το εν λόγω θέατρο παρέλασαν μια μεγάλη σειρά γνωστών και μη Ελλήνων ηθοποιών (ενδεικτικά αναφέρουμε τον Κατράκη, τον Μορίδη, τις αδελφές Καλουτά, τη Μάρθα Καραγιάννη κ.α.).

Ο Αλέκος Χρυσοστομίδης, πέραν του θεάτρου ασχολήθηκε με την ποίηση και την λογοτεχνία. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος και επίτιμος πρόεδρος της Εταιρείας Γραμμάτων και Τεχνών Πειραιά, μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, της Φιλολογικής Στέγης Πειραιά, της Εταιρείας Λογοτεχνών και Επιστημών Κερατσινίου και αρκετών ακόμη σωματείων και οργανώσεων. Εξέδωσε και κυκλοφόρησε στα χρόνια της δράσης του περί τα 25 βιβλία, ποιητικές και πεζογραφικές ανθολογίες, στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό (σε μετάφραση) ενώ είχε τιμηθεί με πάμπολλες διακρίσεις και βραβεία για το έργο του. 

Επιγραμματικά, ορισμένα από τα έργα του είναι τα κάτωθι: "Λεύτερος στίχος" (ποιητική συλλογή, 1944), "Ενώ ξημερώνει" (ποιητική συλλογή, 1944), "Στους ήχους της λύρας" (ποιητική συλλογή, 1946), "Φθόγγοι" (ποιητική συλλογή, 1965), "Άγχος" (ποιητική συλλογή, 1966), "Ροδοστάλες" (ποιητική συλλογή, 1971), "Διέξοδος" (ποιητική συλλογή, 1974), "Τα χαμόγελα" (πεζό, 1975), "Διερχόμενοι" (ποιητική συλλογή, 1977), "Ίσως γελάσετε" (πεζό, 1978), "Στο μικρό μας γκέτο" (ποιητική συλλογή, 1980), "Το παλιό κρεβάτι" (πεζό, 1981), "Απολογισμός" (ποιητική συλλογή, 1983), "Τα τολμηρά" (πεζό, 1984), "Το λαϊκό θέατρο" (πεζό, 1986), "Κουβεντιάζοντας με τον Αλέξανδρο" (ποιητική συλλογή, 1987), "Ένας νεκρός επιστρέφει" (πεζό, 1988), "Κύματα" (ποιητική συλλογή, 1989), "Οχύρωμα φωτός" (ποιητική συλλογή, 1990), "Μύθοι και ζώα" (ποιητική συλλογή, 1993) κ.α. 

Ο Αλέκος Χρυσοστομίδης, τον Οκτώβριο του έτους 2012, απλός, λιτός και ευδιάθετος, καθισμένος στο τραπέζι μιας μικρής ταβέρνας, κοντά στην πλατεία Λαού στο Κερατσίνι, όπου και κατοικεί, συζήτησε μαζί μας επί παντός επιστητού, απάντησε σε ερωτήσεις, θυμήθηκε το παλιό καλό λαϊκό θέατρο του Πειραιά, τότε που ο κόσμος γέμιζε ασφυκτικά τις αίθουσες, τους ηθοποιούς που πέρασαν από τα σανίδια του θεάτρου του, τις ιδιοτροπίες τους, περίεργα και αστεία περιστατικά με ηθοποιούς αλλά και με τις αστυνομικές αρχές και τους ελέγχους τους ενώ δήλωνε έτοιμος να χορέψει "κλακέτες"! Ο ίδιος, για διάφορους λόγους, έχοντας ένα δικό του θέατρο, δεν εγκατέλειψε ποτέ τον Πειραιά, γεγονός όμως που του στέρησε μια πιο "πανελλαδική" προβολή και φήμη.

Στο σημείο αυτό οφείλουμε να τονίσουμε πως η σπουδαία τούτη συνάντηση και γνωριμία δε θα πραγματοποιούταν δίχως τη συνδρομή του κ. Βασίλη Πισιμίση αλλά και της εθελοντικής ομάδας δράσης για τον Πειραιά Pire-A-Ctive. 

Δοθείσης της ευκαιρίας, ας αναφέρουμε πως ο ερευνητής και συλλέκτης Βασίλης Πισιμίσης, συν τοις άλλοις, έχει εκδώσει δυο βιβλία που αφορούν την πόλη του Πειραιά και τα οποία αξίζει κάθε ενδιαφερόμενος, Πειραιώτης ή μη, να τα προμηθευτεί:

• "Το Ρολόι του Πειραιά: Το Παλιό Δημαρχείο" (Εκδόσεις Συλλογές - 2003)

και

• "Βούρλα - Τρούμπα: Μια περιήγηση στο χώρο του υποκόσμου και της πορνείας του Πειραιά (1840-1968)" (Εκδόσεις Τσαμαντάκη, 2010)

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• Αλέκος Χρυσοστομίδης
• Στο πάλκο όταν βγήκα φιλαράκο | Η αφήγηση ενός σπουδαίου θεατρανθρώπου
• "Πειραϊκό Λεύκωμα", Στ. Καραμπερόπουλος, Εκδόσεις Κοινωνικής, Πειραιάς, 2010
• Τύπος Εποχής

Φωτογραφίες:

• Όλες οι φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.