Ο ΟΙΚΟΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΟΥ [1927]

Ο "Οίκος του Ναύτου" ιδρύθηκε κατόπιν εισηγήσεως της Γενικής Διευθύνσεως Ναυτιλίας την 1η Μαρτίου του 1927 με σκοπό την παροχή υπηρεσιών προστασίας και περίθαλψης για τους Έλληνες ναυτικούς. Πιο συγκεκριμένα, ο "Οίκος του Ναύτου" συστήθηκε πρωτίστως για την παροχή στέγης και τροφής στους άνεργους ναυτικούς καθώς και για την παροχή ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης και φαρμάκων στους ασθενούντες ανέργους ναυτικούς και τις οικογένειές τους.  

Στο σχετικό Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 32/01.03.1927), περιλαμβάνεται το σχετικό διάταγμα περί της ιδρύσεως του "Οίκου Ναύτου", ως ενός νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου υπό την ανώτερη εποπτεία του Υπουργού των Ναυτικών. 

Το εν λόγω ιδρυτικό διάταγμα περιελάμβανε συνολικά 18 άρθρα σχετικά με το αντικείμενο, τους σκοπούς, την οργάνωση και την λειτουργία του "Οίκου του Ναύτου". Το ιδρυτικό διάταγμα έφερε την υπογραφή του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη (1855-1935) καθώς και του Υπουργού επί των Ναυτικών Αλέξανδρου Κανάρη, γόνου της γνωστής οικογενείας. 

Ο ημερήσιος Τύπος της εποχής αφιέρωσε ορισμένες μικρές αναφορές και καταχωρήσεις στο γεγονός της ιδρύσεως του "Οίκου του Ναύτου":

Στον Μέγα Οδηγό Πειραιώς του έτους 1928-1929 καθώς και στην αντίστοιχη συμπεπληρωμένη έκδοση του 1929-1930, ο "Οίκος του Ναύτου" καταγραφόταν με έδρα στη συμβολή της οδού Φίλωνος με την οδό Μπουμπουλίνας. Στη σύνθεση του εξαμελούς συμβουλίου που διοικούσε τον Οίκο του Ναύτου ξεχώριζε το ονοματεπώνυμο του εφοπλιστή Ιωάννη Χανδρή, ως αντιπροσώπου της Ενώσεως Ελλήνων Εφοπλιστών.

Μέγας Οδηγός Πειραιώς 1928-1929

Μελετώντας τον ημερήσιο Τύπο της δεκαετίας του 1930, μπορεί κάποιος να "ανακαλύψει" αρκετά δημοσιεύματα που είτε εγκωμίαζαν το έργο και την προσφορά του Οίκου Ναύτου, είτε κατήγγειλαν ατασθαλίες και σκάνδαλα σχετικά με την λειτουργία του.  

Ενδεικτικά αναφέρουμε δημοσίευμα του έτους 1932 όπου, εκτός των άλλων καταγγέλλονταν οι προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες μπορούσε κάποιος ναυτικός λάβει τροφή και στέγη από τον Οίκο Ναύτου, σκάνδαλα που είχαν να κάνουν με τις προμήθειες τροφών και τον διαμοιρασμό τους σε μη δικαιούχους και τρίτους, σκάνδαλα υπεξαιρέσεων, σκάνδαλα σχετικά με τα άθλια ξενοδοχεία της Τρούμπας που ο Οίκος Ναύτου εκμίσθωνε για να κοιμίζει άνεργους ναυτικούς κ.ο.κ

Αντίστοιχα, σε άλλες εφημερίδες διαφορετικής πολιτικής χροιάς, όπως λ.χ. στην επόμενη καταχώρηση του έτους 1934, το έργο και την προσφορά του Οίκου του Ναύτου ετύγχανε εγκωμιαστικών σχολίων, 

Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στον Τύπο του έτους 1934, στο κτίριο στη συμβολή των οδών Τσαμαδού και Υψηλάντου - ιδιοκτησίας Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ) το οποίο υφίσταται μέχρι τις ημέρες μας και στο οποίο στεγάζονται πλέον ορισμένες υπηρεσίες του Υπουργείου Ναυτιλίας - έβρισκαν τροφή μέσω συσσιτίων, στέγη, φάρμακα και ιατρική περίθαλψη οι άνεργοι ναυτικοί, οι ασθενείς, οι απόμαχοι και τα μέλη των οικογενειών τους. 

Οίκος του Ναύτου - Οδός Τσαμαδού και Υψηλάντου (Έτος 1934)

Όμιλος ναυτικών έξω από τον Οίκο του Ναύτου - Έτος 1934

Το σίγουρο είναι πως ο "Οίκος του Ναύτου" ιδρύθηκε ως "αντίδοτο" και απάντηση στην έντονη και πρωτοφανή ανεργία που έπληξε τον κλάδο των Ελλήνων Ναυτικών μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι κατά το έτος 1933, μονάχα στον Πειραιά, υπήρχαν καταγεγραμμένοι πάνω από 1.500 άνεργοι Έλληνες ναυτικοί ενώ σύμφωνα με άλλες πηγές ο πραγματικός αριθμός μόνο στον Πειραιά ξεπερνούσε τους 3.000. 

Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, με την ελληνική ναυτιλία να έχει πληγεί βαρύτατα, ήταν συνήθης η εικόνα νέων αμούστακων παιδιών που περίμεναν να "μπαρκάρουν" σαν "τζόβενα" σε κάποιο καράβι ώστε να ξεφύγουν από τη φτώχεια και τη μιζέρια της ζωής είτε στην πόλη είτε στην ύπαιθρο, όπως και η αντίστοιχη εικόνα γηραιότερων ναυτικών με ασθένειες (κυρίως φυματίωση αλλά και άλλα νοσήματα), να περιφέρονται και να κοιμούνται στην ακτή Μιαούλη έξω από καφενεία, εστιατόρια, ξενοδοχεία ή μέσα σε βάρκες και μαούνες. 

Μετά τον Πόλεμο και την Κατοχή, η έδρα της διευθύνσεως του Οίκου Ναύτου καταγραφόταν επί της οδού Κουντουριώτου 133, το Ταμείο - Φαρμακείο στη συμβολή των οδών Τσαμαδού και Υψηλάντου, ενώ έτερες εγκαταστάσεις καταγράφονταν στον αριθμό "104" της οδού Υψηλάντου. Ταυτόχρονα, αρκετά παραρτήματα του Οίκου του Ναύτου ιδρύθηκαν σε άλλες περιοχές της Ελλάδος, κυρίως σε νησιά. Η έλλειψη παραρτημάτων σε πολλά μέρη της Ελλάδος "καλύπτονταν" με συμβάσεις του Οίκου του Ναύτου με άλλα Ασφαλιστικά Ταμεία (λ.χ. σύμβαση με την οποία τα Αγροτικά Περιφερειακά Ιατρεία περιοχών όπου δεν υπήρχε παράρτημα του Οίκου του Ναύτου αναλάμβαναν την ιατρική/φαρμακευτική περίθαλψη ναυτικών). Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως, μέχρι την έναρξη της λειτουργίας του παραρτήματος Αθηνών, κατά τη δεκαετία του 1950, με την έκρηξη του φαινομένου της αστυφιλίας, ο Οίκος Ναύτου στον Πειραιά είχε καταγεγραμμένους στην περιφέρειά του περί τους 80.000 ασφαλισμένους!

Έτος 1959 - Εγκαίνια Παραρτήματος Ο.Ν. στον Πόρο

Αξιοσημείωτο βέβαια είναι το γεγονός πως το προαναφερθέν εν Πειραιεί κτίριο στη συμβολή των οδών Τσαμαδού και Υψηλάντου αδυνατούσε πλέον να ανταποκριθεί στις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες παρουσιάζοντας ουσιώδεις ελλείψεις σε χώρους, προσωπικό, τεχνολογικό εξοπλισμό κ.α.:

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, πληθαίνουν οι φωνές διαμαρτυρίας για τις καλύψεις των Ελλήνων ναυτικών όχι μονάχα στην Ελλάδα αλλά και ανά τον κόσμο. Οι ολοένα αυξανόμενοι αριθμοί συνταξιούχων ναυτικών και των οικογενειών τους σε συνδυασμό με την αδιαφορία των Ελλήνων εφοπλιστών, την αλματώδη αύξηση των Ελλήνων ναυτικών που πλέον εργάζονται σε πλοία ελληνικών συμφερόντων αλλά υπό ξένη σημαία δίχως να έχουν υποχρέωση συνδρομής στο σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης αλλά και την κακοδιαχείριση εκ μέρους του κράτους αυξάνουν τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα: 

Έτος 1960 - Έλληνες ναυτικοί χωρίς βοήθεια στην Αμερική

Έτος 1964 - Ουρές και ταλαιπωρία στο φαρμακείο του Οίκου Ναύτου

Έτος 1964 - Παράρτημα του Ο.Ν. στην Αθήνα

Έτος 1964 - Ανάγκη ενισχύσεως του Οίκου Ναύτου

Έτος 1965 - 5000 Έλληνες ναυτικοί ανασφάλιστοι σε πλοία με ξένη σημαία

Έτος 1965 - Οίκος Ναύτου στον Πειραιά

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, θεμελιώθηκε το νέο κτίριο του Οίκου Ναύτου στη συμβολή των οδών Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και Καραϊσκου, στην πλατεία Τερψιθέας. Το νέο αυτό κτίριο προοριζόταν αποκλειστικά για χρήση ιατρείων και γραφείων, αφού οι ανάγκες παροχής στέγης είχαν καλυφθεί με την ανοικοδόμηση της Εστίας Ναυτικών, η οποία λειτούργησε για πρώτη φορά το 1977.

Έτος 1979 - Νέο κτίριο του Οίκου Ναύτου στην Τερψιθέα

Το νέο οκταώροφο κτίριο εγκαινιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 εν μέσω πολλών καταγγελιών ως προς την ποιότητα κατασκευής του, αφού εξ'αρχής παρουσιάστηκαν πολλές ελλείψεις, κακοτεχνίες κ.α. Μάλιστα, κατά την μετακόμιση των γραφείων του Οίκου Ναύτου από το κτίριο της οδού Τσαμαδού στο νέο κτίριο της Τερψιθέας, δεν έλειψαν τα ευτράπελα γεγονότα, όπως λ.χ. αυτό που περιγράφει η παρακάτω καταχώρηση από τον Ημερήσιο Τύπο του 1983, σύμφωνα με την οποία υπάλληλος του Ο.Ν. κουβαλούσε μαζί με τα έπιπλα και το σύμβολο της δικτατορίας υπό το πρόσχημα ότι ανήκε στα στοιχεία της απογραφής:

Στις επόμενες δυο σύγχρονες φωτογραφίες του έτους 2011, η όψη του οκταόροφου κτιρίου του Οίκου Ναύτου, στην πλατεία της Τερψιθέας, στη συμβολή του κατ'ευφημισμόν πεζόδρομου Κωνσταντίνου Παλαιολόγου - ο οποίος χρησιμεύει ως υπαίθριος χώρος στάθμευσης - και της οδού Καραϊσκου: 

Στις αρχές του 21ου αιώνα, ο Οίκος Ναύτου αποτελεί ακόμη ένα διαλυμένο γρανάζι του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης της χώρας μας. Η διαχρονική κακοδιαχείριση των κεφαλαίων του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ), η ρουσφετολογική αντιμετώπιση και χρήση του ΝΑΤ και των υπηρεσιών του από υπουργούς, βουλευτές και κυβερνήσεις, το καρκίνωμα που ονομάζεται συνδικαλισμός στην Ελλάδα και άλλα πολλά αίτια έχουν οδηγήσει στην ολική κατάρρευση και αυτού του ταμείου (ΝΑΤ - Οίκος Ναύτου) το οποίο βέβαια δε θα μπορούσε να ξεφύγει από τον γενικότερο κανόνα των καιρών μας, με αποτέλεσμα και ο Οίκος Ναύτου να έχει ενταχθεί από την 1η Απριλίου του 2012 στο "χωνευτήρι" που ονομάζεται ΕΟΠΥΥ. (Ν.4052/2012 αρθ.13 παρ.17).

Η κεντρική είσοδος στον Οίκο του Ναύτου ως Κέντρο Υγείας της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας Πειραιώς και Αιγαίου στις αρχές του έτους 2020:

Ο Οίκος Ναύτου, ως Κέντρο Υγείας (Κ.Υ.) της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας Πειραιώς και Αιγαίου όπως καταγράφηκε φωτογραφικά την άνοιξη του έτους 2021, εποχή κατά την οποία λειτουργούσε και ως Εμβολιαστικό Κέντρο Covid-19.

Στο ισόγειο του υπό εξέτασιν κτιρίου, στις αρχές του θέρους του έτους 2021, όπου λειτουργούσαν τα Εμβολιαστικά Κέντρα Covid-19.

Ο Οίκος Ναύτου όπως καταγράφηκε φωτογραφικά στις αρχές Ιουνίου του έτους 2025, από την συμβολή της πεζοδρομημένης οδού Κωνσταντίνου Παλαιολόγου με την οδό Καραΐσκου.

Κείμενο - Πηγές:

Το κείμενο είναι πρωτότυπο, προϊόν προσωπικής έρευνας, προσωπικής εργασίας και προσωπικών εκτιμήσεων. Στοιχεία και πληροφορίες ελήφθησαν από τις κάτωθι πηγές:

• http://www.oikosnautou.gr/
• Τύπος Εποχής

Φωτογραφίες:

• Όλες οι σύγχρονες φωτογραφίες του αφιερώματος ανήκουν στον γράφοντα το ιστολόγιο, διέπονται από κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και προέρχονται από την προσωπική μου φωτογραφική σελίδα (ALL RIGHTS RESERVED).
• Απαγορεύεται ρητά η χρήση, προβολή, αντιγραφή ή/και αναδημοσίευση με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο.
• Όσοι παρανομούν διώκονται σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.